I SA/Gl 131/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. S. (S.) od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2018 r. w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił przyznania E. S. (dalej jako "skarżący") prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy podniósł, że w złożonym wniosku skarżący wskazał na zajęcia egzekucyjne, podkreślając, że pomimo zawieszenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwiają mu one poniesienie tych kosztów. Referendarz sądowy stwierdził, że ze złożonego wniosku wynika, iż skarżący pozostaje on w gospodarstwie domowym z żoną, synem, jego konkubiną i wnukiem, a dochody gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 5.804 zł i obejmują: wynagrodzenie skarżącego w kwocie 1.500 zł, emeryturę żony w kwocie 854 zł, wynagrodzenie syna w kwocie 1.500 zł, zasiłek opiekuńczy jego konkubiny w kwocie 1450 zł i świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł. Jednocześnie do stałych wydatków skarżący zaliczył koszty: eksploatacji samochodu – 500 zł, wody i kanalizacji – 250 zł, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – 60 zł, opłaty z tytułu abonamentów telewizyjnych oraz usług telekomunikacyjnych i teleinformatycznych – 235 zł, opału – 715 zł, ubezpieczenia domu i podatku "gruntowego" – 207 zł, zakupu lekarstw – 120 zł oraz opłat za energię elektryczną i paliwo gazowe – 370 zł. We wniosku wskazano majątek: nieruchomości, samochód osobowy oraz pakiet 3000 akcji pracowniczych o wartości około 16.000 zł. Referendarz wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku m.in. poprzez udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżący nadesłał – poza załączonymi do wniosku kopiami zawiadomień o zajęciach egzekucyjnych – kserokopie: informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy jego syna za 2017 r., rocznego obliczenia podatku jego żony przez organ rentowy za ten rok, wspólnego zeznania podatkowego jego i żony za 2016 r., decyzji o podwyższeniu emerytury żony do kwoty najniższej emerytury i potwierdzenia wypłaty tego świadczenia, dokumentów dotyczących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, m.in. dostawy węgla, wyciągów z rachunku bankowego za okres do dnia 9 marca 2018 r. wskazujące na saldo końcowe na rachunku w wysokości 1.092,27 zł, choć na wyciągu odręcznie dopisano kwotę 471. Jednocześnie referendarz sądowy zauważył, że ostatnie wynagrodzenie skarżącego przelane na rachunek dnia 9 lutego 2018 r., za styczeń, wyniosło 3.529,57 zł. Skarżący złożył też dokumenty obrazujących wysokość wynagrodzenia skarżącego (za luty przelano skarżącemu kwotę 2.981,50 zł). Jednocześnie skarżący przyznał, że nie złożył do biura maklerskiego zlecenia sprzedaży części posiadanych akcji. Referendarz sądowy stwierdził, że wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postepowaniu, wyliczony z uwzględnieniem podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi w niniejszej sprawie 377 zł. Jednocześnie stwierdził, że postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r. referendarz sądowy tut. Sądu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18, w której wpis taki wyniósł 718 zł oraz że postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 21 marca 2018 r. Oceniając tak złożony wniosek referendarz sądowy wskazał na treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") że z jego treści wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, a zatem do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. W tym kontekście referendarz sądowy wytknął skarżącemu, że mimo wyraźnego wezwania nie udokumentował dochodów wszystkich osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, albowiem przedstawił jedynie kopię informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy jego syna, która – w przeciwieństwie do zeznania podatkowego – nie pozwala wykluczyć, że podatnik uzyskał inne dochody podlegające opodatkowaniu, oraz całkowicie pominął kwestię dochodów konkubiny syna. Referendarz sądowy stwierdził również, że wnioskodawca zaniżył, i to znacznie, wysokość swojego wynagrodzenia, które w świetle przedstawionych dokumentów jest sporo wyższe niż zadeklarował we wniosku, co