I SA/Gl 13/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-04-27
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Wojciech Gapiński, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nadpłata podatku od nieruchomości, powstała w wyniku uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z powodu przedawnienia, podlega oprocentowaniu, jeśli organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji poprzez zwlekanie z wydaniem decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nadpłata podatku podlega oprocentowaniu od dnia jej powstania, jeśli organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji, nawet jeśli sama przesłanka (przedawnienie) nie wynikała bezpośrednio z działania organu. Zwlekanie z wydaniem decyzji przez organ, zwłaszcza tuż przed upływem terminu przedawnienia, może być uznane za przyczynienie się do powstania nadpłaty i naruszenie zasad zaufania i szybkości postępowania, co uzasadnia oprocentowanie nadpłaty.Stan faktyczny
Spółka A S.A. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta o zaliczeniu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009 r. na poczet bieżących zobowiązań. Nadpłata powstała po uchyleniu przez SKO decyzji Prezydenta Miasta ustalającej pierwotne zobowiązanie z powodu przedawnienia. Spółka domagała się oprocentowania nadpłaty od momentu jej wpłaty, argumentując, że organ przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji poprzez zwlekanie z jej wydaniem. SKO odmówiło oprocentowania, uznając, że organ nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia części nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. na poczet bieżących zobowiązań podatkowych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej – SKO, Kolegium) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając
na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. - dalej O.p.), po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika A. S.A. w W. (dalej – skarżąca, Spółka), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. (dalej - organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...] o zaliczeniu części nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie
[...] zł na poczet bieżących zobowiązań podatkowych za miesiące III-XII 2016 r., jednocześnie informując, iż pozostała kwota nadpłaty w wysokości [...] zł zostanie przelana na rachunek bankowy podatnika.
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent
Miasta W. określił skarżącej Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. w wysokości [...] zł. Rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji, Kolegium uznało, że doszło do przedawnienia przedmiotowego zobowiązania dodatkowego. W następstwie tego, decyzją z dnia [...] r., uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i umorzyło postępowanie w sprawie. Rozstrzygnięcie SKO wpłynęło do organu I instancji w dniu
[...] r.
Następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta W. zaliczył część nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł na poczet bieżących zobowiązań podatkowych za miesiące III-XII 2016 r. Jednocześnie organ I instancji poinformował Spółkę, iż pozostała kwota nadpłaty w wysokości [...] zł zostanie przelana na rachunek bankowy. W dniu [...] r. organ I instancji tytułem zwrotu nadpłaty przelał na rachunek Spółki kwotę [...] zł.
W uzasadnieniu powołując się na art. 76 i art. 76a § 1 O.p. określono zasady zaliczania nadpłaty na poczet zobowiązań podatkowych zaległych oraz przyszłych. Wskazując na art. 77 § 1 pkt 3 oraz na art. 78 O.p., organ I instancji uznał, że nadpłata nie podlega oprocentowaniu, gdyż została zwrócona w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej.
Wnioskiem z dnia [...] r. pełnomocnik Spółki wniósł o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] r. w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach od nadpłaty.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił
uzupełnienia rozstrzygnięcia postanowienia z dnia [...] r. sprawie zaliczenia części nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie [...] zł na poczet bieżących zobowiązań podatkowych za miesiące III-XII 2016 roku. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że uzupełnienie rozstrzygnięcia polegać ma na dodaniu "brakującego" elementu sentencji orzeczenia bez zmiany
istoty dotychczasowego rozstrzygnięcia, a zmiany nie mogą mieć charakteru merytorycznego. Wskazał ponadto, że uwzględnienie oprocentowania nadpłaty
prowadzi do zmiany sposobu zaliczenia nadpłaty co do wysokości wygaszonych w drodze zaliczenia nadpłaty zobowiązań podatkowych. Ponadto organ podniósł, że oprocentowanie nadpłaty to czynność materialno-techniczna. Samo oprocentowanie nadpłaty przysługuje z mocy prawa i nie wymaga wydania odrębnego aktu administracyjnego. Dalej organ wywiódł, że z przepisów ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że nie należy w postanowieniu regulującym kwestie pośredniego zwrotu nadpłaty rozstrzygać o jej oprocentowaniu.
W zażaleniu z dnia [...] r. pełnomocnik Spółki podniósł zarzut
naruszenia art. 77 § 1 pkt 1, art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 O.p. poprzez brak określenia i zwrotu oprocentowania z tytułu nadpłaty w podatku od nieruchomości. Wobec
powyższego pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji. Argumentując zarzut podniesiono, że organ I instancji nie określił i nie zwrócił odsetek
od powstałej nadpłaty za okres od pobrania nienależnego podatku do dnia jego zwrotu. Pełnomocnik stanął na stanowisku, że w niniejszym przypadku nie wystąpiły
okoliczności, które wyłączałyby oprocentowanie nadpłaty.
Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] r. na wstępie swoich rozważań omówił instytucję nadpłaty oraz regulujące ją przepisy Ordynacji podatkowej.
Przechodząc do oprocentowania nadpłat, organ odwoławczy wskazał, że
przepisy dotyczące tej materii są przepisami prawa materialnego. Przy ocenie więc,
czy i za jaki okres należy się oprocentowanie, stosować należy przepisy obowiązujące
w dacie powstania nadpłaty, jeżeli przepis przejściowy nie stanowi inaczej (zob. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt II FSK 2698/12, LEX nr 1588098).
Następnie stwierdził, że zgodnie z art. 78 § 1 O.p. nadpłaty podlegają oprocentowaniu
w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych. W myśl § 3 art. 78 oprocentowanie przysługuje:
1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2, oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty;
2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.
Następnie Kolegium zauważyło, że zgodnie z Ordynacją podatkową nadpłata w określonych przypadkach podlega oprocentowaniu (art. 78 § 1 O.p.). Przepis ten w § 3 stanowi, że m.in. w przypadku wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego
oprocentowanie, z zastrzeżeniem pkt 2, przysługuje od dnia powstania nadpłaty. Z
pkt 2 wynika, że jeżeli organ nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie, oprocentowanie przysługuje od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji. Wnioskując a contrario, w sytuacji, gdy organ przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, oprocentowanie przysługiwać będzie od dnia powstania nadpłaty. Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji.
Podsumowując, zdaniem SKO, zgodnie z art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 O.p. oprocentowaniu od dnia powstania nadpłaty podlegałaby nadpłata stwierdzona w niniejszej sprawie, o ile organ I instancji przyczyniłby się do powstania przesłanki uchylenia bądź zmiany decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium z
dnia [...] r. przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania podatkowego był upływ 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, który to fakt czynił niedopuszczalnym dalsze powadzenie postępowania podatkowego.
Jak stwierdziło Kolegium, w rozpatrywanym przypadku przyczyną uchylenia
decyzji I instancji była okoliczność niezależna od organu I instancji i to taka, która pojawiła się już po wydaniu decyzji tego organu. Zdaniem SKO, nie sposób zatem stwierdzić, że nadpłata przysługująca Spółce powstała z uwagi na wykonanie
zobowiązania wynikającego z wadliwej decyzji podatkowej, a wadliwość ta była
wynikiem działania organu I instancji. W orzecznictwie podkreśla się, że o
przyczynieniu się organu do uchylenia lub zmiany decyzji można mówić wówczas, gdy między przesłanką uchylenia decyzji a działaniem lub zaniechaniem organu podatkowego występuje związek przyczynowo-skutkowy. Związek ten będzie występować w sytuacji, gdy przyczyną uchylenia decyzji jest dokonanie przez organ błędnej wykładni lub zastosowania prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2
czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 461/15). W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Kolegium, decyzja organu I instancji nie została uchylona z powodu okoliczności istniejącej w dniu jej wydania, czy też powstałej w związku z działaniem lub zaniechaniem organu I instancji.
Końcowo Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie przyczynił się do
uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W tej sytuacji Spółka nie ma prawa do oprocentowania nadpłaty od dnia zapłaty podatku. Kolegium zauważyło także, że organ I instancji dokonał częściowego zaliczenia nadpłaty na
poczet bieżących zobowiązań podatkowych w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji Kolegium z dnia [...] r., jak również w tym terminie dokonał zwrotu pozostałej kwoty nadpłaty. Zatem nie było także podstaw do naliczania
oprocentowania od dnia wydania decyzji organu odwoławczego, ponieważ organ zachował termin zwrotu z art. 77 § 1 pkt 3 O.p. Zatem organ I instancji prawidłowo zaliczył nadpłatę na poczet bieżących zobowiązań podatkowych, uwzględniając w rozliczeniu kwotę nadpłaty bez oprocentowania.
W skardze z dnia [...] r. na postanowienie SKO, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie
w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy nie uwzględnia ono oprocentowania od powstałej nadpłaty w kwocie [...] zł, liczonego od dnia wpłaty
tej kwoty do dnia jej zwrotu, co w konsekwencji miało wpływ na naruszenie art. 77 § 1
pkt 1 oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 O.p.
