I SA/Gl 1291/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, na urzędowym formularzu z dnia 24 października 2017 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że utrzymuje się tylko z wynagrodzenia za pracę i renty rodzinnej w łącznej wysokości 1549 zł i wyliczyła swoje stałe wydatki, nieobejmujące jednak np. kosztów wyżywienia, na sumę 1187,61 zł, uwzględniając m.in. czynsz w kwocie 770 zł. Dlatego stwierdziła, że nie jest w stanie uiścić wpisu stosunkowego przy wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej przez nią w kwocie 261.241 zł, zaś ewentualna odmowa zwolnienia pozbawi ją możliwości kontroli zaskarżonej decyzji. Według wniosku skarżąca nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i posiada udział w prawie do mieszkania oraz nieruchomości gruntowej, a nadto trzy samochody, które jednak stanowią przedmiot zabezpieczenia. Pismem doręczonym dnia 27 grudnia 2017 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie dokumentacji źródłowej dotyczącej jej i osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym,, m.in. wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik przedstawił – w formie kopii, które nie zostały przez niego potwierdzone za zgodność w przewidziany prawem sposób – w szczególności: zaświadczenie w sprawie zameldowania, według którego skarżąca zameldowana jest razem z córką, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, podpisane przez córkę skarżącej jako prezesa zarządu spółki, że skarżąca jest zatrudniona na stanowisku dyrektora w wymiarze połowy etatu za wynagrodzeniem 1000 zł brutto, takie samo, choć niepodpisane, zaświadczenie dotyczące wspomnianej córki (jest ona zatrudniona na stanowisku prezesa zarządu w wymiarze ¼ etatu za wynagrodzeniem w wysokości 500 zł brutto), pismo Spółki podpisane przez córkę skarżącej jako prezesa zarządu, że wszyscy jej pracownicy "otrzymują miesięczne wynagrodzenia w formie gotówki do rąk własnych", umowę użyczenia z dnia 2 stycznia 2016 r., na mocy której skarżąca wraz z jej wspólnikiem, prowadzącym z nią działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej o nazwie odpowiadającej nazwie Spółki będącej obecnie jej pracodawcą przekazała tej ostatniej Spółce w bezpłatne użyczenie posiadane przez siebie środki trwałe, zeznania skarżącej i jej córki w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r., podsumowania księgi przychodów i rozchodów spółki cywilnej, w której skarżąca jest wspólnikiem, niewykazujące za dwa ostatnie lata ani przychodów, ani wydatków, wyciągi z dwóch rachunków bankowych skarżącej (jeden z nich nie odnotowuje żadnych operacji, na drugim ostatnie saldo końcowe wynosi 57,40 zł, a wpływy na rachunek ograniczają się do przelewu renty, ostatnio w wysokości 779,67 zł, z jednym wyjątkiem – w dniu 6 listopada 2017 r. córka skarżącej przelała kwotę 500 zł; skarżąca również dokonuje przelewów na wskazany rachunek córki), potwierdzenia zamknięcia rachunku wykorzystywanego przez skarżącą w działalności gospodarczej oraz dokumentów dotyczących kosztów utrzymania wraz z potwierdzeniami ich zapłaty i dokonanych zabezpieczeń i zajęć egzekucyjnych, m.in. zajęcia renty skarżącej określającego sumę dochodzonych należności na 391.536,05 zł. Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postępowaniu, wyliczony z uwzględnieniem podanej przez stronę skarżącą wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi w sprawie 2613 zł. Skarżąca zobowiązana jest do poniesienia kosztów sądowych w dwóch innych sprawach, w których toczy się obecnie postępowanie w przedmiocie złożonych przez nią wniosków o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle jej art. 245 § 3 obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem przedstawiony w sprawie obszerny materiał źródłowy nie obejmuje wyciągu z rachunku bankowego córki skarżącej, choć rachunek ten został odnotowany w wyciągu, który przedłożono: córka za jego pośrednictwem dokonała, i to w czasie, gdy toczyło się już postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, przelewu na rachunek matki kwoty 500 zł, czyli przekraczającej jej deklarowane miesięczne dochody, bo określone na tę kwotę brutto, otrzymała też przelewy od skarżącej. W konsekwencji wyciąg z rachunku córki jest niezbędnym dowodem w sprawie, a jego brak wyklucza zbadanie wysokości środków, jakie się na nim znajdowały w analizowanym okresie, oraz przeprowadzone wtedy na nim operacje. Są to zaś informacje niezbędne dla ustalenia możliwości płatniczych gospodarstwa domowego wnioskodawczyni. Dlatego w wezwaniu referendarza sądowego była mowa o wyciągach z rachunków bankowych należących nie tylko do niej, ale także do wszystkich osób pozostających z nią w tym gospodarstwie. Skądinąd analogicznie sformułowano wezwanie w części odnoszącej się do dochodów czy zeznań podatkowych i w tym zakresie sytuację córki udokumentowano. Na marginesie odnotowania wymaga, że pełnomocnik nadesłał aż dwa wyciągi z rachunku bankowego córki skarżącej na wezwanie w jej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1195/17. Nie zmienia to faktu, iż nie wykonał wezwania w tej części w niniejszej sprawie, w wyniku czego dokumenty te nie stanowią materiału dowodowego zgromadzonego w jej aktach, stanowiącego podstawę faktyczną podejmowanych w niej rozstrzygnięć. Wnikliwe rozważania w przedmiocie wątpliwości, jakie budzi ich treść, nie powinny być więc przeprowadzone w ramach tego orzeczenia. Zauważyć jednak można, że oba wyciągi wykazują wydatki, które przekraczają deklarowane dochody córki skarżącej, w większości nie należą do sfery koniecznego utrzymania, a nadto w części odnoszą się do lokalu innego niż ten stanowiący miejsce jej zameldowania. Powracając do wcześniejszego wątku, wytknąć trzeba stronie, że przemilczała we wniosku, iż pozostaje w gospodarstwie domowym z córką, i przyznała to w istocie na wezwanie, dostarczając dokumenty dotyczące tej osoby, poza wyciągiem z jej rachunku bankowego. W ich świetle wnioskodawczyni, niezależnie od tego, że jest zameldowana razem z córką pod jednym adresem, utrzymuje z nią ścisłe więzi o charakterze ekonomicznym czy majątkowym. Wynikają one już z powołanego faktu wzajemnych przelewów. Ponadto skarżąca w rzeczywistości zaprzestała wykonywania działalności w formie spółki cywilnej, przekazała nieodpłatnie wykorzystywane przez siebie środki trwałe spółce kapitałowej o takiej samej nazwie, w której po pierwsze jej córka pełni funkcję prezesa i po drugie ona sama jest zatrudniona na stanowisku dyrektora za niewielkim i nieadekwatnym do tego stanowiska wynagrodzeniem, ze względu na swoją wysokość niepodlegającym zajęciu. Taki stan rzeczy uzasadnia co najmniej stwierdzenie, że nie wykorzystuje ona wszystkich swoich możliwości zarobkowych, czego nie można tracić z pola widzenia podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście należy podnieść, że rozpoznającemu wniosek z urzędu znana jest informacja zawarta w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, iż wnioskodawczyni z dniem 1 stycznia 2018 r. wznowiła działalność gospodarczą prowadzoną osobiście pod swoją wcześniejszą firmą. Z drugiej strony w stosunku do skarżącej zastosowano środki zabezpieczające i egzekucyjne dotyczące znacznych należności. Niewątpliwie też nie osiąga ona już żadnych dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej, a brak podstaw, by kwestionować wiarygodność dokumentów obrazujących jej inne dochody. Wreszcie stoi ona przed koniecznością poniesienia kosztów sądowych w trzech sprawach, jakie toczą się z jej skarg. Dlatego uznano, że bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego jest ona w stanie uiścić tylko część kosztów, o której mowa w sentencji. Część ta stanowi około 1/10 deklarowanych dochodów gospodarstwa domowego skarżącej i nie przekracza nawet takiego ułamka wpisu od skargi. Jest zarazem mniejsza niż 1/5 udokumentowanych wydatków, które przecież zgodnie z przedstawionymi dowodami są opłacane na bieżąco, bez zaległości. Z kolei rodzajowe ograniczenie zwolnienia do tej opłaty sądowej, którą skarżąca zobowiązana jest uiścić obecnie, podyktowane jest tym, że jej sytuacja ulega zmianie, skoro z dniem 1 stycznia 2018 r. wznowiła ona działalność gospodarczą. Nie można wykluczyć, że położenie strony może się poprawić w takim stopniu, iż na dalszym etapie postępowania będzie ona mogła ponieść ewentualne kolejne opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z podniesionymi wyżej wątpliwościami przytoczenia wymaga wszelako również regulacja art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mianowicie według niej przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.