I SA/Gl 1336/06

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od posiadania psa p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Otrzymawszy odpis wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r. z uzasadnieniem, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika celem sporządzenia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia. Uzasadniając wniosek, podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, występującym w sprawie jako jej pełnomocnik, oraz z pełnoletnim synem i że jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie uzyskiwane przez nią z prac sezonowych w wysokości [...] zł. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim kopie umów, na podstawie których skarżąca świadczy wspomniane we wniosku prace dorywcze, lub pokwitowań dotyczących wypłacanych jej wynagrodzeń, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą, jej małżonka (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby zeznania takie nie były złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie stosownych zaświadczeń wydanych przez właściwy urząd pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, potwierdzających, że syn i małżonek skarżącej są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku (wskazano, że w wypadku, gdyby osoby te nie były zarejestrowane, należy nadesłać zaświadczenie potwierdzające ów fakt) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 27 sierpnia 2007 r. wyraziła pogląd, że jego treść "przywołuje raczej postępowanie o wyjawienie majątku niż przyznanie pomocy w postaci pełnomocnika". Zapowiedziała nadto, że zaświadczenie organu podatkowego potwierdzające, iż nie złożyła ona zeznania podatkowego, prześle do Sądu po jego otrzymaniu, co miało nastąpić w ciągu około 14 dni. Według niej " mąż nie otrzymuje zasiłku (sprawa IV SA/Gl 1033/06)", a "syn uczy się". Skarżąca nadesłała tylko jeden dokument, tj. wyciąg z jej rachunku bankowego dotyczący okresu, jak się wydaje, od dnia 30 czerwca 2007 r. do dnia 10 lipca 2007 r. (według niego z konta wypłacono w sumie [...] zł, zaś wpłacono nań [...] zł, w efekcie dodatnie saldo wyniosło [...] zł). Referendarz sądowy ponownie wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, tym razem poprzez: nadesłanie żądanych już wcześniej zaświadczeń właściwego organu podatkowego potwierdzających, że ani skarżąca, ani żadna z osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie złożyła zeznania podatkowego za 2006 r., udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, o co również już wzywano w poprzednim wezwaniu, przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącej obrazującego operacje dokonane w jego ramach po dniu 10 lipca 2007 r. oraz nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię potwierdzającego, że syn skarżącej uczy się w tej placówce (uściślono, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje on jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności). W reakcji na to wezwanie pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do jego wykonania. Stwierdził, że jego syn studiuje w L., "zatem uzyskanie niezbędnego zaświadczenia – ze względu na odległość – może nastąpić po 2007. 10. 01, czyli po rozpoczęciu roku akademickiego. W tym czasie syn wyjeżdża na uczelnię (...) Wtedy też nastąpi uzupełnienie innych braków wniosku". Zarządzeniem z dnia 1 października 2007 r. przedłużono skarżącej termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni. Zarządzenie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 8 października 2007 r., jednak do chwili obecnej wezwanie do uzupełnienia wspomnianych danych nie zostało wykonane. Skarżącej przyznano już prawo pomocy w niniejszym postępowaniu – postanowieniem z dnia 6 grudnia 2006 r. zwolniono ją od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, wypada mieć przy tym na względzie, iż postanowieniem z dnia 6 grudnia 2006 r. przyznano już skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym zadośćuczynienie jej obecnemu wnioskowi o ustanowienie adwokata z urzędu oznaczałoby w praktyce, że niejako "na raty," w dwóch etapach, byłoby jej przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To z kolei skłania do uwzględnienie podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 przywołanego Prawa. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka została spełniona, nie nadsyłając większości dokumentów, o które aż dwukrotnie wyzwano, za drugim razem przedłużając nawet termin zakreślony w wezwaniu. Podkreślić przy tym trzeba, że strona, odpowiadając na każde z tych wezwań, zapowiadała rychłe ich wykonanie, w rzeczywistości jednak uchylała się od tego, co – ze względu na bardzo długi termin, jaki pozostawiono jej do dyspozycji – nie znajduje żadnego usprawiedliwienia np. z uwagi na trudności wiążące się z pozyskaniem poszczególnych materiałów. Zaznaczyć również wypada, że wezwanie takie – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Nie tylko uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń skarżącej lub jego pełnomocnika poprzez skonfrontowanie ich z niezbędnymi dokumentami, ale nawet może wzmocnić zastrzeżenia co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Uzasadnione jest przecież w takim stanie rzeczy podejrzenie, iż we wniosku zamieszczono treści nieprawdziwe lub przedstawiono je wybiórczo po to, aby zwiększyć szansę przyznania wnioskodawcy dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Weryfikacja, o której była mowa wyżej, była niezbędna w rozpatrywanej sprawie ze względu m. in. na okres, jaki upłynął od rozpoznania poprzedniego wniosku strony o przyznanie jej prawa pomocy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że najogólniej rozumiana sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny mogła ulec w tym czasie zmianie. Taka zmiana zresztą nastąpiła, skoro w świetle wcześniejszego wniosku strona utrzymywała się wyłącznie z zasiłku dla osoby niezdolnej do pracy, a zgodnie z obecnymi oświadczeniami – z prac sezonowych. Dlatego ewentualne uwzględnienie wniosku było uzależnione od ustalenia, że wnioskodawczyni i członkowie jej rodziny bądź nie uzyskują żadnych dochodów, bądź uzyskują je, lecz w wysokości nie pozwalającej na wygospodarowanie odpowiedniej kwoty na potrzeby postępowania. Temu celowi służyło w szczególności wezwanie o zaświadczenia potwierdzające niezłożenie zeznań podatkowych, rejestrację lub jej brak w charakterze osoby bezrobotnej czy o statusie studenta. Jest poza sporem, że podstawy do poczynienia stosownych ustaleń w tym zakresie nie stanowią nadesłany wyciąg z rachunku bankowego czy wgląd do akt sądowych małżonka skarżącej. Dokumenty te mogą wszak dostarczyć jedynie informacji albo dotyczących wyłącznie fragmentu rozpatrywanego stanu faktycznego (wyciąg), bądź takich, co do których brak pewności co do ich aktualności (akta sądowe). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.