I SA/Gl 1271/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosków skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 400 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że uzyskuje dochód jedynie w postaci emerytury w wysokości 1949 zł netto i że ma na utrzymaniu syna, który studiuje poza domem. Dodała też, iż większa część wspomnianej kwoty przeznaczana jest na spłatę kredytu i pożyczek zaciągniętych na nabycie i wyposażenie zajmowanej przez nią "kawalerki". Zwróciła również uwagę na stan swojego zdrowia oraz na "mieszkanie na wsi", uniemożliwiające jej znalezienie zatrudnienia. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku, poza prawem do mieszkania. Skarżąca załączyła do wniosku i nadesłała na wezwanie referendarza sądowego m.in. następujące dokumenty: wypowiedzenie skarżącej umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia upływającym w dniu 31 maja 2011 r., decyzję z dnia 17 stycznia 2011 r. o przeliczeniu emerytury, wyciągi z rachunku bankowego (według ostatniego z nich, za okres od dnia 6 lutego 2011 r. do dnia 6 marca 2011 r., na rachunek skarżącej, poza emeryturą, wpłynęły kwoty pochodzące od A.W. w łącznej kwocie 3208,18 zł oraz od M.L. w wysokości 600 zł; na spłatę kredytów przeznaczono z kolei sumę 3387,39 zł, w tym kwotę 2091,10 zł tytułem raty na rzecz A S.A., część spośród licznych przelewów z rachunku dokonana została na rzecz osób trzecich, m.in. M.B., w łącznej kwocie 1000 zł, oraz wspomnianego już M.L., w łącznej kwocie 308,92 zł), zeznanie podatkowe skarżącej za 2010 r. (skarżąca wykazała w nim przychody ze stosunku pracy oraz emerytury w wysokości odpowiednio 26.205 zł i 28.000,40 zł), harmonogramy spłaty dwóch kredytów zaciągniętych w B S.A. (ostatnia rata jednego z tych kredytów, w wysokości 629,31 zł, miała być spłacona w dniu 15 marca 2011 r., natomiast miesięczna rata drugiego z nich wynosi 510,73 zł), orzeczenie z dnia 26 kwietnia 2002 r. zaliczające skarżącą do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności oraz dokumenty dotyczące edukacji jej syna. Ponadto wnioskodawczyni wyjaśniła, że A.W. jest jej córką i pomaga jej spłacać raty za samochód, który jest jej niezbędny dla dojazdów do pracy. Zastrzegła przy tym, że zatrudnienie to wkrótce ustanie i od czerwca bieżącego roku jedynym źródłem jej utrzymania pozostanie emerytura. Skarżąca została wezwania do uiszczenia wpisów od skargi także w dwóch innych sprawach, które toczą się obecnie przed Sądem – wszystkie należne wpisy wynoszą łącznie 1548 zł. W każdej z tych spraw strona złożyła wnioski o prawo pomocy, które rozpoznawane są równolegle. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona zatem udowodnić tę okoliczność, w szczególności przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie referendarza sądowego – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku zachodzi przesłanka do uwzględnienia jej wniosku w całości. Wytknąć jej zwłaszcza wypada, że we wniosku przemilczała dochody ze stosunku pracy, które w dalszym ciągu uzyskuje, mimo iż znajduje się w okresie wypowiedzenia. Skarżąca wspomniała o swoim zatrudnieniu dopiero na wezwanie referendarza sądowego, lecz nadesłane przez nią dokumenty – wbrew treści tego wezwania – nie pozwalają ustalić wysokości uzyskiwanego przez nią obecnie wynagrodzenia. Porównując kwoty wykazane w zeznaniu podatkowym, można jedynie przypuszczać, iż wynagrodzenie to jest zbliżone do kwoty emerytury, wobec czego stanowi ważne dla strony źródło dochodów, ukazujące jej sytuację majątkową w innym, znacznie korzystniejszym świetle, aniżeli wynikałoby to z wniosku. Te stałe dochody w stosunkowo dużej wysokości wykluczają zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wątpliwości