I SA/Gl 127/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2016 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwania do uiszczenia wpisu od skarg w wysokości 1305 zł, skarżący, którego poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania, ponownie wniósł o przyznanie tego prawa poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że uzyskuje rentę w wysokości 2076 zł i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, otrzymującą emeryturę w wysokości 1300 zł, choć faktycznie wskutek potrąceń do ich dyspozycji pozostaje kwota około 2500 zł. Zwrócił uwagę na stan zdrowia małżonków, w jego przypadku szczególnie poważny i wymagający kosztownego leczenia. Stwierdził, iż nie posiadają oni żadnego majątku i zamieszkują w domu syna, oraz wyliczył ich stałe wydatki na kwotę 3105,07 zł miesięcznie. Jak zastrzegł, wydatki te opłacane są dzięki wsparciu najbliższej rodziny. We wniosku nie wykazano żadnego majątku poza nieruchomością wskazaną jako adres zamieszkania skarżącego, będącą przedmiotem postępowania w sprawie z powództwa o jej wykup przez gminę na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778 ze zm.). Skarżący z własnej inicjatywy przedstawił w kserokopiach m.in. obszerną dokumentację medyczną, faktury i rachunki wystawione na jego nazwisko (dotyczące w większości nieruchomości wskazanej jako jego miejsce zamieszkania oraz drugiej nieruchomości położonej pod innym adresem) oraz na nazwisko jego żony (odnoszące się do kolejnej nieruchomości, znajdującej się w całkiem innej miejscowości), decyzji z dnia 19 czerwca 2015 r. odmawiającej skarżącemu określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji na tej pierwszej nieruchomości przedsięwzięcia w postaci stacji demontażu pojazdów (skarżący jako prowadzący działalność gospodarczą złożył wniosek o określenie tych warunków dnia 12 lipca 2012 r., powodem odmowy była niezgodność przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą z dnia 22 czerwca 2006 r.) oraz operatu szacunkowego z dnia 23 czerwca 2014 r. (wartość nieruchomości wskazanej jako miejsce zamieszkania skarżącego określono w nim na 2.810.300 zł, po czym w aneksie podwyższono ją do kwoty 3.136.900 zł). Pismem doręczonym w dniu 28 czerwca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym w okresie ostatnich sześciu miesięcy, w szczególności kopii decyzji przyznającej lub – jeżeli została wydana – waloryzującej rentę otrzymywaną przez skarżącego i ostatniej decyzji o waloryzacji emerytury jego małżonki oraz kopii potwierdzenia wypłaty tych świadczeń za ostatni miesiąc, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów dotyczących działalność gospodarczej prowadzonej przez skarżącego (sprecyzowano, że jeżeli działalność ta nie została zawieszona lub zlikwidowana, należy przedstawić kopie: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, w pełnej wersji, a także ewidencji środków trwałych), dokumentów odnoszących się do nieruchomości wymienionych na przedłożonych już fakturach i rachunkach, a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną, tj. z okresu ostatnich trzech miesięcy, wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym kosztów leczenia, szczególnie zakupu leków, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Skarżący dostarczył: kserokopie rachunków i faktur dotyczących wspomnianych wyżej trzech nieruchomości oraz dotyczących ich wydruki z elektronicznego systemu ksiąg wieczystych (nieruchomość położona w innej miejscowości niż dwie pozostałe należy do syna skarżącego, choć skarżącemu na podstawie umowy darowizny z dnia 9 stycznia 2014 r. przysługuje w stosunku do tej nieruchomości służebność mieszkania; z kolei właścicielem drugiej nieruchomości, co do której rachunki przedstawiono, innej niż ta wskazana jako miejsce zamieszkania skarżącego, jest nieznana osoba trzecia), kserokopie własnego zeznania podatkowego za 2015 r. (poza przychodami z emerytury skarżący wykazał przychód z działalności gospodarczej w kwocie 28.145 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 60.977 zł, i stratę w kwocie 32.832 zł; na jednej z deklaracji podano jeszcze jeden adres zamieszkania skarżącego w innym województwie), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od marca do maja bieżącego roku (wykazano w nim podstawy opodatkowania w kwotach kolejno: 839 zł, 132 zł i 1036 zł), decyzji o waloryzacji renty i pisma informującego o potrąceniach pomniejszających to świadczenie w związku z egzekucją komorniczą (w tym ostatnim piśmie znów widnieje adres zamieszkania skarżącego w innym województwie), dwóch decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, tj. poprzedzającej opisaną decyzję z dnia 19 czerwca 2015 r. i decyzji z dnia 2 grudnia 2013 r. dotyczącej realizacji na nieruchomości wskazanej jako miejsce zamieszkania skarżącego przedsięwzięcia w postaci instalacji do produkcji węgla, sadzy technologicznej i płynów pirolitycznych (wniosek o wydanie tej decyzji skarżący jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą złożył dnia 16 października 2013 r., powodem