I SA/Gl 1339/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, , , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2017 r. w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym. Skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o ustanowienie doradcy podatkowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. 100 m2 oraz działkę o pow. 1095 m2. Skarżący wskazał również, że na jego dochód składa się emerytura w wysokości 440 zł i wynagrodzenie w wysokości 400 zł z tytułu wynajmu części nieruchomości oraz że jego zobowiązania i stałe wydatki (w tym alimenty) wynoszą 600 zł. Dodatkowo poinformował o swoim złym stanie zdrowia oraz o kosztach związanych z utrzymaniem nieruchomości. Następnie referendarz sądowy pismem z dnia 30 listopada 2016 r., wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez przedstawienie szczegółowo i precyzyjnie określonych przez referendarza sądowego dokumentów, t.j. dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji emerytury skarżącego, a także kopii umów najmu i dowodów uzyskania należności z tego tytułu (pokwitowań, przekazów pocztowych itp.), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (wskazano numer rachunku bankowego wymieniony w wezwaniach wystosowanych do skarżącego w innych sprawach i zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po 2013 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), dokumentu, z którego będzie wynikał tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania skarżącego, np. odpisów z ksiąg wieczystych, umów najmu itp., oświadczenia informującego o aktualnym sposobie wykorzystania z drugiej nieruchomości skarżącego w wraz ze stosowną dokumentacją, np. kopiami umów najmu, sprzedaży tej nieruchomości itp., dokumentów potwierdzających rozwiązanie umów najmu ww. nieruchomości z poprzednimi najemcami, których dane ustalono w innych sprawach skarżącego, dokumentacji, z której wynika wysokość obowiązku alimentacyjnego ciążącego na skarżącym, a także wysokość kwot uiszczonych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz ewentualnych zaległości w tym zakresie, np. kopii stosownego wyroku, ugody, pokwitowań, dowodów wpłaty alimentów, wezwań do ich zapłaty itp. oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący przesłał część żądanych dokumentów, t.j. poza niektórymi dokumentami dołączonymi już do wniosku: roczne obliczenie podatku przez organ rentowy, korespondencję dotyczącą problemów z dostawą energii elektrycznej do nieruchomości wynajmowanej przez skarżącego, w tym pisma organu nadzoru budowlanego z dnia 11 stycznia 2016 r. z prośbą o podjęcie interwencji przez przedsiębiorstwo energetyczne, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za wrzesień ubiegłego roku (ujemne saldo końcowe na rachunku wyniosło 44 zł), dyspozycję zamknięcia rachunku z dnia 6 maja 2016 r. oraz informację o stanie egzekucji. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy podkreślił, że z uwagi na niepełne wykonanie ww. wezwania, aktualne pozostały wątpliwości co do dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącego. Zdaniem referendarza sądowego przesłane przez skarżącego dokumenty obrazują sytuację majątkową skarżącego w sposób fragmentaryczny, eksponując jedynie jego problemy zdrowotne i majątkowe. Referendarz sądowy podkreślił, że skarżący uchylił się od wykonania wezwania w zakresie umów najmu i dokumentów wskazujących kwoty uzyskiwane z tego tytułu oraz w zakresie wydatków jego gospodarstwa domowego. Zdaniem referendarza sądowego było to istotne z uwagi na uzasadnione pytanie postawione w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1140/16 jak skarżący zbilansował swój budżet domowy, skoro w świetle wniosku jego dochód z najmu ma być niższy od jego stałych wydatków a jednak uiścił tytułem wpisów kwoty stanowiące łącznie niemal równowartość jego emerytury w niniejszej sprawie i trzech innych sprawach. Sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego złożył skarżący, wskazując na swoje problemy zdrowotne oraz na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłe w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1996-97 w przedmiocie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W omawianej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, zaznaczając, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym warto podkreślić, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Należy zgodzić się z oceną referendarza sądowego, że w niniejszej sprawie skarżący wykonał wezwanie w sposób wybiórczy, przedstawiając dokumenty obrazujące jego sytuację majątkową w sposób fragmentaryczny, eksponujący jedynie jego problemy zdrowotne i majątkowe. Skarżący uchylił się od wykonania wezwania w zakresie nadesłania umów najmu i dokumentów wskazujących kwoty uzyskiwane z tego tytułu oraz w części odnoszącej się do wydatków jego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym niemożliwe jest dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Słusznie uwadze referendarza nie umknął fakt, że skarżący uiścił w innych sprawach tytułem wpisów kwoty stanowiące niemal równowartość jego emerytury, co zdaniem referendarza może budzić swojego rodzaju wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącego, ponieważ zgodnie z oświadczeniem skarżącego jego pozostały dochód jest niższy od jego stałych wydatków. Powyższe wątpliwości zostały również wyrażone w treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1140/16. Sądowi wiadomo z urzędu, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1296/15 toczyło się postępowanie o uchylenie przyznanego skarżącemu prawa pomocy, które zostało umorzone z uwagi na uprawomocnienie się wydanego w sprawie wyroku. W aktach tej sprawy znajdują się odpisy umów najmu oraz kopie podpisanych przez skarżącego dowodów wpłat kwot z tytułu czynszu najmu. Powyższe okoliczności potwierdzają ocenę referendarza sądowego, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do sytuacji majątkowej skarżącego. Reasumując, referendarz sądowy zasadnie odmówił skarżącemu przyznania pomocy prawnej gdyż wezwanie o przesłanie dodatkowych dokumentów zostało przez skarżącego wykonane jedynie częściowo i w sposób wybiórczy co uniemożliwiło dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, koniecznej do przyznania prawa pomocy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.