I SA/Gl 1336/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od posiadania psa p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2007 r. oddalono skargę na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 lipca 2007 r. W dniu 7 sierpnia 2007 r. (data nadania) skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika. Ponadto wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, występującym w sprawie jako jej pełnomocnik, oraz z pełnoletnim synem i że jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie uzyskiwane przez nią z prac sezonowych w wysokości [...] zł. Zgodnie z wnioskiem strona nie posiada żadnego majątku. Pismem z dnia 14 sierpnia 2007 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim kopie umów, na podstawie których skarżąca świadczy wspomniane we wniosku prace dorywcze, lub pokwitowań dotyczących wypłacanych jej wynagrodzeń, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą, jej małżonka (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby zeznania takie nie były złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie stosownych zaświadczeń wydanych przez właściwy urząd pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, potwierdzających, że syn i małżonek skarżącej są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku (wskazano, że w wypadku, gdyby osoby te nie były zarejestrowane, należy nadesłać zaświadczenie potwierdzające ów fakt) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Jednocześnie pouczono pełnomocnika skarżącej, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym w wezwaniu terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2007 r., stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie referendarza, skarżąca stwierdziła, że jego treść "przywołuje raczej postępowanie o wyjawienie majątku niż przyznanie pomocy w postaci pełnomocnika". Ponadto oświadczyła, że " mąż nie otrzymuje zasiłku (sprawa IV SA/Gl 1033/06)", a "syn uczy się". Wskazała też, że na wezwanie Sądu nadeśle pisma Urzędu Skarbowego. Do pisma skarżąca załączyła jedynie wyciąg z jej rachunku bankowego dotyczący okresu, jak się wydaje, od dnia 30 czerwca 2007 r. do dnia 10 lipca 2007 r. (według niego z konta wypłacono w sumie [...], zaś wpłacono nań [...] zł, w efekcie dodatnie saldo wyniosło [...] zł). Wobec powyższego, referendarz sądowy ponownie wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, tym razem poprzez: nadesłanie żądanych już wcześniej zaświadczeń właściwego organu podatkowego potwierdzających, że ani skarżąca, ani żadna z osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie złożyła zeznania podatkowego za 2006 r., udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, o co również już wzywano w poprzednim wezwaniu, przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącej obrazującego operacje dokonane w jego ramach po dniu 10 lipca 2007 r. oraz nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię potwierdzającego, że syn skarżącej uczy się w tej placówce (uściślono, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje on jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności). Wezwanie zostało opatrzone identycznym pouczeniem jak w poprzednim wezwaniu. Odpowiadając na to wezwanie, pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do jego wykonania, argumentując, że uzyskanie zaświadczenia dotyczącego syna może nastąpić po 1 października 2007 r., czyli po rozpoczęciu roku akademickiego. Wtedy też, zgodnie z oświadczeniem zawartym w piśmie, uzupełnione zostaną inne braki wniosku. Zarządzeniem z dnia 1 października 2007 r. przedłużono skarżącej termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni. W dniu 8 października 2007 r. pełnomocnik skarżącej odebrał to zarządzenie. Do chwili obecnej wezwanie do uzupełnienia wspomnianych danych nie zostało wykonane. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2007 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony w dniu 15 listopada 2007 r. W dniu 22 listopada 2007 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Do sprzeciwu nie zostały dołączone żadne dokumenty, o których nadesłanie wzywał referendarz sądowy. Ponadto postanowieniem z dnia 6 grudnia 2006 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego uregulowania sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Podstawę zaś do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 ppsa). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Strona ma więc obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych. Dlatego też wezwano jej pełnomocnika do nadesłania dodatkowych dokumentów. Należy w tym miejscu podkreślić, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym uznano, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, LEX 203331). W omawianej sprawie pełnomocnik strony nie wykonał w całkowitym zakresie skierowanych do niego wezwań, w szczególności nie nadesłał wszystkich dokumentów, od których zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Podkreślić przy tym należy, że wezwanie skierowano do pełnomocnika aż dwukrotnie, przy czym za drugim razem przedłużono nawet termin zakreślony w wezwaniu. Trzeba zatem odnotować, że do akt sprawy, pomimo wyraźnie sformułowanej treści wezwań, złożono jedynie wyciąg z rachunku bankowego Banku A za okres, jak się wydaje, od 30 czerwca 2007 r. do 10 lipca 2007 r. Bez odpowiedzi pozostało wezwanie z dnia 11 września 2007 r. dotyczące przedłożenia wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w tymże banku obrazującego operacje dokonane w jego ramach po dniu 10 lipca 2007 r., pomimo że treść tego wezwania również nie budzi wątpliwości. Negatywnie należy też ocenić postawę w kwestii dotyczącej nadesłania żądanych zaświadczeń właściwego organu podatkowego potwierdzających, że ani skarżąca, ani żadna z osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie złożyła zeznania podatkowego za 2006 r. i to pomimo oświadczenia, że zostaną one na wezwanie nadesłane. Nadto w żaden sposób nie została udokumentowana wysokość wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Przyjdzie w tym miejscu zauważyć, że do sprzeciwu pełnomocnik także nie załączył żadnego z dokumentów, a w samej treści pisma ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że jest to "sprzeciw od postanowienia z 2007.11.07". Na pełnomocniku ciążyły bowiem obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane – zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniach pouczeniem – jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Miał on przy tym świadomość, że jego postawa może skutkować niekorzystnym dla skarżącej rozstrzygnięciem, tym bardziej że wytknął mu to także referendarz sądowy w swoim postanowieniu. Wyjaśnienie wszelkich wątpliwości jest konieczne z uwagi na okres, jaki upłynął od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku. Tym bardziej jest to niezbędne, gdyż porównując złożone wnioski przyjdzie odnotować chociażby fakt, że wcześniej strona utrzymywała się wyłącznie z zasiłku dla osoby niezdolnej do pracy, podczas gdy obecnie utrzymuje się ona z prac sezonowych. Dlatego też żądane dokumenty są niezbędne dla ustalenia aktualnej sytuacji skarżącej, a ich brak powoduje powstanie stanu niepewności co do stanu majątkowego skarżącej i jej rodziny. Ponadto niezłożenie z jednej strony jakichkolwiek aktualnych dokumentów dotyczących wydatków strony, a z drugiej obrazujących wysokość dochodów uniemożliwia dokonania oceny, czy w stosunku do strony zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Przedłożony zaś przez stronę wyciąg z rachunku bankowego nie pozwala bez wątpliwości stwierdzić, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec braku żądanych dokumentów nie sposób zatem ustalić, czy wnioskodawczyni i członkowie jej rodziny bądź nie uzyskują żądnych dochodów, bądź uzyskują je w wysokości nie pozwalającej na wygospodarowanie odpowiedniej kwoty na potrzeby postępowania. Reasumując, nie zostały wykonane w pełni wezwania skierowane do pełnomocnika, a tym samym nie przedłożono wszystkich niezbędnych dokumentów. Z przedstawionej zaś dokumentacji nie wynika w sposób jednoznaczny, że w stosunku do skarżącej spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji.