I SA/Gl 127/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie odsetek od zaległości podatkowej na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł J. K. złożyła w Sądzie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 12 marca 2008 r.). W tych ramach zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, że w chwili obecnej jej wynagrodzenie jest zajęte w drodze egzekucji administracyjnej. Podkreśliła przy tym, iż dochody jest męża są relatywnie niskie a na ich utrzymaniu pozostaje troje dzieci. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że gospodarstwo domowe skarżącej tworzy pięć osób. Z posiadanych składników majątku odnotowano udział w "1/8 domu przy ul. [...] w C." oraz nieruchomość rolną o pow. 0,8 ha. Dochód gospodarstwa oszacowano na kwotę [...]zł, w tym zasiłek rodzinny. W wyniku analizy przytoczonych wyżej okoliczności w zestawieniu z zawartością akt administracyjnych, pismem z dnia 25 marca 2008 r., wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz do nadesłania dokumentów źródłowych celem uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała plik dokumentów. Jednocześnie oświadczyła, że wraz z jej rodziną, we wspólnym gospodarstwie domowym, przebywa jej teściowa, która w 1/6 partycypuje w kosztach utrzymania. W oparciu o nadesłane dokumenty ustalono, co następuje. Łączny dochód netto w/w gospodarstwa domowego stanowi kwotę [...]zł, w tym świadczenie emerytalne teściowej skarżącej w kwocie [...]zł. Budżet domowy jest nadto zasilany zasiłkiem rodzinnym wraz z dodatkami w kwocie [...]zł miesięcznie, zaś z tytułu dodatku mieszkaniowego skarżąca otrzymuje wsparcie w kwocie [...]zł (świadczenie przekazywane przez Urząd Miasta C. na rachunek właściwej spółdzielni mieszkaniowej). W oparciu o przedstawione dokumenty, stałe miesięczne wydatki oszacowano na kwotę [...]zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że J. K. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, jej wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżąca wykazała, iż w jej przypadku spełniona jest przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim relację pomiędzy dochodami w gospodarstwie domowym skarżącej a wydatkami, których stałe ponoszenie w jej przypadku jest niezbędne. Jednocześnie nie stracono z pola widzenia faktu, iż kondycja finansowa skarżącej winna być nadto postrzegana przez pryzmat uzyskiwanego przez nią wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Uzasadniając przyjętą konstatację godzi się zaakcentować, że świadczenia rodzinne można uznać za instytucję polityki społecznej państwa, której zadaniem jest wspieranie rodzin znajdujących się trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych. Zgodnie z art. 71 Konstytucji RP, w takich przypadkach, władza publiczna jest zobligowana do szczególnej pomocy. Godzi się zaakcentować, iż podobnie prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, której zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu osobom, które bądź to nie posiadają w ogóle, bądź mają ograniczone środki finansowe z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia należało odnotować, iż bezspornie J. K. korzysta ze wsparcia władz publicznych w ramach szeroko pojmowanej pomocy społecznej, tj. w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, jak również z dodatku mieszkaniowego, co pozwala uznać, iż jest osobą, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb. Nie sposób przy tym przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych miałby być zaspokojony z uzyskiwanego prze nią wsparcia budżetu państwa. W ocenie rozpoznającego wniosek sądy powinny zabezpieczać prawidłową równowagę pomiędzy, z jednej strony interesem państwa w pobieraniu opłat z tytułu rozpoznawania skarg, a z drugiej strony interesem skarżących w dochodzeniu swych roszczeń. Obciążenie zaś skarżącej kosztami niniejszego postępowania w sposób oczywisty naruszałoby jej interes w dochodzeniu swoich praw przed sądem, a jednocześnie skutkowałoby tym, że przyznane skarżącej świadczenia rodzinne byłyby fikcyjne. W wyniku poczynionych wyżej rozważań orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.