Stawiając powyższy zarzut, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie
zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wywodził, że kwota zwróconej nadpłaty nie jest prawidłowa, gdyż nie uwzględnia oprocentowania. Organ podatkowy powinien dokonać zwrotu odsetek, naliczonych za okres od dnia wpłaty nienależnego
podatku, do dnia zwrotu nadpłaty. Zdaniem pełnomocnika Spółki, powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. I tak w wyroku z dnia 26 marca 2013 r. o sygn. akt II FSK 1577/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "wpłata dokonana na podstawie decyzji, która została wyeliminowana, jest nadpłatą i podlega zwrotowi łącznie z oprocentowaniem, poczynając od dnia dokonania wpłaty". Organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, gdyż powstrzymywał się z wydaniem decyzji do dnia [...] r., a więc wydał decyzję nieco ponad miesiąc przed upływem terminu przedawnienia. Tymczasem uchylenie decyzji wymiarowej organu I instancji oraz umorzenie postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009 spowodowane było przedawnieniem. Nie wystąpiły więc okoliczności, o których mowa w art. 78 § 3 pkt 2 O.p.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu sprowadza się do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie zaliczenia przysługującej podatnikowi nadpłaty na poczet bieżących zobowiązań skarżącej Spółki.
Spółka domaga się oprocentowania kwoty nadpłaty od momentu jej powstania, tj. daty uregulowania podatku przez Spółkę, zarzucając organowi I instancji przyczynienie się do jej powstania.
Bezspornym w sprawie jest, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ podatkowy I instancji określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie [...] zł. Z tego tytułu Spółka wpłaciła na rzecz organu podatkowego I instancji kwotę [...] zł. W toku kontroli instancyjnej, Kolegium decyzją z dnia [...] r. uchyliło w całości decyzję organu podatkowego I instancji z dnia [...] r. i umorzyło postępowanie w sprawie, w związku z przedawnieniem zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem postępowania.
Sąd w składzie orzekającym podziela wywody prawne poczynione przez tutejszy Sąd w sprawach o tożsamym charakterze zakończonych między innymi wyrokami: z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 209/16, z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 720/16, z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 351/15, z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 952/16 (dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i w dalszej części uzasadnienia powtórzy oceny prawne tam powołane.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd w pierwszej kolejności przywoła przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. Zwrócić bowiem należy uwagę, że przepisy regulujące zwrot nadpłaty, mimo że zawarte są w Ordynacji podatkowej, to mają charakter materialnoprawny. Jak słusznie bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FSK 636/07: "Przepisy regulujące instytucję nadpłaty mają charakter materialnoprawny. Zaliczyć do nich należy także przepisy określające moment powstania, warunki oraz termin końcowy okresu przysługującego oprocentowania powstałej nadpłaty. Skoro tak to w sytuacji, gdy ustawodawca dokonując zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym nie zamieszcza przepisów przejściowych, zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym powstały zdarzenia kształtujące określone stosunki prawne. Zarówno powstanie obowiązku podatkowego jak i uprawnienie do zwrotu nadpłaty wraz z należnym oprocentowaniem oceniać należy w tej sytuacji w oparciu o stan prawny istniejący w momencie powstania tych zdarzeń".
Zgodnie z art. 78 § 3 O.p. oprocentowanie nadpłat występuje jedynie w sytuacjach określonych w tym przepisie. W przypadku, kiedy (jak w rozpoznawanej sprawie) nadpłata powstaje na skutek uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) O.p.) kwestię oprocentowania nadpłaty reguluje art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 O.p.
Zasadą jest przy tym, że oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, to jest od dnia dokonania zapłaty podatku w wysokości wyższej od należnej w oparciu o uchyloną decyzję (art. 78 § 3 pkt 1 O.p.). Wyjątkiem zaś jest sytuacja, w której oprocentowanie nadpłaty przysługuje od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 78 § 3 pkt 2 O.p., jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, której realizacja doprowadziła do powstania nadpłaty, nadpłata podlega oprocentowaniu jedynie wtedy, gdy nie została zwrócona w terminie (tzn. w ciągu 30 dni od dnia wydania decyzji reformacyjnej lub kasacyjnej, lub 30 dni od dnia wydania nowej decyzji w sprawie, jeżeli wydano ją w terminie 3 miesięcy od dnia decyzji kasacyjnej), a jej oprocentowanie przysługuje wówczas od dnia wydania decyzji reformacyjnej lub kasacyjnej. Jak wskazuje się w doktrynie uregulowanie to przewidziano dla przypadków, gdy np. wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną następuje w oparciu o ujawnione przez stronę okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, nieznane organowi w dacie wydawania decyzji (art. 240 § 1 pkt 5 O.p.), albo gdy wyjdą na jaw inne okoliczności rzutujące na prawidłowość uprzedniej decyzji, jednak niespowodowane wadliwością postępowania organu podatkowego. Stanowiąc tego rodzaju unormowanie uznano, że organ nie powinien ponosić ciężaru oprocentowania nadpłaty, jeżeli nie ponosi winy za wadliwość decyzji skutkującej powstaniem nadpłaty (J. Zubrzycki Ordynacja podatkowa Komentarz 2015, s. 476-477).
