I SA/Gl 1272/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia B. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od tejże skargi w wysokości 400,00 zł, skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. B. D. podkreśliła, że uzyskuje dochód w postaci emerytury w wysokości 1949,41 zł netto i że ma na utrzymaniu syna, który studiuje poza domem. Wskazała, że większość tej kwoty wydatkowana jest na spłatę kredytu zaciągniętego na nabycie i wyposażenie zajmowanej przez nią kawalerki o powierzchni 36 m2. Zwróciła również uwagę na stan swojego zdrowia oraz na miejsce zamieszkania uniemożliwiające – zdaniem skarżącej - znalezienie zatrudnienia. Poza prawem do mieszkania strona, według oświadczenia, nie posiada majątku. W toku postępowania skarżąca przedstawiła następujące dokumenty źródłowe: wypowiedzenie skarżącej umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia upływającym w dniu 31 maja 2011 r.; decyzję z dnia 17 stycznia 2011 r. o przeliczeniu emerytury; wyciągi z rachunku bankowego (według ostatniego z nich, za okres od dnia 6 lutego 2011 r. do dnia 6 marca 2011 r., na rachunek skarżącej, poza emeryturą, wpłynęły kwoty pochodzące od A. W. w łącznej kwocie 3208,18 zł oraz od M. L. w wysokości 600,00 zł; na spłatę kredytów przeznaczono z kolei sumę 3387,39 zł, w tym kwotę 2091,10 zł tytułem raty na A BANK S.A., część spośród licznych przelewów z rachunku dokonana została na rzecz osób trzecich, m.in. M. B., w łącznej kwocie 1000,00 zł, oraz wspomnianego już M. L., w łącznej kwocie 308,92 zł); zeznanie podatkowe skarżącej za 2010 r. (wykazano w nim przychody ze stosunku pracy oraz emerytury w wysokości odpowiednio 26.205,00 zł i 28.000,40 zł); harmonogramy spłaty dwóch kredytów zaciągniętych w Banku B S.A. (ostatnia rata jednego z tych kredytów, w wysokości 629,31 zł, miała być spłacona w dniu 15 marca 2011 r., natomiast miesięczna rata drugiego z nich wynosi 510,73 zł); orzeczenie z dnia 26 kwietnia 2002 r. zaliczające skarżącą do osób o lekkim stopniu [...] oraz dokumenty dotyczące edukacji jej syna. Ponadto wnioskodawczyni wyjaśniła, że A. W. jest jej córką i pomaga w spłacie rat za samochód, który jest skarżącej niezbędny dla dojazdów do pracy. Skarżąca zaznaczyła również, że jej zatrudnienie wkrótce ustanie i od czerwca bieżącego roku jedynym źródłem utrzymania pozostanie emerytura. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200,00 zł, w pozostałym zaś zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie wskazał on, że nadesłane przez stronę dokumenty nie pozwalają ustalić wysokości otrzymywanego wynagrodzenia. Można zdaniem referendarza przypuszczać, że wynagrodzenie to jest zbliżone do wysokości emerytury, a zatem stanowi ważne źródło dochodów skarżącej, wykluczające orzeczenie o zwolnieniu jej od kosztów sądowych w całości. Wątpliwości referendarza wzbudziła również treść przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego. Wyciągi te dokumentują bowiem liczne operacje finansowe, w tym przelewy dokonywane przez skarżącą na rzecz innych osób oraz wpływy pieniężne w kwotach, nierzadko przewyższających wysokość wpisu od skargi. Przyczyny, dla których dokonano tych wszystkich operacji (w tym podstawy przysporzeń majątkowych) pozostają nieznane, ponieważ wnioskodawczyni wyjaśniła jedynie, że A. W., wymieniona w wyciągach bankowych jako wpłacająca, jest jej córką i pomaga jej spłacać kredyt zaciągnięty na zakup samochodu. Referendarz sądowy zwrócił także uwagę na niejasności, związane ze skalą zadłużenia kredytowego wnioskodawczyni. Nadesłała ona jedynie dwa harmonogramy spłat tego zadłużenia, w tym jeden dotyczący kredytu, który miał zostać już spłacony, nie dostarczyła natomiast jakichkolwiek dokumentów odnoszących się do innych kredytów, spłacanych za pośrednictwem jej rachunku bankowego, szczególnie tego o najwyższej racie, przekraczającej wysokość jej emerytury. Zadłużenie kredytowe stanowi zdaniem referendarza główny argument na rzecz tezy, że obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w