I SA/Gl 1345/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-03-23
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana, Paweł Kornacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wydana przez spółkę komunalną na podstawie uchwały rady gminy, jest ważna, jeśli uchwała ta została później uznana za niewłaściwą przez NSA, a spółka nie posiadała upoważnienia do prowadzenia kontroli podatkowej?Ratio decidendi
Decyzja w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wydana przez spółkę komunalną przed datą uchwały NSA II FPS 3/16, jest ważna, ponieważ w tym czasie rada gminy mogła skutecznie upoważnić spółkę do takich działań. Jednakże, jeśli spółka nie posiadała upoważnienia do prowadzenia kontroli podatkowej, protokoły z takich kontroli nie mogą stanowić dowodu w sprawie. W przypadku, gdy takie dowody były kluczowe dla rozstrzygnięcia, a brak innych dowodów, postępowanie powinno zostać umorzone.Stan faktyczny
Skarżący złożył deklarację i korekty dotyczące opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ I instancji (spółka komunalna) określił wyższą opłatę, opierając się na protokole z oględzin i kontroli wskazującym na posiadanie przez skarżącego trzech pojemników 1100 litrowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak upoważnienia spółki do prowadzenia kontroli. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje i umorzył postępowanie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. B. - PPUH [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu A Sp. z o. o. w S. z dnia [...] r. nr [...] umarza postępowanie administracyjne; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Pełnomocnik R. B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Zarządu A. Spółki z o.o. w S. (dalej powoływanej także jako: CzPK) w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
2. Zaskarżona decyzja została wydana na gruncie następującego stanu sprawy.
2.1. W dniu [...] r. skarżący złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości niezamieszkanej, a na której powstają odpady komunalne. Zadeklarował odbiór dwóch pojemników o pojemności 1100 litrów na odpady wytworzone w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej i wysokość miesięcznej opłaty [...] zł.
W dniu 1 kwietnia 2015 r. złożył korektę deklaracji, w której wykazał zapotrzebowanie na trzy pojemniki o pojemności 1100 litrów, deklarując wysokość opłaty na kwotę [...] zł.
W dniu 21 września 2015 r. do CzPK wpłynęła kolejna korekta deklaracji skarżącego. Wykazał w niej zapotrzebowanie na jeden pojemnik o pojemności 120 litrów na odpady wytworzone w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej i zadeklarował miesięczną opłatę w wysokości [...] zł.
Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. CzPK powiadomiło skarżącego, że w okresie od 25 listopada 2015 r. do 9 grudnia 2015 r. dokona czynności kontrolnych w związku z prowadzonymi czynnościami wyjaśniającymi w celu określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W dniu [...] r. pracownik CzPK przeprowadził oględziny na nieruchomości skarżącego. W protokole z oględzin stwierdzono trzy pojemniki na odpady o pojemności 1100 litrów oznakowane kodem 150106 firmy B. oraz pojemnik 120 litrów na odpady komunalne zmieszane. Wskazano jednak, że w pojemnikach o pojemności 1100 litrów firmy B. znajdowały się odpady komunalne zmieszane. Według oświadczenia skarżącego zawartego w protokole, ostatnia korekta deklaracji i podpisanie umowy z firmą B. spowodowane było zaproponowaną przez tę firmą niższą ceną za odbiór i transport odpadów.
Skarżącemu doręczono imienne upoważnienie do kontroli podatkowej dla pracownika CzPK, który dokonał oględzin, powołując się na art. 281 § 1 i 3 oraz art. 283 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: o.p.). Upoważnienia do kontroli udzielili prezes i wiceprezes CzPK.
W dniu [...] r. ten sam pracownik CzPK sporządził protokół z kontroli, w którym zawarto dane wynikające z protokołu oględzin nieruchomości skarżącego.
2.2. Postanowieniem z dnia [...] r. CzPK wszczęło postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie opadami komunalnymi.
Pismem z tego samego dnia powiadomiono skarżącego o zakończeniu w tymże postępowaniu gromadzenia materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 7 dni.
Pismem z dnia 25 kwietnia, które wpłynęło do CzPK w dniu 5 maja 2016 r. skarżący wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zarząd A. sp. z o.o. w S. określił skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na kwotę [...] zł za każdy miesiąc, począwszy od października 2015 r., odpowiadającą opłacie za trzy pojemniki na odpady komunalne zmieszane wytworzone w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej o pojemności 1100 litrów opróżniane z częstotliwością dwa razy w miesiącu.
