I SA/Gl 1345/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja organu podatkowego, mocą której odmówiono skarżącym umorzenia podatku pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. Wpis sądowy od skargi w tej kategorii spraw stanowi kwotę 500 zł. W skardze z dnia 3 listopada 2015 r. E. M.i J. M. zawarli między innymi wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Wniosek ów został następnie uzupełniony przez nadesłanie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy – druk PPF z dnia 21 grudnia 2015 r. W tym ostatnim skarżący oświadczyli, że dysponują bardzo skromnym dochodem w kwocie 4.483,00 zł brutto, zastrzegając, że "jest to jedyny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawców." W dalszej kolejności wskazali, że E. M. otrzymuje rentę w kwocie 873 zł, dochód skarżącego stanowi 1425 zł z tytułu świadczenia emerytalnego. Dodatkowym źródłem dochodu w tym gospodarstwie domowym jest emerytura matki skarżącego w kwocie 2185 zł. Skarżący podnieśli przy tym, że cały ww. dochód jest przeznaczany na bieżące wydatki, w tym na spłatę zadłużenia wobec Prezydenta Miasta C. w kwocie 1900 zł miesięcznie. W efekcie skarżący są zobowiązani do uiszczenia łącznie kwoty 3800 zł na rzecz ww. organu podatkowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący posiadają dom o pow. około 110 m2 i wartości 300 tys. zł oraz nieruchomość rolną o pow. 3,5 ha o wartości 175 tys. zł. Do przedmiotów wartościowych, o wartości powyżej 5000 zł, zaliczono samochód osobowy marki Mitsubishi [...]. W rubryce "dochody" skarżący powielili ww. kwoty, pisząc jednakże, iż kwota łącznego dochodu jest wartością netto. Do stałych miesięcznych wydatków zaliczono następujące pozycje: woda - 106 zł; energia elektryczna – 64 zł; gaz 48 zł; podatek 2015 r. – 845,33 zł; opłaty składek ZUS – 279 zł; wywóz śmieci – 37,50 zł; leki – 200 zł; opał – 250 zł; rata za zobowiązania podatkowe – 1950 zł (łącznie – 3799 zł). Pismami doręczonymi skarżącym 12 stycznia 2016 r. zobowiązano ich do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącym; udokumentowanie wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżących i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym – należy w tym celu nadesłać kopie ostatnich decyzji o waloryzacji emerytur skarżącego i jego matki oraz renty jego małżonki, a także kopie potwierdzeń wypłaty tych świadczeń za ostatni miesiąc albo zaświadczenie organu rentowego o ich wysokości do wypłaty w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), jak również zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; dostarczenie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżących i osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym za rok 2015, a jeżeli zeznania te nie zostały jeszcze złożone przez ostatnio wspomniane osoby – za rok 2014 (w aktach administracyjnych znajduje się już zeznanie skarżących za 2014 r., więc kopii tego zeznania nie trzeba przedstawiać); przedłożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy nadesłać potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować; złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem poświadczającym ten fakt oraz kopią ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych (należy wówczas wyjaśnić dalsze losy środków trwałych, które zostały w niej wymienione), w razie kontynuowania działalności – kopiami: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), a także ewidencji środków trwałych; udokumentowanie za pomocą kopii decyzji w sprawie rozłożenia zaległości podatkowej na raty (wraz z uzasadnieniem), a także potwierdzenia wpłat lub stosownego zaświadczenia wystawionego przez organ podatkowy, że skarżący uiszcza miesięcznie wskazaną we wniosku kwotę tytułem spłaty zaległości podatkowych – z przedstawionych dokumentów powinna wynikać przy tym suma zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty; wskazanie przyczyn, dla których we wniosku pominięto pojazdy wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (przyczepy [...],[...], [...] i [...] oraz samochody marki: Suzuki [...], Mercedes-Benz [...] oraz Renault [...]). Jeżeli pojazdy te zostały zbyte, należy dostarczyć kopię umowy, na podstawie której to nastąpiło; nadesłanie kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. W wezwaniach pouczono nadto skarżących, że niezastosowanie się do ich treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W piśmie z 12 stycznia 2016 r. J. M. oświadczył, że w wyznaczonym terminie nie jest w stanie zgromadzić wszystkich wymaganych dokumentów i dlatego prosi o wydłużenie terminu do 31 stycznia 2016 r. Zarządzeniem doręczonym adresatom w dniu 26 stycznia 2016 r., referendarz sądowy przedłużył skarżącym termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o siedem dni, licząc od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Tego samego dnia do Wydziału I Sądu wpłynęło pismo przewodnie skarżącego z dnia 22 stycznia 2016 r., przy którym nadesłał szereg dokumentów źródłowych, na podstawie których ustalono, co następuje. Stałe, udokumentowane wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego zamykają się w kwocie 708,16 zł. Do elementów składowych tej kwoty należy zaliczyć należności z tytułu: zużycia gazu – 102,73 zł; zużycia wody – 335,38 zł; składki na ubezpieczenie – 62,80 zł oraz wydatków na lekarstwa – 202,23 