zostało dostrzeżone już w postanowieniu z dnia 23 lutego 2018 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18, stwierdzając skądinąd, iż również wysokość wynagrodzenie jego syna została we wniosku podana w kwocie niższej niż wynikająca z dowodów, jakie w tamtej sprawie dostarczono. Nadto referendarz sądowy podkreślił, że postanowienie to wydano niedawno w odniesieniu do wniosku o treści zbliżonej do wniosku rozpoznawanego i w oparciu o materiał dowodowy, na który składają się w większości dokumenty opisane wyżej. Tym samym podzielił ocenę sytuacji skarżącego dokonaną w nim z punktu widzenia przywołanej przesłanki przyznania prawa pomocy, tym bardziej że w wskutek utrzymania go w mocy postanowieniem Sądu z dnia 21 marca 2018 r. stało się ono prawomocne wskazując, że dokonana w nim ocena ta wsparta została zresztą przekonującą argumentacją, odwołującą się do wykazanych okoliczności sprawy. Zdaniem referendarza sądowego uwzględnienie ocenianego przez niego wniosku wykluczał fakt, że skarżący dysponował pakietem akcji, których wartość wyliczono w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 lutego 2018 r. na około 18.840 zł, a więc wielokrotnie, wprost niewspółmiernie przewyższającą wysokość wpisu od skargi. Dysproporcja ta, jak zauważył referendarz, jest jeszcze większa na gruncie rozpatrywanej sprawy, skoro wpis ten jest niemal o połowę niższy niż wpis należny w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18. Tym samym jeżeli w tamtej sprawie prawomocnie uznano, że skarżący może ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego, to konkluzja ta, zdaniem referendarza, jest jeszcze bardziej adekwatna w niniejszej sprawie, w której koszty te są sporo niższe. Referendarz sądowy uznał przy tym, że odnotowana w postanowieniu z dnia 23 lutego 2018 r. nadwyżka dochodów gospodarstwa domowego nad jego wydatkami jest kwotą wystarczającą na opłacenie wpisu od skargi z samego wynagrodzenia skarżącego. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący zakwestionował ustalenia faktyczne poczynione przez referendarza sądowego. Wskazał, że bezprzedmiotowe, w jego ocenie, jest przyjęcie wysokości jego dochodu przed dokonanymi zajęciami obejmującymi nie tylko jego oszczędności, ale również rachunek bankowy. Skarżący podniósł, że na skutek tych zajęć otrzymuje on wynagrodzenie w wysokości najniższego wynagrodzenia za pracę, mimo, że koszty utrzymania jakie zobowiązany jest ponosić pozostają w wysokości ponad 4.000 zł miesięcznie. To zaś powoduje, że nie jest on w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. Jednocześnie podniósł, że jego syn wraz z konkubiną i wnukiem tworzą odrębne gospodarstwo domowe pozostając jedynie w faktycznej wspólnocie mieszkaniowej ze skarżącym i jego małżonką, a nie gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z §2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPF" uzupełnione ewentualnie w trybie art. 255 P.p.s.a. Należy w tym miejscu podkreślić, że ustawodawca w odniesieniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy poza oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym w formularzu urzędowym "PPF" przewidział możliwość weryfikacji takiego oświadczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 255 P.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Analizując złożony wniosek oraz dokumentację jaką skarżący przedłożył na wezwanie referendarza sądowego Sąd doszedł do wniosku, że pomimo lakoniczności uzasadniania zaskarżonego postanowienia zapadłe rozstrzygnięcie było w pełni prawidłowe. Należy zatem wskazać, że w złożonym w nn. sprawie wniosku, analogicznie do wniosku w sprawie I SA/Gl 14/18, skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, synem, konkubiną syna oraz wnukiem. Twierdzenie zatem w sprzeciwie, że nie zachodzi pomiędzy rodziną syna a skarżącym wspólność gospodarcza stanowi w ocenie Sądu jedynie próbę pomniejszenia dochodów skarżącego, zwłaszcza, że w aktach obu spraw znajdują się choćby rachunki za zakup opału, w kwocie wyższej od deklarowanej, co wskazuje wyraźnie, że opał ten jest kupowany na potrzeby zarówno skarżącego i jego żony, jak i rodziny syna. Należy również zauważyć, że różnica jaka