całości może wiązać się dla skarżącej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Bezsprzecznie miałaby ona trudności ze spłatą wszystkich należności, gdyby nie środki przelewane na jej rachunek przez córkę. Istotne znaczenie ma przy tym okoliczność, że wnioskodawczyni wciąż ma na utrzymaniu syna, który studiuje poza miejscem zamieszkania. Nie można również tracić z pola widzenia, że ma ona problemy zdrowotne, chociaż z przedłożonych dokumentów nie wynika, by wiązały się one ze znacznymi wydatkami na leczenie, skoro strona o nich nie wspomina, a jej [...] ma charakter lekki i – wbrew jej twierdzeniom – nie uniemożliwia pracy zarobkowej i to pomimo konieczności długich dojazdów. Końcowo rozpoznający wniosek zaznaczył, że ułamek kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest skarżąca określono w takiej wysokości, by suma wszystkich wpisów od skargi, a następnie wszelkich innych, dalszych opłat, jakie ewentualnie będzie ona musiała ponieść w dalszym postępowaniu we wszystkich sprawach, była każdorazowo w przybliżeniu równowartością raty kredytu, który miał być spłacony przez nią do dnia 15 marca 2011 r. Poniesienie wydatku w tej wysokości nie powinno być dla strony nadmiernym obciążeniem finansowym, skoro taką kwotę miała ona do niedawna pokrywać niejako z własnej inicjatywy celem spłaty zaciągniętego przez siebie kredytu. W złożonym sprzeciwie skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów związanych z wniesionymi skargami. Zaznaczyła, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności a od czerwca 2011 r. wyłącznym dochodem pozostanie jej emerytura w wysokości około 2.000,00 zł. Wskazała, że zaległe świadczenia rehabilitacyjne i zasiłki chorobowe, otrzymywane w latach 2006 – 2008 przeznaczała na spłatę zaciągniętego kredytu, zmniejszając obciążenie miesięczne i skracając okres jego spłaty o 4 lata. Wnioskująca podała, że w dniu 21 grudnia 2010 r. zaciągnęła kredyt w wysokości 20.000,00 zł w związku z zagrożeniem zajęciem rachunku byłego męża przez poborcę skarbowego. B. D. wyjaśniła również, że M. B. jest studentką, koleżanką jej syna, studiującego w K., która jako jedyna w grupie posiada rachunek bankowy i kartę bankomatową i na której konto skarżąca przelewa czesne na rzecz syna oraz należności za jego mieszkanie, utrzymanie i wyżywienie. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła kopię umowy o kredyt hipoteczny w wysokości 70.000,00 zł z dnia 7 kwietnia 2006 r., kopię umowy kredytowej na kwotę 20.000,00 zł z dnia 21 grudnia 2010 r., kopię harmonogramu spłat kredytu hipotecznego za miesiące od kwietnia do września 2010 r. (harmonogram z dnia 14 kwietnia 2010 r.), zaświadczenie o zatrudnieniu w [...] Sp. z o.o. w S. z dnia 4 stycznia 2010 r., zaświadczenie o zatrudnieniu w w/w Spółce z dnia 3 stycznia 2011 r. oraz zaświadczenie z dnia 14 kwietnia 2011 r. o zaleganiu wobec skarżącej, znajdującej się w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, z wypłatą należnych wynagrodzeń w łącznej kwocie 5.700,00 zł , z zastrzeżeniem, iż wynagrodzenie to, w miarę możliwości, zostanie wypłacone skarżącej przez pracodawcę w dacie rozwiązania stosunku pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw strony skarżącej został skutecznie wniesiony, postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2011 r. utraciło moc, zaś wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cytowanej ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją skarżącej w niniejszym postępowaniu jest uzyskanie przywileju procesowego w postaci zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Podstawową (i najwyższą zarazem) opłatą, należną w niniejszej sprawie, jest wpis od skargi wynoszący 400,00 zł. W pozostałych zaś sprawach toczących się obecnie z udziałem skarżącej (o sygn. I SA/Gl 1271/10 oraz I SA/Gl 1273/10), wpisy wynoszą odpowiednio 400,00 zł oraz 748,00 zł (suma należnych wpisów to 1548,00 zł). W rozpatrywanej sprawie zbadać zatem należało, czy skarżąca wykazała, że wskazana wyżej przesłanka w stosunku