odmowy ponownie była niezgodność zamierzenia z planem miejscowym przyjętym uchwałą z dnia 22 czerwca 2006 r.), opinii psychiatrycznej sporządzonej dla potrzeb postępowania karnego, a także rocznego obliczenia podatku żony skarżącego przez organ rentowy. Ponadto wnioskodawca złożył oświadczenie na temat zameldowania i powtórzył, że wraz z żoną zamieszkuje w domu syna. Wyjaśnił też, iż nie ma z żoną rachunków bankowych, a jego działalność gospodarcza ogranicza się do utrzymywania majątku niegdyś wykorzystywanego do tego celu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca musi zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową, która powinna umożliwić ustalenie jego sytuacji majątkowej i osobistej w sposób pozbawiony wątpliwości. Minimum staranności, jaką winna się on wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący wykonał takie wezwanie w sposób wybiórczy, koncentrując się na udowodnieniu tych okoliczności, które mogłyby przemawiać na rzecz jego wniosku, jak zwłaszcza poważny stan jego zdrowia. W konsekwencji pominął szereg dokumentów objętych wezwaniem, które miały umożliwić ustalenie jego sytuacji w sposób całościowy i pozbawiony istotnych wątpliwości. I tak ustosunkowując się do wezwania do nadesłania zaświadczenia określającego miejsce jego zameldowania oraz wszystkie osoby zameldowane wraz z nim poprzestał na oświadczeniach, wskazując, że zamieszkuje wraz z żoną pod adresem innym niż podany w sprawie jako miejsce zamieszkania, stanowiący siedzibę jego przedsiębiorstwa, w domu należącym do jego syna. Niemniej dostarczył także rachunki dotyczące innej jeszcze nieruchomości, co do której dowiódł, iż jest ona własnością osoby trzeciej, nie wyjaśniając jednak, dlaczego ponosi wydatki związane z tą nieruchomością – trudno więc uznać, że udokumentował przez to koszty własnego gospodarstwa domowego. Co więcej, w niektórych dokumentach źródłowych, m.in. piśmie organu rentowego w kwestii potrąceń komorniczych, widnieje kolejny jego adres zamieszkania, położony w innym województwie. Stąd niepodobna stwierdzić, gdzie w rzeczywistości zlokalizowane jest gospodarstwo domowe skarżącego, a zwłaszcza, jakie dokładnie osoby do tego gospodarstwa się zaliczają i w jakich relacjach ze skarżącym pozostają. W tym kontekście odnotować wypada, że w świetle wydruku z elektronicznego systemu ksiąg wieczystych nieruchomość, w której ma on obecnie zamieszkiwać, stanowiła przedmiot jego darowizny dokonanej na rzecz syna dnia 9 stycznia 2014 r. Stosownie do art. 897 z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.) fakt ten nakłada na tego ostatniego obowiązki wykraczające poza powinności alimentacyjne. Dotychczasowe spostrzeżenia uzasadniają pogląd, że nie wykonano wezwania do udokumentowania dochodów skarżącego i wszystkich osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym. Ponadto trzeba jednak zaakcentować, że w wezwaniu wprost była mowa nie tylko o decyzjach w sprawie renty wnioskodawcy i emerytury jego małżonki, ale także o potwierdzeniach wypłaty tych świadczeń za ostatni miesiąc. Brak tych dokumentów nie pozwala wykluczyć, że wypłata ta następuje przelewem na rachunek bankowy. Z tego względu oświadczenie skarżącego – złożone w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych należących do niego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym – że takich rachunków nie posiada, również może budzić wątpliwości. Wnioskodawca przemilczał wszak, że nadal prowadzi działalność gospodarczą. Bezsprzecznie nie uniemożliwiają mu tego postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skądinąd w myśl art. 35 przywołanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym byłoby tak także wtedy, gdyby plan ten całkowicie wykluczał wykonywanie tego rodzaju działalności. W świetle przedstawionych kopii decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach plan ten został przyjęty w 2006 r., natomiast skarżący jeszcze w 2012 r. i 2013 r. występował jako przedsiębiorca o wydanie tych decyzji. Co więcej, domagał się tego w związku z planowanymi inwestycjami, mającymi zasadniczo rozszerzyć rozmiary jego działalności. Innymi słowy, plan miejscowy uniemożliwił skarżącemu rozwój działalności gospodarczej, a nie jej prowadzenie. Z tego powodu wytknąć wypada, że zignorowano jednoznaczne wezwanie do przedłożenia dokumentacji księgowej i rachunkowej, pozwalającej zbadać wynik finansowy działalności gospodarczej i zweryfikować oświadczenia złożone w tej materii. Niewystarczające dla tego celu są dane, jakie wynikają z zeznań podatkowych, choć wykazano w nich stratę i niższy niż we wcześniejszych latach przychód w podatku dochodowym oraz niskie podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Operat szacunkowy potwierdza, że na nieruchomości stanowiącej siedzibę przedsiębiorstwa skarżącego posadowiona jest infrastruktura znacznej wartości stwarzająca możliwości zarobkowe, w tym inne niż osobiste działania skarżącego, które w jego stanie zdrowia mogą być co najmniej utrudnione. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.