I SA/Gl 1332/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach korespondencji sądowej z dnia 12 grudnia 2017 r., doręczonej skarżącemu w dniu 22 grudnia 2017 r. pod wskazany przez niego adres ([...], ul. [...] [...]), przesłano stronie odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz pismo przewodnie, do którego dołączono odpis odpowiedzi na skargę. W ów piśmie pouczono skarżącego między innymi o obowiązku płynącym z art. 70 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.). W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia rzeczonej wyżej opłaty sądowej, skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata (patrz pismo procesowe z 29 grudnia 2017 r.). Wniosek ten skarżący uzupełnił oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wg wzoru uregulowanego rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 26 lutego 2014 r. Pismem doręczonym na ww. adres w dniu 1 lutego 2018 r., zobowiązano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu wg załączonego wzoru. Jednocześnie poinformowano go, że oświadczenie nadesłane przy wniosku z 29 grudnia 2017 r. nie ma zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 8 lutego 2018 r. skarżący przeglądał akta sądowe niniejszej sprawy. W tym też dniu dołączył wypełniony druk PPF, w którym wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku nawiązał przede wszystkim do merytorycznych aspektów sprawy z jego skargi, akcentując nadto zły stan zdrowia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący za wyjątkiem mieszkania o pow. 40 m2 nie posiada żadnego majątku. Dochód rzeczonego gospodarstwa stanowi kwotę 617 zł netto, w tym świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie z tytułu niepełnosprawności. Pismem z dnia 20 marca 2018 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) udokumentowanie wysokości dochodów skarżącego z okresu ostatnich czterech miesięcy, w tym poprzez nadesłanie kopii decyzji (wraz z uzasadnieniem), na podstawie której skarżący uzyskał świadczenie socjalne w kwocie 317 zł; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich pięciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 3) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za rok 2016 oraz informacji o wysokości osiągniętego dochodu w 2017 r.; 4) złożenie wyjaśnień co do aktualnego miejsca zamieszkania skarżącego; wyjaśnienia te winny być wsparte odpowiednią dokumentacją źródłową np. tytułem prawnym do nieruchomości (np. umową najmu), oświadczeniem osób trzecich w tym zakresie; 6) nadesłanie kopii faktur lub rachunków wskazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat. W przybliżonym wyżej wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. Ww. wezwanie referendarza, skierowane na dotychczasowy adres skarżącego, powróciło do nadawcy w dniu 27 marca 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). W części zwrotnego potwierdzenia odbioru, w której należy wskazać przyczyny niedoręczenia przesyłki, pracownik poczty poczynił adnotację "budynek wyburzony". W konsekwencji wezwania nie wykonano do dnia dzisiejszego. Z kolei zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy przyjął, że przesyłkę sądową z dnia 21 marca 2018 r. doręczono adresatowi ze skutkiem na dzień 27 marca 2018 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Należy podkreślić, że stosownie do treści art. 70 § 1 P.p.s.a., strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu (§ 2). W niniejszym przypadku Sąd pouczył skarżącego o tym obowiązku w ramach przesyłki odebranej przez skarżącego w dniu 21 grudnia 2017 r. Z tego też powodu przyjęto, że skutek doręczenia przesyłki referendarza sądowego nastąpił z dniem 27 marca 2018 r., tj. w dniu, w którym doręczyciel stwierdził niemożność doręczenia przesyłki pod dotychczasowym adresem skarżącego, notując "budynek wyburzony". Zatem termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 3 kwietnia 2018 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, wzmacnia wątpliwości, co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych P. G. W niniejszym przypadku skarżący nie przedstawił zatem żadnych dokumentów obrazujących zarówno jego dochody, jak i stałe wydatki. Sygnalizowane mankamenty dowodowe wniosku nie pozwalają zatem zbilansować gospodarstwa domowego skarżącego, co ma istotne znaczenie z uwagi na wysokość opłat sądowych, które zostały w tej sprawie ustalone na najniższym poziomie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co znamienne, w aktach sprawy brak jest informacji o faktycznym miejscu prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego oraz o jego składzie osobowym. Wyjaśnieniu tej kwestii miał służyć pkt 4 wezwania referendarza sądowego. Okoliczność ta nabrała szczególnego znaczenia w świetle informacji pracownika poczty o wyburzeniu budynku, który według oświadczeń skarżącego był jednocześnie jego miejscem zamieszkania i adresem dla korespondencji. Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s