I SA/Gl 1327/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2011 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, M. D. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został złożony na urzędowym formularzu PPF z dnia 20 grudnia 2017 r. W motywach wniosku skarżący podniósł, że uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 1.600,00 zł. Samodzielne utrzymanie się nie jest obecnie możliwe z uwagi na posiadane zobowiązania. Podkreślił dalej, że zainicjował przed Sądem jeszcze jedno postępowanie, w którym będzie zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w tej samej wysokości. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada jakiegokolwiek majątku z wyjątkiem udziałów o wartości 2.000,00 zł w spółce prawa handlowego. Skarżący pozostaje zatrudniony na podstawie dwóch umów o pracę. Końcowo podkreślił, że zaciągnął pożyczki o charakterze konsumpcyjnym i miesięczna rata z tego tytułu stanowi kwotę 1.700,00 zł. W wyniku analizy treści ww. oświadczenia, pismem z dnia 2 lutego 2018 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) nadesłanie zaświadczenia wskazującego na wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości będącej adresem zamieszkania skarżącego; w tych ramach należało wskazać nadto na wzajemne relacje pomiędzy tymi osobami; 2) nadesłanie odpisu tytułu prawnego, na którego podstawie skarżący zajmuje nieruchomość będącą jego adresem zamieszkania; 3) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należy wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na nieruchomości, w tym media, koszty leczenia, ubezpieczenia majątku itp); w tych ramach należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało wskazać nadto wszystkie osoby (niezależnie od umownego ustroju majątkowego), które partycypują w ww. kosztach utrzymania wszystkich ww. nieruchomości; 4) udokumentowanie wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami w nieruchomości będącej adresem zamieszkania skarżącego; 5) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby przebywające w jego gospodarstwie domowym, w tym: rozliczeniowo-oszczędnościowych i gospodarczych (obsługujących działalność gospodarczą), obrazujących wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne (wystawione po otrzymaniu niniejszego wezwania) zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 6) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów skarżącego oraz pozostałych osób przebywających ze skarżącym w gospodarstwie domowym z okresu ostatnich czterech miesięcy, w szczególności poprzez zaświadczenia pracodawców informujące o wysokości wynagrodzenia, wskazujące nadto formę zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) i ewentualne obciążenia; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym np. za pomocą księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), zestawienia sprzedaży, deklaracji VAT, raportów kasowych, itp; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; 7) wykazanie przy pomocy zaświadczenia wysokości dochodów za 2017 r. z tytułu posiadania udziałów w Spółce z.o.o.; 8) nadesłanie zeznania na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r.; ten punkt dotyczy także pozostałych osób przebywających w gospodarstwie domowym skarżącego; w tych ramach można było nadesłać także informacje o wysokości dochodu za 2017 r., jeśli zostały sporządzone; 9) wskazanie źródła finansowania różnicy pomiędzy wydatkami gospodarstwa domowego (conajmniej 1.700,00 zł), a zdeklarowanymi dochodami (1.600,00 zł netto). W ww. wezwaniu, doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 lutego 2018 r., pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Wskazano nadto, że ilekroć w wezwaniu jest mowa o osobach przebywających ze skarżącym w gospodarstwie domowym, należało przez to rozumieć również małżonkę, niezależnie do tego, że w małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa, należy przez to rozumieć również te osoby, które wpływają na sytuację finansową skarżącego np. poprzez partycypację w kosztach utrzymania. Pismem z dnia 16 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Sądu o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku, podnosząc, że w zakreślonym terminie nie miał możliwości zgromadzenia żądanych dokumentów i informacji. Mocą zarządzenia z dnia 27 lutego 2018 r. uwzględniono ww. wniosek i przedłużono termin do wykonania wezwania referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2018 r. o 7 dni, licząc od dnia doręczenia odpisu zarządzenia. Rzeczony odpis doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 6 marca 2018 r. Skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy do dnia dzisiejszego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Jego rozstrzygnięcie sprowadza się w gruncie rzeczy do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący, pomimo przedłużonego terminu, nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Termin zakreślony dla dokonania tej czynności procesowej upłynął więc bezskutecznie w dniu 13 marca 2018 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, wzmacnia wątpliwości co do ich wiarygodności. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że referendarz sądowy, podejmując decyzję o wezwaniu skarżącego do uzupełnienia wniosku, uznał, że dane wskazane w druku PPF są niewystarczające do podjęcia wolnego od wątpliwości rozstrzygnięcia. Należy zatem odnotować, że obszerne wezwanie referendarza sądowego zmierzało między innymi do ustalenia, czy, i w jakim zakresie, na skarżącym ciąży obowiązek ponoszenia wydatków z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego, wszak – jak zeznał – nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości. Wezwanie zmierzało także do ustalenia z jakiego źródła dochodów pokrywane są rzeczone wydatki oraz kto, wespół ze skarżącym, w nich partycypuje. Wezwanie zmierzało nadto do ustalenia źródła finansowania nadwyżki deklarowanych wydatków gospodarstwa domowego skarżącego (zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek) nad jego dochodami. Tymczasem, pomimo przedłużonego terminu, skarżący uchylił się od wykonania rzeczonego wezwania, a tym samym od wyjaśnienia tych wszystkich wątpliwości, które zrodziły się w toku analizy jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast gdy ten uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08 LEX nr 530368). Akcentowana wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.