Wydając decyzję organ powołał się m.in. na uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie upoważnienia Zarządu Spółki A. spółka z o.o. w S. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzone w dniu 22 lutego 2016 r. czynności kontrolne wykazały, że na nieruchomości skarżącego znajdowały się trzy pojemniki o pojemności 1100 i jeden pojemnik o pojemności 120 litrów, w których znajdowały się odpady komunalne zmieszane. Decyzja o zmianie firmy odbierającej odpady była podyktowana względami oszczędnościowymi a nie zmianą charakteru odpadów. Poza tym organ powołał się na regulacje ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 250 ze zm. – dalej: u.c.p.g.).
2.3. W odwołaniu pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:
- art. 6o u.c.p.g. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1923), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący począwszy od dnia 1 października 2015 r. wytwarzał odpady komunalne w ilości uzasadniającej obciążenie go opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi na kwotę 655,86 zł miesięcznie, a także poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia odpadów komunalnych w wyniku której organ niezasadnie przyjął, że odpady gromadzone przez skarżącego w pojemnikach firmy B. są odpadami komunalnymi, w sytuacji, w której były to tzw. zmieszane odpady opakowaniowe;
- naruszenie art. 120, 121, 122 i 124 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nierzetelny i naruszający zasadę budzenia zaufania do organów podatkowych, a także poprzez wydanie decyzji pomimo braku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności w świetle faktu, że odbiorem od skarżącego odpadów o kodzie 150106 w okresie od października 2015 r. zajmował się podmiot trzeci (a nie podmiot świadczący swoje usługi na podstawie umowy zawartej z gminą) oraz faktu, iż w sprawie nie zostało wyjaśnione w sposób należyty jakie odpady znajdowały się w pojemnikach dostarczonych skarżącemu przez firmę B.
2.4. Kolegium decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazało na definicję odpadów komunalnych powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.) oraz powołało się na rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów. Na tej podstawie wyciągnęło wniosek, że odpady o kodzie 150106 (odpady opakowaniowe zmieszane) to także odpady komunalne.
Organ wskazał, że podstawę do ustaleń faktycznych mógł stanowić protokół z oględzin nieruchomości skarżącego w dniu [...] r. Wynika z niego, jaki rodzaj odpadów rzeczywiście znajduje się na przedmiotowej nieruchomości.
Kolegium powołało się także na regulacje u.c.p.g. oraz uchwałę nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, położonych na terenie Gminy Miasto C., na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Wysnuło wniosek, że gmina ma monopol na odbieranie odpadów komunalnych od mieszkańców.
3.1 W skardze pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:
a) art. 5 ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie wyposażył swojej nieruchomości w pojemniki służące do odbierania odpadów komunalnych oraz nie przekazał części usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych na rzecz Gminy;
b) art. 5 ust. 1 pkt 3b u.c.p.g. przez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący pozbywał się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych w sposób sprzeczny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi;
c) art. 6j u.c.p.g. przez nieuzasadnione uznanie, że skarżący począwszy od 1 października 2015 r. dokonywał opłaty za wywożone odpady w zaniżonej wysokości w świetle zadeklarowanej przez niego liczby pojemników oraz ilości wytwarzanych odpadów komunalnych usuwanych za pośrednictwem podmiotu wskazanego przez Gminę;
d) art. 6o u.c.p.g. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w złożonej przez skarżącego deklaracji;
e) art. 6m u.c.p.g. przez nieuzasadnione przyjęcie, że złożona przez skarżącego korekta nie zawierała danych niezbędnych do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
f) art. 120, 121, 122 i 124 o.p. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez nierozważenie wbrew zasadzie prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.) całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności, że:
- odbiorem opadów o kodzie 150106 od października 2015 r. zajmował się podmiot trzeci,
- skarżący wywiązywał się z obowiązku przekazywania części usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych na rzecz Gminy posiadając jeden pojemnik 120 litrowy i uiszczając za niego opłaty,
- w okresie od października 2015 r. wskazany przez Gminę podmiot nie dokonywał odbioru odpadów od skarżącego pomimo uiszczania opłaty za odbiór pojemnika o pojemności 120 litrów.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wobec skarżącego, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
3.2. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
3.3. Podczas rozprawy pełnomocnik skarżącego powołał się na uchwałę NSA o sygn. II FPS 3/16, stwierdzając, że przy interpretacji jej pkt 2. należy uznać, iż wiąże ona sądy wydające wyroki po dniu jej podjęcia. Zmodyfikował żądania skargi, wnosząc o uchylenie decyzji odwoławczej, stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Zaakcentował, że w sprawie nie przeprowadzono rzetelnego postępowania dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Skarga jest zasadna, ponieważ wydane w tej sprawie decyzje naruszają przepisy o postępowaniu dowodowym, tj. z art. 180 § 1 o.p. oraz z art. 122, 187 § 1 i art. 191 o.p. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).
