I SA/Gl 1336/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. K. wniesioną na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, z uwagi na fakt, iż została ona wniesiona po upływie trzydziestodniowego, ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że przesyłka polecona zawierająca zaskarżoną decyzję została doręczona stronie skarżącej w dniu 25 września 2017 r., wobec tego termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 25 października 2017 r. Tymczasem skarga została wniesiona w dniu 26 października 2017 r., a zatem po upływie terminu do dokonania tej czynności. Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 19 lutego 2018 r. W dniu [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach przekazał do tutejszego Sądu wniosek pełnomocnika strony skarżącej z dnia 23 lutego 2018 r. (nadany w dniu 26 lutego 2018 r.) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia skargi całkowicie bez swojej winy, jak również bez winy aktualnego pełnomocnika, a uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn całkowicie od nich niezależnych. Co więcej, pomimo podjętych przez stronę i jej pełnomocnika czynność wyjaśniających, cechujących się starannością, pozostawali oni w uzasadnionym przekonaniu, że zaskarżona decyzja została doręczona poprzedniemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 września 2017 r. (co potwierdził on swoim podpisem na pierwszej stronie zaskarżonej decyzji oraz w trakcie rozmowy przeprowadzonej z aktualnym pełnomocnikiem i bezpośrednio skarżącej) i tym samym termin do wniesienia skargi upływał w dniu 30 października 2017 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej podniósł, że poprzedni pełnomocnik nie był w stanie przedłożyć mu kserokopii koperty, w której doręczono zaskarżoną decyzję, jak i numeru nadawczego przesyłki. Wobec powyższego aktualny pełnomocnik przystąpił do sporządzenia skargi i zachowując przy tym najwyższy stopień staranności oraz szczególną ostrożność skargę nadał w dniu 26 października 2017 r., a zatem na kilka dni przed upływem terminu do jej wniesienia. O fakcie, iż zaskarżona decyzja została odebrana przez poprzedniego pełnomocnika w dniu 25 września 2017 r., dowiedzieli się zaś dopiero z postanowienia o odrzuceniu skargi. Pełnomocnik skarżącej zaakcentował przy tym, że zarówno on, jak i sama skarżąca nie mogli przypuszczać, że poprzedni pełnomocnik – wbrew swoi zapewnieniom – odebrał korespondencję w innej dacie niż 28 września 2017 r. i nie mogą ponosić odpowiedzialności za zaniechania poprzedniego pełnomocnika. Końcowo pełnomocnik skarżącej wskazał, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi spowodowało dla strony daleko idące skutki, została ona bowiem pozbawiona możliwości skutecznego zaskarżenia rażąco niekorzystnej dla niej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 87 § 3 ppsa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Należy przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 19 lutego 2018 r., kiedy doręczono pełnomocnikowi skarżącej odpis postanowienia z dnia 12 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 26 lutego 2018 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej złożył przedmiotowy wniosek za pośrednictwem organu i jednocześnie dopełnił uchybionej czynności składając wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skargę na decyzję z dnia [...] r. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie akceptowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/16; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy także nadmienić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który reprezentuje stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Wobec tego przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 520/17). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik skarżącej bowiem brak winy w dochowaniu terminu uzasadnia mylnym przekonaniem, iż termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg od dnia 28 września 2017 r., tj. od daty, którą pełnomocnik strony reprezentujący ją w postępowaniu administracyjnym wskazał jako datę doręczenia zaskarżonej decyzji. Zaś w ocenie Sądu takie błędne przekonanie nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminu powstało wskutek okoliczności przez skarżącą niezawinionych. Skoro bowiem skarżąca ustanowiła w postępowaniu administracyjnym profesjonalnego pełnomocnika, mającego działać za nią w tym postępowaniu i reprezentować jej interesy, to działania tego pełnomocnika obciążają mocodawcę, który ponosi skutki tych działań i zaniechań. Skarżąca, czy też nowo ustanowiony pełnomocnik powinni zwrócić się do organu o udzielenie informacji dotyczącej daty doręczenia zaskarżonej decyzji, celem weryfikacji informacji uzyskanej od pełnomocnika działającego w postępowaniu administracyjnym, a nie dokonywać czynności procesowych tylko w oparciu o zapewnienia poprzedniego pełnomocnika. Dlatego też, zdaniem Sądu uchybienie terminowi w niniejszej sprawie wynikało z niedołożenia należytej staranności, a ta okoliczność, zgodnie z ugruntowanym poglądem sądownictwa administracyjnego, wyklucza brak zawinienia w rozumieniu art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na postawie art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.