I SA/Gl 1336/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od posiadania psa p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu. W dniu 7 sierpnia 2007 r. (data nadania) skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r. oddalającego skargę. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2007 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a następnie wskutek złożonego sprzeciwu tak samo orzekł Sąd w postanowieniu z dnia 3 grudnia 2007 r. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 grudnia 2007 r. W dniu 27 grudnia 2007 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej złożył "wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia". W jego uzasadnieniu wskazał, że "dnia 2007.12.24 Urząd Pocztowy przy ul. [...] był nieczynny". Jednocześnie pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie ( art. 87 § 4 ppsa). Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony skarżącej interpretację trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu – niemożność złożenia zażalenia we wskazanym przez pełnomocnika Urzędzie Pocztowym – ustała z dniem 27 grudnia 2007 r., czyli w pierwszym dniu po Świętach. W tym też dniu pełnomocnik skarżącej nadał w urzędzie pocztowym wniosek, a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stał się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana przez stronę argumentacja uprawdopodobni brak winy. W ocenie Sądu pełnomocnik strony nie dołożył wszelkiej możliwej staranności, jakiej należało od niego oczekiwać w sytuacji, w której się znajdował. Wprawdzie w okresie przedświątecznym, a szczególnie w dniu Wigilii, w urzędach często następują zmiany czasu pracy, a obywatele mogą nie zostać wcześniej o tym poinformowani, to niemniej jednak Urząd Pocztowy przy ul. [...] z pewnością nie jest jedynym urzędem pocztowym w C.. Tymczasem pełnomocnik, poza próbą złożenia zażalenia w wymienionym przez niego urzędzie, nie wskazał, aby podjął starania zmierzające do nadania pisma w terminie, czyli np. poszukaniem innego urzędu pocztowego. Przy dołożeniu więc staranności pełnomocnik skarżącej mógł nadać zażalenie w innym normalnie działającym lub też mającym dyżur w tym dniu urzędzie pocztowym. W omawianej zatem sprawie uchybienie nastąpiło wskutek zaniedbania, a nie wobec zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Dlatego też nie sposób przyjąć, że uchybienie nastąpiło bez winy pełnomocnika strony. Należy w tym miejscu zauważyć, iż w orzecznictwie przyjęto, iż winy w niedotrzymaniu terminu nie można zarzucić skarżącemu mieszkającemu w miejscowości, w której poczty nie ma w ogóle, jeżeli termin ten upływał w trakcie tzw. "długiego weekendu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 645/04, LEX nr 164813). Reasumując - brak winy, będący przesłanką przywrócenia terminu, związany z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej przez pełnomocnika strony - w ocenie Sądu - nie został uprawdopodobniony. Przy dołożeniu należytej staranności można było dopełnić obowiązku spoczywającego na pełnomocniku i złożyć zażalenie w wymaganym terminie. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.