budzi również treść przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego. Dokumentują one bowiem liczne operacje finansowe, w tym przelewy dokonywane przez skarżącą na rzecz innych osób oraz wpływy pieniężne w kwotach, które muszą być wzięte pod uwagę podczas oceny możliwości płatniczych strony, gdyż nierzadko przewyższają kwotę wpisu od skargi, czyli najwyższej opłaty sądowej. Przyczyny, dla których dokonano tych wszystkich operacji, szczególnie ekonomiczne podstawy przysporzeń, pozostają nieznane, ponieważ wnioskodawczyni wyjaśniła tylko, że A.W., wymieniona w wyciągach bankowych jako wpłacająca, jest jej córką i pomaga jej spłacać kredyt zaciągnięty na zakup samochodu. Na marginesie w związku z tym odnotować trzeba, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przemilczała również fakt posiadania tego składnika majątku, nie wypełniając tym samym obowiązku, jaki na niej ciążył w zakresie wykazania sytuacji majątkowej. Niejasna jest wszelako także skala zadłużenia kredytowego wnioskodawczyni, które zgodnie z wezwaniem referendarza sądowego miało być precyzyjnie wykazane za pomocą m.in. harmonogramów spłat. Nadesłała ona przecież tylko dwa takie harmonogramy, w tym jeden dotyczący kredytu, który miał zostać już spłacony, nie dostarczyła natomiast jakichkolwiek dokumentów odnoszących się do innych kredytów, spłacanych za pośrednictwem jej rachunku bankowego, szczególnie tego o najwyższej racie, przekraczającej wysokość jej emerytury. To zadłużenie stanowi główny argument na rzecz tezy, że obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w całości może wiązać się dla skarżącej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Bezsprzecznie przecież miałaby ona trudności ze spłatą wszystkich należności, gdyby nie środki przelewane na jej rachunek przez córkę. Istotne znaczenie ma przy tym okoliczność, że wnioskodawczyni wciąż ma na utrzymaniu syna, który studiuje poza miejscem zamieszkania. Nie można również tracić z pola widzenia, że ma ona problemy zdrowotne, chociaż z przedłożonych dokumentów nie wynika, by wiązały się one ze znacznymi wydatkami na leczenie, skoro strona o nich nie wspomina, a jej niepełnosprawność ma charakter lekki i – wbrew jej twierdzeniom – nie uniemożliwia jej pracy zarobkowej, i to pomimo konieczności długich dojazdów. Podsumowując, w ocenie rozpoznającego wniosek bez uszczerbku utrzymania koniecznego skarżąca może ponieść wyłącznie ułamek rozpatrywanych kosztów, o jakim mowa w sentencji. Ułamek ów określono w takiej wysokości, by suma wszystkich wpisów od skargi, a następnie wszelkich innych, dalszych opłat, jakie ewentualnie będzie ona musiała ponieść w dalszym postępowaniu we wszystkich sprawach, była każdorazowo w przybliżeniu równowartością raty kredytu, który miał być spłacony przez nią do dnia 15 marca 2011 r. Poniesienie wydatku w tej wysokości nie powinno być dla strony nadmiernym obciążeniem finansowym, skoro taką kwotę miała ona do niedawna pokrywać niejako z własnej inicjatywy celem spłaty zaciągniętego przez siebie kredytu. Zauważyć przy tym wypada, że omawiana kwota zwolnienia jest zarazem maksymalną granicą wysokości wszelkich innych opłat sądowych, których uiszczenie może wchodzić w rachubę w toku dalszego postępowania. Wpis od skargi jest wszak opłatą najwyższą, z kolei np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynosić może właśnie połowę wpisu od skargi, a wpisy od zażaleń są jeszcze niższe, mając zawsze wysokość stałą – 100 zł (zob. § 2 ust. 1 pkt 7 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W konsekwencji zdecydowano objąć zwolnieniem jedynie wpis od skargi. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.