Należy zwrócić uwagę, że z treści art. 78 § 3 pkt 2 O.p. wynika jednoznacznie, iż jakiekolwiek przyczynienie się organu podatkowego do powstania nadpłaty powoduje stosowanie zasady jej oprocentowania od dnia powstania nadpłaty. Ustawodawca nie wprowadził przesłanki "wyłącznej odpowiedzialności" organu za powstanie nadpłaty, ani też nie uwzględnił skutków częściowego przyczynienia się podatnika do powstania nadpłaty.
Z odpowiedzi na skargę wynika (w aktach sprawy nadesłanych do Sądu brak jest zarówno postanowienia o wszczęciu postępowania, jak i decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji), że organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] r.,
jako bezpośrednią przyczynę uchylenia decyzji z dnia [...] r. i umorzenia postępowania, wskazał na upływ terminu przedawnienia zobowiązania Spółki w
podatku od nieruchomości za rok 2009 r., zgodnie z art. 70 § 1 O.p.
W tym kontekście podnieść należy istotne dla sprawy okoliczności, powołane
przez Spółkę w skardze, a mianowicie wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu [...] r., a więc nieco ponad miesiąc przed upływem terminu przedawnienia.
W ocenie Sądu, badając przyczynienie się organu podatkowego do powstania nadpłaty, chodzi o przyczynienie się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, a nie samej przesłanki takiego uchylenia. Nie chodzi więc o to co legło u
podstaw samego uchylenia decyzji, lecz o to co doprowadziło do zaistnienia takiej przesłanki. Sama przesłanka skutkująca uchyleniem danej decyzji, czy jej charakter,
nie stanowi o braku przyczynienia się do jej powstania. Tym samym fakt zaistnienia przedawnienia zobowiązania skarżącej, skutkujący uchyleniem i umorzeniem postępowania w sprawie nie jest wystarczający do wyłączenia art. 78 § 3 pkt 1 O.p.
(zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 1292/15, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 209/16).
Organ odwoławczy całkowicie pominął w swoich rozważaniach kwestię
wszczęcia postępowania i wydania decyzji pierwszoinstnacyjnej tuż przed upływem terminu przedawnienia. Nie zostały wyjaśnione przyczyny dla których organ I instancji tak długo zwlekał ze wszczęciem postępowania lub dlaczego tak długo prowadził postępowanie wobec Spółki.
W ocenie Sądu, za naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z
art. 121 § 1 O.p. oraz zasady szybkości postępowania z art. 125 § 1 O.p. należy uznać takie działania, które polegają na wszczynaniu postępowania tuż przed upływem przedawniania zobowiązania podatkowego, w sytuacji kiedy organ podatkowy
dysponuje już materiałem dowodowym wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy
albo z przyczyn nieleżących po stronie spółki nie weryfikuje przez okres prawie pięciu
lat złożonej przez spółkę deklaracji. Sąd w pełni podziela pogląd NSA, wyrażony w wyroku z dnia 17 maja 2016 r. (sygn. akt II FSK 893/14), że zasady podatkowe
określone w Ordynacji podatkowej, tj. zasada zaufania i szybkości postępowania nie
są pustą literą prawa, a ich naruszenie należy postrzegać także poprzez działania organów podatkowych, które nie licują z powagą państwa prawa.
Należy także podzielić pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 1 czerwca 2016 r.
o sygn. akt II FSK 1454/14, że: "oprocentowanie nadpłaty ma niwelować negatywne skutki związane z niemożnością dysponowania przez podatnika kwotą nadpłaty wpłaconą na skutek działania organów podatkowych. Oprocentowanie takie pełni więc funkcję odszkodowawczą, tj. naprawienia szkody w zakresie
utraconych korzyści (lucrum cessans)".
Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania i ponownie rozważy kwestię braku przyczynienia się organu I instancji do powstania nadpłaty, zważając,
że tylko wtedy, gdy za powstanie nadpłaty organ nie ponosi żadnej odpowiedzialności, nawet w formie najlżejszego przyczynienia się, wówczas oprocentowanie nadpłaty nie przysługuje, jeżeli nadpłata została zwrócona w terminie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie
100 zł oraz wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust.
1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). Sąd nie zasądził zwrotu opłaty skarbowej za pełnomocnictwo ze względu na uiszczenie jej na konto niewłaściwego organu (art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej – t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1827 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło