I SA/Gl 131/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K,, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. w Dz.U. z 2016, poz. 23 z późniejszymi zmianami; dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2016 roku, poz. 599 z późniejszymi zmianami; dalej u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K, z dnia [...], nr [...], którym organ ten uznał za nieuzasadnione zarzuty B, D, na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną : W dniu [...]roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K, wystawił przeciwko B, D, tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]zł. W dniu [...] organ egzekucyjny nadał klauzulę o skierowaniu ww. tytułu wykonawczego do egzekucji. Organ ten dokonał zajęcia środków pieniężnych na rachunku bankowym zobowiązanej, zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2016 roku. Zawiadomienie wraz odpisem tytułu wykonawczego zostało wysłane pocztą, a odbiór tych dokumentów został potwierdzony 11 lutego 2016 roku. W dniu 17 lutego 2016 roku pełnomocnik zobowiązanej wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc brak wymagalności obowiązku i wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 239a Ordynacji podatkowej). Zdaniem pełnomocnika podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego była nieostateczna decyzja, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Zawiadomieniem z dnia 25 lutego 2016 roku wtrzymano realizacje zajęcia dokonanego w dniu 2 lutego 2016 roku. Postanowieniem z dnia [...] roku organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia 25 maja 2016 roku przekazano ww. zarzuty do wierzyciela celem zajęcia stanowiska w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione pismem z dnia 17 lutego 2016 roku. Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie stanął na błędnym przekonaniu, że od decyzji określającej zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych nie zostało wniesione odwołanie, co nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym, gdyż odwołanie to zostało wniesione w dniu 7 grudnia 2015 roku za pośrednictwem poczty. Postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Pismem z dnia 27 lipca 2016 roku organ pierwszej instancji zwrócił się do pełnomocnika zobowiązanej o niezwłoczne przedstawienie dowodów dokumentujących, iż przesyłka zawierająca odwołanie od decyzji wymiarowej została skutecznie doręczona adresatowi, tj. Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w K.. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wskazał, że przesyłka o numerze [...], zawierająca odwołanie została nadana w dniu 7 grudnia 2015 roku w polskiej placówce pocztowej, tj. operatora wyznaczonego w ustawie Prawo pocztowe. W załączeniu do tego pisma pełnomocnik przesłał kopię książki nadawczej oraz oświadczenie pracownika zajmującego się przygotowaniem i nadawaniem przesyłek poleconych. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2016 roku pełnomocnik zawiadomił organ egzekucyjny, iż w dniu 29 sierpnia 2016 roku została zgłoszona reklamacja ww. przesyłki, a przy piśmie z dnia 4 października tegoż roku przedłożył uwzględnioną przez pocztę reklamację. Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji ponownie uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione pismem z dnia 17 lutego 2016 roku. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że odwołanie od decyzji wymiarowej nie zostało doręczone do adresata, tj. organu podatkowego pierwszej instancji, a zatem ww. decyzja z dnia [...] określająca zobowiązanej wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych, doręczona w dniu 1 grudnia 2015 roku, stała się ostateczna i wymagalna z dniem 15 grudnia tegoż roku, tj. z dniem upływu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik powtórzył argumenty zawarte w poprzednim zażaleniu oraz podkreślił, że w odpowiedzi na złożoną reklamację poczta wyjaśniła, że prawdopodobnie ww. przesyłka została zaadresowana na adres [...] skrytka pocztowa [...], [...], K.". Tego adresu doręczenia nie dało się jednak z całą pewnością stwierdzić. Niewątpliwym jest jednak fakt, że przesyłka zawierająca odwołanie została nadana w ustawowo przewidzianym terminie i zdaniem pełnomocnika została ona prawidłowo zaadresowana. Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 33 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a., stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Z kolei w myśl art. 34 § 4 tej ustawy organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Podniósł, że "spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii udowodnienia braku wymagalności obowiązku, w związku z istnieniem bądź nieistnieniem ostateczności decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], wobec którego zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika, zgłosiła zarzut w trybie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Stwierdził, że przedmiotowy obowiązek jest wymagalny z uwagi na okoliczność braku wniesienia odwołania od decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, co szczegółowo wyjaśnił organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy dokonując weryfikacji, czy istotnie przesyłka nadana pod numerem [...] znajduje się w rejestrze przesyłek na stronie Tracking emonitorin.poczta-polska.pl, stwierdził, że przesyłka ta została nadana w dniu 7 grudnia 2015 roku listem poleconym ekonomicznym w [...]