do niej zachodzi. Zdaniem Sądu, zgromadzone w toku postępowania dokumenty źródłowe oraz oświadczenia skarżącej pozwoliły na stwierdzenie, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego skarżąca może ponieść – zarówno w sprawie niniejszej jak i w pozostałych dwóch sprawach - jedynie część należnych kosztów. Za rozstrzygnięciem takim przemawia przede wszystkim fakt zadłużenia kredytowego wnioskodawczyni. Zobowiązana jest ona do spłaty kilku kredytów, przy czym jednocześnie ma na utrzymaniu studiującego w K.syna. Wnioskodawczyni jest finansowo wspierana przez córkę A. W., która w szczególności spłaca raty kredytu z tytułu zakupu samochodu i bez wsparcia której wnioskująca miałaby trudności z regulowaniem obciążających ją należności. Ze sprzeciwu skarżącej wynika ponadto, że wykonywane są zaskarżone do tut. Sądu decyzje, dotyczące określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2006 – 2008. Wreszcie, nie można tracić z pola widzenia faktu, iż z dniem 31 maja 2011 r. ustanie stosunek pracy skarżącej i jedynym jej stałym dochodem pozostanie świadczenie emerytalne w wysokości około 1950,00 zł netto. Przeciwko zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych w całości przemawia natomiast okoliczność, że nie wyjaśniła ona w dalszym ciągu kwestii związanej ze spłatą kredytu, w którym rata przekracza wysokość otrzymywanej emerytury a który jest spłacany za pośrednictwem jej rachunku bankowego (wpłaty dokonywane na rachunek A BANK S.A.). Należy również zaznaczyć, iż od kwietnia 2011 r. skarżąca nie spłaca już raty innego kredytu, wynoszącej 600,00 zł, zatem mogła poczynić stosowne oszczędności, przeznaczając tę sumę na wpisy sądowe w toczących się z jej udziałem sprawach, gdzie uzyskała częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (uwzględniając powyższe zwolnienie, suma należnych wpisów od skarg wynosiła 600,00 zł). Należy nadto zwrócić uwagę, że w dalszym ciągu niejasne pozostają niektóre przepływy finansowe, realizowane na rachunku bankowym wnioskodawczyni. W szczególności nie wyjaśniono, kim jest M. L., zasilający konto skarżącej. Nie wiadomo także, z jakiego tytułu dokonywane są przez niego przysporzenia finansowe, uwidocznione na wyciągach z konta bankowego. Wspomnieć trzeba również, że wprawdzie pracodawca zalega z wypłatą na rzecz skarżącej wynagrodzeń w łącznej kwocie wynoszącej 5.700,00 zł, jednak zgodnie z nadesłanym przy sprzeciwie zaświadczeniem z dnia 14 kwietnia 2011 r. wynagrodzenie to powinno zostać wypłacone wnioskodawczyni w dacie rozwiązania stosunku pracy. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód, aby część wspomnianego wynagrodzenia przeznaczona została na poczet należnych wpisów sądowych. Reasumując należy stwierdzić, iż przesłanka do częściowego zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie niewątpliwie zachodzi. Sąd uznał przy tym za zasadne zwolnienie jej z wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200,00 zł. Oznacza to, że na obecnym etapie postępowania skarżąca obowiązana będzie do uiszczenia takiej sumy tytułem wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Przy podjęciu takiego rozstrzygnięcia wzięto pod uwagę, iż obecnie przed tut. Sądem toczą się trzy sprawy ze skarg B. D.. Biorąc pod uwagę częściowe zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych orzeczone również w dwóch pozostałych sprawach, toczących się równolegle, zauważyć przyjdzie, iż łączna kwota wpisów od skarg, do której poniesienia zobowiązana będzie strona, wynosi 600,00 zł. Zdaniem Sądu, uiszczenie takiej sumy leży w granicach możliwości finansowych skarżącej. Należy również zaznaczyć, że w przypadku ewentualnej konieczności poniesienia dalszych kosztów w powyższych sprawach oraz pogorszenia sytuacji materialnej skarżąca uprawniona będzie do złożenia nowych wniosków o przyznanie prawa pomocy bądź też wniosków o zmianę zapadłych obecnie postanowień w przedmiocie prawa pomocy. Mając na względzie poczynione wyżej ustalenia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.