I SA/Gl 1323/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 10 września 2013 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A. C. zwróciła się między innymi o zwolnienie od kosztów sądowych. W tych ramach oświadczyła, że jej sytuacja nie uległa zmianie od czasu kiedy wydano postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w sprawach o sygn. I SA/Gl: 581/12 do 583/12, tj. od 13 sierpnia 2012 r. Wezwaniem z dnia 21 października 2013 r. zobowiązano skarżącą do złożenia ww. wniosku na druku urzędowego formularza. Pomimo prawidłowego doręczenia wnioskującej ww. wezwania wraz ze wzorem stosownego formularza, wniosek z dnia 10 września 2013 r. nie przybrał formy wymaganej art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") i dlatego, zarządzeniem z dnia 21 listopada 2013 r., pozostawiono go bez rozpoznania. W dalszej kolejności, w dniu 9 grudnia 2013 r., do Sądu wpłynął druk PPF sygnowany przez A. C., w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W tych ramach wyjaśniła, że od maja 2009 r. pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wyjaśniła, że utrzymuje ją mąż – emeryt. Zeznała dalej, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wyłącznie z mężem. Skarżąca jest w ½ współwłaścicielką domu o pow. użytkowej 60 m2 wraz z gruntem, na którym jest on posadowiony. Zdeklarowała, że świadczenie emerytalne męża stanowi kwotę 2.109,54 zł netto. Podniosła przy tym, iż na stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego składają się: "węgiel na opał – 400 zł; woda – 90 zł; gaz – 50 zł; energia elektryczna – 150 zł; wywóz nieczystości i śmieci – 150 zł; leki [moje] i męża – 200 zł". W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 grudnia 2013 r. do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, skarżąca nadesłała plik dokumentów przy piśmie przewodnim z dnia 23 grudnia 2013 r. Na ich gruncie powstały wątpliwości co do rzeczywistej ilości osób zamieszkujących wspólnie ze skarżącą. Z tych względów, pismem z dnia 31 grudnia 2013 r., referendarz sądowy zobowiązał ją do nadesłania stosownych wyjaśnień i zaświadczeń w tym zakresie. W piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2014 r. A. C. zeznała, że w nieruchomości, w której mieszka jest zameldowane 6 osób, w tym: skarżąca, jej mąż, jej matka, syn z narzeczoną i wnuczek. Wyjaśniła, że pomimo to, koszty utrzymania tej nieruchomości są ponoszone przez jej męża, czasem partycypuje w nich matka skarżącej. Oświadczyła dalej, że jej syn wraz z narzeczoną i ich dzieckiem mieszkają w tym domu lecz tworzą własne gospodarstwo domowe. Z uwagi jednak na wydatki związane z adaptacją pomieszczeń znajdujących się na strychu ww. domu, nie mogą w chwili obecnej partycypować w kosztach związanych z utrzymaniem nieruchomości. W oparciu o zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy ustalono, co następuje. Łączny dochód wszystkich osób zamieszkujących nieruchomość zajmowaną przez skarżącą stanowi kwotę około 6000 zł. Udokumentowane miesięczne wydatki, w tym lekarstwa i wsad węglowy, ustalono na poziomie 1000 zł. Mając na uwadze wartość przedmiotu sporu, którą w tej sprawie ustalono na poziomie 1007 zł, należy stwierdzić, że wpis sądowy od skargi wynosi 100 zł. Dodać trzeba, że skarżąca zainicjowała w tym samym czasie jeszcze dwa inne postępowania sądowe, w których wpisy stanowią łącznie 200 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W wyniku analizy zgromadzonych w tej sprawie dokumentów źródłowych przyjęto, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca ubiegała się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druków PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadziło się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Redakcja ostatniego z przytoczonych przepisów nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby przyczynić się do zastosowania wnioskowanego obecnie dobrodziejstwa procesowego. Tym samym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09, publ.: LEX nr 552205). Na gruncie przywołanego wyżej stanowiska należało stwierdzić, że działania skarżącej w toku niniejszego postępowania podejmowane były w taki sposób, aby przedstawić jej sytuację materialną i rodzinną w jak najkorzystniejszym świetle z omawianego tutaj punktu widzenia. Optyka skarżącej rozminęła się jednak ze zgromadzonymi w tej sprawie dokumentami źródłowymi. Kwestą sporną może się w tym przypadku wydawać postrzeganie sformułowania użytego w druku urzędowego formularza, tj. "wspólne gospodarstwo domowe". Co znamienne, zarówno ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i przepisy wykonawcze, nie definiują tego pojęcia. Przyjmuje się natomiast w literaturze, że przez pojęcie "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" należy rozumieć stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymywaniu tego gospodarstwa (tak. Ł. Strzępek [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory /pod. red. R. Mikosza/, Warszawa 2008 r., s. 154). Rozpoznający wniosek pogląd ten podziela i dlatego na potrzebę rozpoznania niniejszej sprawy przyjęto dochody wszystkich osób zameldowanych w nieruchomości zajmowanej przez skarżącą, przede wszystkim z tego powodu, że łączą je więzy rodzinne. Nie ulega też wątpliwości, że pozostali domownicy współkształtują, a przynajmniej powinni, jej sytuację materialną, skoro zamieszkują w nieruchomości, która należy do skarżącej i jej matki. Pomocną w omawianym zakresie wydaje się ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 6 pkt 10 ustawy, osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast w świetle art. 6 pkt 14 ustawy, przez rodzinę rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Dochodem rodziny zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. W świetle przywołanych wyżej stanowisk judykatury i doktryny, globalne ujęcie zarówno dochodów, jak i wydatków w gospodarstwie domowym skarżącej było w niniejszym przypadku jak najbardziej uzasadnione. Taki stan rzeczy pozwolił przyjąć, że A. C. będzie w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania, jak i w pozostałych dwóch sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Tym bardziej, że wpisy sądowe we wszystkich tych sprawach ustalane są na najniższym możliwym poziomie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wzmocnienia przywołanego wyżej stanowiska rozpoznający wniosek dopatrzył się również na gruncie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że skoro strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, LEX nr 552223). Rozpoznający wniosek, w toku jego rozpoznania, nie stracił z pola widzenia okoliczności, iż postanowieniami z dnia 13 sierpnia 2012 r. skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych. Jednakowoż po pierwsze, od wydania tych orzeczeń upłynęło 17 miesięcy, a po wtóre, jak wynika z ich uzasadnień, A. C. zeznała wówczas, że prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z mężem. Ta ostatnia okoliczność została już wyżej wykluczona w ramach niniejszego postępowania. Reasumując, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.