. W dniu 9 grudnia 2015 roku przesyłkę tę odebrano w placówce PP w K. [...], a odbiór przesyłki potwierdziła A. P. (pełnomocnik poczty) pod adresem [...] skrytka pocztowa [...], [...], K.". Podniósł, że kopia książki nadawczej Spółki [...] z informacją o nadaniu w dniu 7 grudnia 2015 roku ww. przesyłki oraz oświadczenie pracownika spółki zajmującego się przygotowaniem i nadawaniem przesyłek pocztowych, nie stanowi dowodu na doręczenie odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej organowi podatkowemu pierwszej instancji. Dowodu takiego nie stanowi także zgłoszenie reklamacji do P.P., jak również jej uwzględnienie. Podkreślił, że w organie podatkowym nie odnotowano wpływu odwołania. Skuteczne powoływanie się na okoliczność wymienioną w przepisie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymaga wykazania przez stronę, że egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny, a takiej okoliczności strona skarżąca nie udowodniła. Reasumując organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie decyzja stanowiąca podstawę wydania tytułu wykonawczego była ostateczna, gdyż nie wniesiono od niej odwołania, a zatem uprawniała organ egzekucyjny do wszczęcia egzekucji administracyjnej. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że odwołanie od decyzji wymiarowej zostało wniesione w terminie i w prawidłowy sposób doręczone adresatowi, tj. organowi podatkowemu pierwszej instancji. Wskazał, że na powyższą okoliczność przedstawił dowody w postaci: kopii pocztowej książki nadawczej, z której wynika iż przesyła (odwołanie) została w terminie (7 grudnia 2015 roku) nadana do organu podatkowego pierwszej instancji za pośrednictwem Poczty Polskiej; oświadczenia pracownika spółki zajmującej się przygotowywaniem i nadawaniem przesyłek pocztowych; reklamacji złożonej do operatora pocztowego i odpowiedzi na nią. Pokreślił, że "wobec zaistniałego stanu faktycznego to organ powinien wezwać do przedłożenia kopii odwołania od decyzji celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż termin został zachowany, czego dowodem jest zatwierdzony przez pracownika Poczty Polskiej zapis w pocztowej książce nadawczej, a co za tym idzie istnieje domniemanie skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej odwołanie od decyzji". Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, ale nie z powodu zarzutów w niej zawartych. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutu wniesionego przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. w Dz.U. z 2016 roku, poz. 599; dalej "u.p.e.a.") przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa wart. 15 §1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Żadne inne sytuacje, czy powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Z kolei w myśl art. 34 § 4 tej ustawy organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze treść zarzutu sformułowanego przez skarżącą stwierdzić należy, iż obejmuje on sytuację przewidzianą w art. 33 pkt 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. brak wymagalności obowiązku. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii ustalenia, czy odwołanie od decyzji z [...], nr [...] określającej skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]zł zostało wniesione do organu podatkowego pierwszej instancji w ustawowym terminie – jak twierdzi pełnomocnik strony skarżącej, czy też nie zostało doręczone do tego organu (adresata) – jak twierdzi organ egzekucyjny, a zatem czy ww. decyzja stała się ostateczna i wymagalna z dniem 15 grudnia 2015 roku, tj. z dniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu okoliczności wysłania w ustawowym terminie odwołania do organu podatkowego pierwszej instancji budzą uzasadnione wątpliwości i nie zostały one jednoznacznie rozstrzygnięte w przeprowadzonym w tym zakresie postępowaniu wyjaśniającym. Z pisma Poczty Polskiej z dnia 30 września 2016 roku wynika, że reklamacja przesyłki poleconej z dnia 7 grudnia 205 roku, nr [...] została uznana przez operatora pocztowego wyłącznie z uwagi na "niezachowanie terminu udzielenia odpowiedzi na reklamację". W piśmie tym stwierdzono również, że przesyłkę tą, prawdopodobnie zaadresowaną [...] skrytka pocztowa [...] [...], K." odebrał pełnomocnik pocztowy – A. P.. Powyższa reklamacja nie stanowi – w ocenie Sądu – wystarczającego dowodu, pozwalającego stwierdzić w sposób nie budzący uzasadnionych wątpliwości, czy reklamowana przesyła faktycznie zawierała odwołanie od ww. decyzji, czy była prawidłowo zaadresowana i czy też doręczona została do organu podatkowego pierwszej instancji. Dowodem takim nie jest także – wbrew twierdzeniom strony skarżącej - kopia pocztowej książki nadawczej oraz oświadczenia pracownika spółki zajmującej się przygotowywaniem i nadawaniem przesyłek pocztowych. Oceniając stan faktyczny zaistniały w sprawie Sąd uznał, że przeprowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie wyjaśniające nie wyjaśniło w sposób nie budzący uzasadnionych wątpliwości czy sporna przesyłka zawierała odwołanie od powołanej wyżej decyzji wymiarowej, a jeśli tak to czy zostało ono wniesione w ustawowym terminie. Samo bowiem – jak wykazał to już wyżej Sąd – niejednoznaczne oświadczenie operatora pocztowego, czy też oświadczenie pracownika spółki doradców podatkowych, nie poparte dodatkowo stosownymi dowodami, nie może stanowić podstawy jednoznacznych ustaleń faktycznych stwierdzających, że decyzja z dnia [...], określająca skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych, doręczona w dniu 1 grudnia 2015 roku, stała się ostateczna i wymagalna z dniem 15 grudnia 2015 roku, tj, z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania, a tym samym że podstawą prawną prowadzenia egzekucji była decyzja ostateczna. Rozpoznając sprawę ponownie, organ egzekucyjny uwzględni wytyczne co do dalszego postępowania, przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe (poprzez np. przesłuchanie odbiorcy przesyłki – pełnomocnika pocztowego, przedstawiciela firmy [...], ponowne wyjaśnienia Poczty Polskiej i.t.p.), które w jednoznaczny sposób wykaże, że zostało lub nie zostało wniesione odwołanie od decyzji wymiarowej organu podatkowego pierwszej instancji i dopiero wówczas ustosunkuje się za zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dotyczącego braku wymagalności obowiązku – art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze, WSA w Gliwicach, działając na podstawie art. 146 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 p.p.s.a.