I SA/Gl 1296/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, , , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2016 r. w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2015 r. p o s t a n a w i a zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił Z. K. (dalej: "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym. W urzędowym formularzu z dnia 7 grudnia 2015 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Do wniosku dołączono: liczne kserokopie skierowań do poradni lekarskich różnych specjalizacji; potwierdzenie odbioru świadczenia emerytalnego w kwocie 440,23 zł; pismo komornika sądowego z dnia 25 sierpnia 2015 r., z którego wynika, że świadczenie emerytalne skarżącego jest obciążone egzekucją do kwoty 972,58 zł. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, w dniu 22 stycznia 2016 r. wpłynął do Sądu prawidłowy, obowiązujący w obrocie prawnym od 29 sierpnia 2015 r., druk PPF. Uzasadniając wniosek skarżący zaznaczył, że od dłuższego czasu choruje; ma bardzo ograniczone możliwości widzenia jednym z oczu. Podkreślił przy tym, że czasami korzysta z pomocy osób trzecich. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że posiada dom o pow. 90 m2, który kwalifikuje się do kapitalnego remontu oraz działkę o pow. 1095 m2, która z powodu choroby nie przyniosła w ostatnim roku żadnego dochodu. Skarżący oświadczył, że jego stałe wydatki stanowią kwotę 200,00 zł. Pismem z dnia 26 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) udokumentowanie aktualnej wysokości dochodów skarżącego za okres ostatnich trzech miesięcy; 2) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2013 - 2014 oraz roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2015 r. (jeśli zostało sporządzone); 3) wykazanie, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta z nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] ) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należało wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku); dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało wskazać także osoby, które ewentualnie partycypują w ponoszeniu tych kosztów; 5) oszacowanie wysokości i udokumentowanie wydatków ponoszonych z tytułu leczenia i rehabilitacji; 6) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowego, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w latach 2014-2015 – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 7) złożenie wyjaśnień, czy w chwili obecnej skarżący korzysta z pomocy osób trzecich lub opieki społecznej; wyjaśnienia w tym zakresie winny być udokumentowane np. za pomocą oświadczeń osób trzecich, odpisów decyzji właściwych organów; 8) nadesłanie tytułu prawnego dokumentującego okoliczność wyzbycia się "częściowo zadłużonego mieszkania", które zostało wykazane przez skarżącego w druku PPF w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 864/12; 9) złożenie oświadczenia informującego o aktualnym sposobie wykorzystania nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] ) oszacowanie wysokości kosztów związanych z posiadaniem nieruchomości o pow. 1095 m2. W piśmie z dnia 17 lutego 2016 r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów źródłowych, załączając kserokopie skierowań do poradni specjalistycznych, datowane na: 2014 r. (nieczytelna data dzienna i miesięczna); 26 stycznia 2015 r.; 26 października 2015 r.; 8 lutego 2016 r. Postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podkreślił on, że skarżący wielokrotnie zwracał się do tutejszego Sądu z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. W większości przypadków wnioski te oddalano, zwracając uwagę na mankamenty dowodowe. Nadto, w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1230/14 oraz I SA/Gl 1231/14 skarżący, pomimo przedłużonego o kilka miesięcy terminu do złożenia dokumentów źródłowych (na podstawie przedłożonych przez skarżącego aktualnych wówczas skierowań do poradni specjalistycznych), nie nadesłał wymaganych dokumentów źródłowych. Referendarz sądowy zaznaczył następnie, że z uwagi na powyższą okoliczność, w niniejszej sprawie nie znalazł obiektywnie uzasadnionych przyczyn, dla których miałby przedłużyć skarżącemu termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dalszej części uzasadnienia postanowienia referendarz sądowy zaakcentował, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obarczony jest mankamentami dowodowymi. Referendarz sądowy stwierdził, że w niniejszej sprawie próbowano ustalić