występuje pomiędzy wnioskiem w nn. sprawie a wnioskiem w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18 dotyczy wysokości dochodu uzyskiwanego przez ww. osoby, albowiem w nn. sprawie skarżący wskazał, że jego dochód miesięczny wynosi 1.500 zł, jego żony 854 zł, syna 1.500 zł, konkubiny syna 1.450 zł (z tytułu zasiłku i opieki), a także wskazał na otrzymywanie przez nich świadczenia 500+. Jednocześnie w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18 wskazał, że jego dochód wynosi 1.575 zł, zaś syna 1.575 zł, a zatem kwoty te nieznacznie się różnią. Należy przy tym zauważyć, że do akt nn. sprawy zostały dołączone dokumenty stanowiące odcinki płacowe skarżącego za styczeń i luty 2018 r., z których wynika, iż kwota wynagrodzenia do wypłaty stanowiła odpowiednio 3.529,57 zł i 2.981 zł. Zestawienie powyższych kwot z kwotami otrzymywanymi przez skarżącego na rachunek bankowy wskazuje, że jedynie w miesiącu styczniu 2018 r. skarżący otrzymał wynagrodzenie w kwocie wskazanej przez niego w złożonym wniosku, a wskazującego na dokonane zajęcie wynagrodzenia za pracę. Z wyciągu obejmującego okres od 10 grudnia 2017 r. do 9 stycznia 2018 r. wynika, że w dniu 8 stycznia 2018 r. wpłynęła na konto skarżącego kwota 1.501,54 zł, a zatem kwota zgodna z deklarowaną, jednakże w wyciągu obejmującym okres od 13 stycznia 2018 r. do dnia 12 lutego 2018 r. widnieje już kwota 3.529,57 zł, tj. taka jaka wynika z dokumentu płacowego. Sąd zauważa przy tym, że skarżący w miesiącu marcu 2018 r., tj. do dnia 9 marca 2018 r. nie odnotował wpływu na przedstawionym sądowi rachunku bankowym wpływu wynagrodzenia, jednakże okoliczność ta nie oznacza, że wynagrodzenia za miesiąc luty 2018 r. skarżący nie dostał. Mogło być ono bowiem wypłacone skarżącemu zarówno w gotówce, jak i na inny wskazany przez niego rachunek bankowy. Analogicznie wygląda sytuacja dotycząca emerytury żony skarżącego. Jednocześnie brak przedstawienia przez skarżącego, choćby przy sprzeciwie, dokumentu wskazującego na wysokości wynagrodzenia skarżącego za ten okres nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie jaki dochód osiąga obecnie skarżący. Sąd miał również na względzie i to, że inicjując postępowanie sądowe skarżący miał do dyspozycji w miesiącu grudniu 2017 r., a zatem w miesiącu, w którym wniósł skargę w nn. sprawie, kwotę 10.342,19 zł, na którą to kwotę składały się: otrzymana w dniu 1 grudnia 2017 r. kwota 2.786,96 zł tytułem "[...]", otrzymana w dniu 7 grudnia 2017 r. emerytura żony skarżącego w wysokości 854 zł, wynagrodzenie skarżącego w wysokości 2.897,23 zł (w dniu 8 grudnia 2017 r.) oraz odszkodowanie za szkodę dla małżonki skarżącego w wysokości 3.804 zł. Wpływ powyższych świadczeń, przy jednoczesnym saldzie "otwarcia", tj. na dzień 30 listopada 2017 r., w wysokości 4.368,46 zł i uwzględnieniu dokonywanych zajęć bankowych na kwotę 12.759,26 zł wskazuje, że skarżący miał do dyspozycji kwotę 1.951,39 zł, którą to kwotę w znacznej części wypłacił w bankomacie. Należy również zauważyć, że saldo końcowe na rachunku skarżącego na dzień 9 marca 2018 r. wyniosło 1.092,22 zł (bez uwzględnienia wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz emerytury żony skarżącego za miesiąc luty), przy jednoczesnej zapłacie w tym miesiącu opłat za telewizję, gaz, energię elektryczną, media (przelew do PWiK sp. z o.o. w W.), odpady oraz opłaty za syna – opłaty internetowej. Jednocześnie należy zauważyć, że pozostałe składniki majątku zostały podane w identycznym zakresie, tj. w obu wnioskach wymieniono samochód [...] z 2002 r., pozostającą we współwłasności nieruchomość gruntowej o pow. 0,25 ha (w tym tereny zabudowane o pow. 0,1677 ha) zabudowanej budynkiem mieszkalnym o łącznej powierzchni 188 m2 oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni 56 m2, a także pakiet akcji pracowniczych, których wartość została oszacowana w sprawie I SA/Gl 14/18 na kwotę 18.840 zł. To zaś wskazuje, że skarżący jest w stanie uiścić wpis w niniejszej sprawie. Tym samym wydane przez referendarza sądowego rozstrzygnięcie było w pełni prawidłowe, a podnoszona argumentacja w sprzeciwie nie wpływa na dokonaną ocenę. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.