zł. Należy w tym miejscu odnotować, że skarżący dostarczył nadto potwierdzenia wpłat z tytułu: zużycia energii elektrycznej na kwotę 172,59 zł, zużycia gazu na kwotę 102,73 zł oraz gospodarki odpadami na kwotę 76,35 zł. W pierwszych dwóch przypadkach brak jest faktury wskazującej na okres rozliczeniowy, z kolei w przypadku należności "za śmieci" – jak sam skarżący odręcznie zaznaczył – potwierdzenie wpłaty gotówkowej/przelewu jest nieczytelne. We wszystkich tych przypadkach nie można jednoznacznie oznaczyć miesięcznych należności. Co więcej, w druku PPF skarżący deklarują, że z tytułu wywozu śmieci uiszczają miesięcznie kwotę 37,50 zł, a uzupełniając później wniosek, starają się wykazać, że jest to kwota 76,35 zł. W gospodarstwie domowym skarżącego przebywają łącznie cztery osoby, w tym jego żona, matka oraz syn. Łączny dochód z tytułu świadczeń rentowych i emerytalnych wynosi 4.960,06 zł netto. Dodatkowo źródłem dochodu jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego. Z tego tytułu w 2015 r. uzyskał dochód w kwocie 8.500,17 zł, a w listopadzie 2015 r., tj. w czasokresie, w którym zainicjował niniejsze postępowanie, dochód ten wyniósł 5.170,68 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od czerwca do grudnia 2015 r. podstawę opodatkowania w tej działalności stanowiła kwota 107.378,00 zł. Skarżący posiada bankowy rachunek bieżący, którego saldo na dzień 30 listopada 2015 r. wyniosło 1.481,01 zł oraz rachunek "oszczędzam" z saldem w wysokości 4.048,15 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim niewątpliwie jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że skarżący nie zasługują na zwolnienie od kosztów sądowych. Przyjęta konstatacja jest wynikiem sporej liczby nieścisłości, które zauważono w toku analizy "oświadczenia majątkowego" i nadesłanych później dokumentów źródłowych. Negatywnie z omawianego punktu widzenia należało ocenić postawę skarżących zmierzającą do wykazania wyłącznie tych okoliczności stanu faktycznego, które mogły przemawiać za przyznaniem im prawa pomocy, pomijając natomiast te stawiające ich oświadczenia w negatywnym świetle. Po pierwsze, zarzucić należy skarżącym, że w ich gospodarstwie domowym przebywa osoba, której nie wymienili w urzędowym formularzu, a której dochód miesięczny stanowi kwotę 757,21 zł. Po wtóre, jednym ze źródeł utrzymania skarżących jest działalność gospodarcza, o której nie wspomniano w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Nie stracono z pola widzenia, że w ogólnym rozrachunku, miesięczny dochód skarżącego z tytułu tejże działalności wyniósł w 2015 r. 708,34. Jednakowoż kluczowe z omawianego punktu widzenia jest to, że w miesiącu, w którym inicjował niniejsze postępowanie sądowe, dochód z tej działalności stanowił kwotę 5.170,68 zł. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, że budżet domowy gospodarstwa domowego skarżących zamknął się w listopadzie 2015 r. kwotą 10.130,74 zł, tj. 2.532,68 zł na osobę. Wówczas to sformułowali oni w skardze z dnia 3 listopada 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Już sama ta okoliczność dyskwalifikuje skarżących jako beneficjentów prawa pomocy. Po trzecie, w dacie zainicjowanie niniejszego postępowania sądowego, skarżący posiadał na rachunkach bankowych łącznie kwotę 5.529,16, deklarując wówczas w urzędowym formularzu, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Po czwarte, dość niejasno przedstawia się w tej sprawie deklaracja skarżących, że ich obciążenia budżetowe z tytułu podatków kształtują się na poziomie 3.900,00 zł miesięcznie (patrz pkt 5 druku PPF/uzasadnienie wniosku). W sprzeczności z tym oświadczeniem pozostaje rubryka 11 tego samego druku, w której obciążenia te oszacowano na kwotę 2.795,33 zł. Z informacji Urzędu Miasta C. z dnia 20 stycznia 2016 r. o dokonanych wpłatach wynika, że spłata zadłużenia jest dokonywana nieregularnie, ostatnio w odstępach dwumiesięcznych. Po piąte wreszcie, skarżący posiadają liczne składniki mienia ruchomego, które być może jednostkowo nie przedstawiają wartości zobowiązującej do ujęcia ich w druku PPF, nie mniej w sumarycznym ujęciu ich wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Nie bez znaczenia dla zapadłego rozstrzygnięcia są również mankamenty dowodowe wniosku. W tym zakresie należy zwrócić uwagę E. M., że de facto w ogóle nie zareagowała na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wszak pisma z 12 i 22 stycznia 2016 r. są sygnowane wyłącznie przez jej męża. Wniosek w jej części już z tego powodu nie powinien zostać uwzględniony. Kwestię tą rozstrzygnięto jednak na korzyść skarżącej, albowiem prowadzi ona wspólne gospodarstwo wraz z mężem, a wezwania referendarza były niemalże identyczne w treści, co więcej zarządzenie referendarza o przedłużeniu terminu skierowane zostało do obojga skarżących. Nie mniej jednak, przyjąwszy, że uzupełnienie wniosków o przyznanie prawa pomocy pochodziło od obojga wnioskodawców/skarżących, to należy stwierdzić, że uzupełnienia dokonano w niepełnym zakresie. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły bowiem w tej sprawie zeznania podatkowe pozostałych dwóch domowników, do złożenia których zobowiązywał pkt 3 wezwań referendarza sądowego z dnia 31 grudnia 2015 r. Reasumując, przyjęto, że skarżący nie wykazali, iż nie będą w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.