m.in. to, komu przysługuje tytuł prawny do lokalu wskazanego jako adres skarżącego do korespondencji, odmienny niż jego adres zamieszkania. Nadto, znaczna część wezwania z dnia 26 stycznia 2016 r. miała na celu wyjaśnienie, jak przedstawia się kwestia dochodów i kosztów gospodarstwa domowego skarżącego, w tym wydatków ponoszonych przez niego na leczenie, gdyż złożona do akt dokumentacja źródłowa jedynie sygnalizuje problemy zdrowotne skarżącego, nie obrazując skali wydatków z tym faktem związanych. Zamiarem referendarza sądowego było nadto uzyskanie informacji na temat należącej do skarżącego nieruchomości o charakterze komercyjnym, w której – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – na dzień 25 września 2014 r. prowadzona była działalność gospodarcza pod szyldem "[...]". Końcowo referendarz sądowy podkreślił, że do poznania zdolności płatniczej skarżącego konieczna byłaby rekonstrukcja jego budżetu domowego. Okoliczności kluczowe dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały jednak należycie udokumentowane. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący zaznaczył, że posiada zajętą emeryturę i w związku z tym nie może mieć kont bankowych. Brak innych dochodów wynika z kolei z braku dochodów na nieruchomościach. Podniósł także okoliczności związane ze stanem zdrowia, w szczególności [...]. Dodał, że nie posiadając dochodów, nie ma możliwości wykazania kosztów leczenia i innych kosztów. Zaznaczył także, iż udzielana mu pomoc osób trzecich jest anonimowa. Do sprzeciwu skarżący załączył m. in. kserokopie: skierowania do poradni specjalistycznej ([...]) dnia 8 lutego 2016 r.; wyniku badania histopatologicznego ze stycznia 2016 r.; zawiadomienia z dnia 2 marca 2016 r. o przekazaniu przez Prezydenta Miasta K. do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pisma skarżącego z dnia 24 lutego 2016 r. dotyczącego rozwiązania w dniu 29 sierpnia 2015 r. umowy najmu lokalu użytkowego położonego w K. przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z ogólną zasadą, przewidzianą w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-262 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi w związku z tym odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaakcentować w tym miejscu należy, że sytuacja majątkowa skarżącego badana była ostatnio przez Naczelny Sąd Administracyjny. W sprawie ze skargi Z. K. o sygn. akt I SA/Gl 1230/14 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie skarżącego od postanowienia z dnia 4 stycznia 2016 r. o odmowie przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FZ 119/16 uchylił postanowienie tut. Sądu stwierdzając, iż: "(...) z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odpowiedzi skarżącego na wezwanie Sądu pierwszej instancji wynikało, że strona jest osobą samotną, schorowaną (problemy ze wzrokiem, skierowanie do poradni specjalistycznej z uwagi na podejrzenie [...]), która osiąga dochód w kwocie 440,23 zł z tytułu świadczenia emerytalnego, prowadzona jest wobec niej egzekucja (...), posiada nieruchomość, która nie przynosi dochodów. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że strona opłaciła wpis od skargi w wysokości 200 zł. Dodatkowo w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji podatnik wyjaśnił, iż nie widzi w ogóle na jedno oko, a drugie jest w bardzo złym stanie (skierowanie do szpitala). Wskazał, że nie jest w stanie oszacować kosztów leczenia gdyż został zdiagnozowany i oczekuje na operację. Nie jest posiadaczem rachunków bankowych, otrzymuje pomoc od innych osób w zakresie pisania pism, zapłaty za znaczki pocztowe, ksera, przejazdy i żywność. Podniósł, że nieruchomość, którą posiada nie przynosi dochodów, a podatek od nieruchomości stanowi koszt utrzymania – czyni starania o zmianę tego stanu rzeczy. Należy dodać, że z punktu widzenia uzyskiwanego przez stronę dochodu za niemające znaczenia należy uznać nieprzedstawienie przez stronę oświadczeń, co do miesięcznych wydatków, w tym na wyżywienie, środki czystości, odzież, jak również udokumentowanie korzystania z pomocy innych. Doświadczenie życiowe wskazuje bowiem, że kwoty rzędu 440 zł na osobę miesięcznie, nie zapewniają nawet minimum egzystencji." Mając zatem na względzie przywołaną przez Naczelny Sąd Administracyjny argumentację, dotyczącą skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowił zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i orzec o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.