I SA/Gl 1342/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi jest w tej sprawie decyzja ZUS, mocą której odmówiono H. N. (dalej "skarżąca") umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w łącznej wysokości 19.280,54 zł. W toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 23 lipca 2015 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika procesowego. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2015 r., skarżąca złożyła wniosek na wymaganym przepisami urzędowym formularzu. W jego uzasadnieniu podniosła, że od wielu lat opiekuje się chorą matką, która obecnie ma 90 lat. Skarżąca oświadczyła, iż w związku z licznymi schorzeniami ona również wymaga stałej opieki specjalistycznej. Taki stan rzeczy generuje wydatki na zakup lekarstw i wizyty lekarskie. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, tj. mieszkanie o pow. 38,9 m2. Dochód tego gospodarstwa oznaczyła w kwocie 2.181,00 zł brutto. Pismem z dnia 1 września 2015 r. referendarz sądowy, dokonawszy uprzednio zestawienia ww. oświadczenia z dokumentacją źródłową zgromadzoną w aktach sprawy, zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżąca nadesłała plik dokumentów, na podstawie których ustalono, co następuje. Dochód skarżącej w chwili obecnej stanowi kwotę 1.807,48 zł netto, co wynika z historii przelewów na jej rachunku bankowym (stan na 13 sierpnia 2015 r.). Stałe, miesięczne obciążenia budżetu domowego zamykają się w kwocie 968,23 zł, w tym: media, składki na ubezpieczenia, składki korporacyjne, czynsz za mieszkanie, wydatki na zakup lekarstw, podatek od nieruchomości i opłata z tytułu dzierżawy gruntu. Do kosztów tych nie zaliczono jednorazowego wydatku na naprawę samochodu. Skarżąca, pomimo likwidacji działalności gospodarczej, opłaca w dalszym ciągu składki na rzecz Polskiej i Śląskiej Izby Inżynierów Budownictwa. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba w punkcie wyjścia zwrócić uwagę skarżącej, że omawiana tutaj instytucja była pierwotnie nazywana "prawem ubogich". W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2009 r. sygn. akt II FZ 38/09, LEX nr 565935). Przenosząc to stanowisko judykatury na grunt tej sprawy należy zauważyć, że wnioskująca H. N. nie należy do podmiotów, które zostały wyżej wymienione jako beneficjenci omawianej instytucji procesowej. Nie jest ona ani osobą bezrobotną, ani nie posiadającą stałego źródła dochodu. Co więcej, nie jest również pozbawiona możliwości dodatkowego zarobkowania, o czym świadczy kontynuacja opłacania składek korporacyjnych. Nawiązując z kolei do ww. przesłanki przyznania prawa pomocy, trzeba podkreślić, że szczegółowa analiza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, w zestawieniu z dołączoną doń obszerną dokumentacją źródłową, pozwoliła przyjąć, że w przypadku skarżącej nie została spełniona ww. przesłanka przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena zasadności wniosków o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy bieżącymi, płynnymi aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega, a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że skarżąca jest w tej sprawie zwolniona od kosztów z mocy prawa, co skutkuje tym, że jest ona zwolniona od wszelkich kosztów sądowych, czyli opłat oraz wydatków. Już taki stan rzeczy stawia skarżącą w uprzywilejowanej pozycji. Znaczna część środków pieniężnych, które pozostają skarżącej po uiszczeniu niezbędnych wydatków może zostać przeznaczona na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Wypada odnotowania, że wynagrodzenie adwokata za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stanowi w sprawie takiej jak ta kwotę 240 zł (patrz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz w oparciu o wskazane wyżej przepisy.