I SA/Gl 1277/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. L. i B. L. od postanowienia starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi M. L. i B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nakazu płatniczego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych. Przedstawiając stan faktyczny sprawy referendarz sądowy wskazał, że skarżący, będący małżeństwem, wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że utrzymują się tylko z niewielkich emerytur rolniczych i że są osobami niepełnosprawnymi wydatkującymi dużą część swoich dochodów na leczenie. We wniosku nie wskazano innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ani majątku, poza domem i niewielką działką rolniczą stanowiącą gospodarstwo ogrodnicze. Referendarz sądowy podniósł, że wnioskodawcy przedłożyli dokumenty źródłowe, które generalnie potwierdzają powyższe dane, tj. kopie: zeznania podatkowego za ubiegły rok, orzeczeń o niepełnosprawności, potwierdzeń wypłaty emerytur (wskazał, że skarżącemu wypłacono za pośrednictwem poczty kwotę 1156,15 zł), decyzji w sprawie waloryzacji tych świadczeń (wskazał, że emerytura skarżącej do wypłaty wynosi 1190,98 zł) oraz dokumentów obrazujących wydatki gospodarstwa domowego, w szczególności na leczenie. Jednocześnie referendarz sądowy zaakcentował, że w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem skarżącym przyznano prawo pomocy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżący w sposób wystarczający wykazali, że w ich przypadku została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Otrzymują oni bowiem niewielkie emerytury i ponoszą znaczne w ich sytuacji wydatki na leczenie. Zdaniem referendarza sądowego w takim stanie rzeczy trudno od nich wymagać ograniczenia tych wydatków celem uzyskania środków potrzebnych na opłacenie kosztów sądowych, co jak zaznaczył dostrzeżono w postanowieniach zapadłych w innych sprawach prowadzonych z udziałem skarżących w tut. Sądzie, uwzględniających ich wnioski o przyznanie prawa pomocy. Podniósł, że brak jest podstaw, by od tej oceny odstępować w niniejszej sprawie. Jednocześnie referendarz sądowy zwrócił uwagę, że skarżący nie wykonali dokładnie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, przez co ocena ta nie jest wolna od pewnych wątpliwości. Nie przedłożyli w szczególności wyciągu obrazującego wszystkie operacje dokonane na rachunku bankowym skarżącej i nie ustosunkowali się do wezwania w części odnoszącej się do gospodarstwa rolnego, o którym mowa we wniosku. Zaznaczył, że okoliczności te będą musiały być wyjaśnione, jeśli skarżący złożą wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, choćby z tego powodu, iż mimo niewielkich emerytur nie wykazują oni jakichkolwiek zaległości w wydatkach niesprowadzających się przecież do pokrycia najbardziej elementarnych potrzeb życiowych. W tym kontekście zaznaczył również, że stosownie do art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Od ww. postanowienia referendarza sądowego skarżący, w terminie przewidzianym dla dokonania tej czynności, złożyli sprzeciw wnosząc o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz udzielenie pomocy prawnej. W uzasadnieniu podnieśli, że wysokość emerytur, na które wskazuje referendarz sądowy była jednorazowa bowiem tylko w marcu 2016 r. otrzymali jednorazowy dodatek w kwocie 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "ppsa", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W omawianej sprawie referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych przyjmując, że mimo istniejących wątpliwości skarżący wykazali, iż w ich przypadku została spełniona przesłanka, o której mowa w ww. przepisie. Zaznaczył, że otrzymują niewielkie emerytury i ponoszą znaczne w ich sytuacji wydatki na leczenie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości odstąpienia od rozpoznania sprzeciwu złożonego przez stronę mimo korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Wskazane powyżej przepisy, jak również art. 259 ppsa nie regulują takiej sytuacji. Tym samym po stronie Sądu powstał obowiązek rozpoznania wniesionego sprzeciwu. Wskazać przyjdzie, że złożony w niniejszej sprzeciw odnosi się w istocie do kwestii nieprawidłowego wskazania przez referendarza sądowego wysokości wypłaconych skarżącym emerytur, tj. faktu, że w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy wskazał jedynie na wysokość emerytury w kwocie 1156,15 zł (wypłaconej skarżącemu) oraz w kwocie 1190,98 zł (wypłaconej skarżącej) przy jednoczesnym braku odniesienia się do wysokości emerytur wypłaconych w pozostałych miesiącach. Bez wątpienia rację mają skarżący, że emerytury w wysokości wskazanej w zaskarżonym postanowieniu były im wypłacone jednorazowo, w pozostałych miesiącach kształtowały się zaś na poziomie ok. 980 zł, jednakże niedokładność ta pozostaje bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie, które jest przecież korzystne dla skarżących albowiem zostali zwolnieni od koszt sądowych w całości. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy i słusznie przyjął, że w sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia żądania skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc bowiem pod uwagę trudną sytuację życiową oraz materialną skarżących, przede wszystkim wysokość miesięcznego dochodu przypadającego na dwie dorosłe osoby w rodzinie oraz ich stan zdrowia uznać należy, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a ich wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, iż podstawą utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego są świadczenia emerytalne w łącznej kwocie ok. 2.000 zł, a znaczna część tego dochodu przeznaczana jest na leczenie – skarżący są osobami niepełnosprawnymi. Reasumując, Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący wykazali w sposób wystarczająco przekonywujący, że znajdują się w sytuacji uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Dodatkowo wskazać przyjdzie, że zawarty w sprzeciwie wniosek o udzielenie pomocy prawnej zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu, przeprowadzonym w przedmiocie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 260 ppsa, orzekł jak w sentencji.