5.1. Na wstępie rozważań Sąd stwierdza, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania).
5.2. Po pierwsze, Sąd zwraca uwagę na uchwałę NSA z dnia 19 grudnia 2016 r., II FPS 3/16 (Lex nr 2166631), która – na tle wzajemnej relacji art. 143 o.p. i art. 39 ust. 4 u.s.g. - dotyczy dopuszczalności powierzenia przez radę gminy innym podmiotom niż wójt, burmistrz (prezydent miasta), czynności związanych z wydawaniem decyzji określających opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W punkcie 1. tej uchwały NSA zajął stanowisko, że w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przepis art. 6q ust. 1 u.c.p.g. wyłącza stosowanie przepisu art. 39 ust. 4 u.s.g. Tym samym uznał, że rada gminy nie może przekazać kompetencji do załatwiania czynności związanych z opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi podmiotom zewnętrznym.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Powyższe uwagi mają takie znaczenie dla sprawy, że wydający decyzję w I instancji podmiot, to spółka komunalna, będąca podmiotem zewnętrznym wobec organu podatkowego, tj. Prezydenta Miasta C. CzPK upoważnienie do wydania decyzji czerpało z uchwały Rady Miasta C. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie upoważnienia Zarządu Spółki A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2013 r., poz. 2148 – dalej powoływana także jako: uchwała nr [...]).
W tym stanie rzeczy, poprzestając tylko na pierwszym punkcie uchwały NSA, należałoby uznać, że decyzja wydana w I instancji została wydana przez organ niewłaściwy i wyeliminować, już z tego względu, zarówno decyzję Kolegium, jak i decyzję CzPK.
5.3. Jednakże Sąd zwraca uwagę, że w punkcie 2. uchwały z dnia 19 grudnia 2016 r. NSA zastrzegł, że wykładnia dokonana w uchwale wiąże od dnia jej podjęcia. W uzasadnieniu uchwały, w tej mierze, NSA stwierdził, że opowiedzenie się w tym przypadku za retrospektywnym oddziaływaniem wykładni w odniesieniu do budzących wątpliwości interpretacyjne przepisów prawa, w sytuacji zarysowania się rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie NSA, mogłoby podważyć zaufanie do organów władzy publicznej, w tym sądów. Zaufanie to jest uznawane za wartość, która w demokratycznym państwie prawnym podlega ochronie konstytucyjnej. W art. 2 Konstytucji RP trzeba więc poszukiwać rozwiązań służących realizacji tej wartości, przy pełnym poszanowaniu innych standardów konstytucyjnych - tak w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2014 r. (OSNC 2014 nr 5 poz. 49). NSA dodał również – co należy w tym miejscu zaakcentować – że oddziaływanie wykładni na przyszłość rodzi po stronie rad gmin obowiązek zmiany w rozsądnym terminie podjętych uchwał w celu uwzględnienia w nich stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wobec powyższego, Sąd orzekający stwierdza, że co prawda w pierwszej instancji decyzja w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie została wydana przez organ podatkowy wskazany w art. 13 o.p. (w tym przypadku: Prezydenta Miasta C.), lecz przez spółkę komunalną upoważnioną przez Radę Miasta na podstawie art. 39 ust. 4 u.s.g., ale określenie przez NSA mocy wiążącej uchwały jedynie od dnia jej podjęcia, oznacza, że ma ona zastosowanie tylko do decyzji wydanych po dniu podjęcia uchwały. Zatem decyzję wydaną przez CzPK w analizowanej kategorii spraw, przed podjęciem uchwały, należy uznać za wydaną przez właściwy organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Sąd nie podziela więc w tej materii stanowiska pełnomocnika skarżącego, które zostało wyrażone na rozprawie.
Prospektywne oddziaływanie uchwały NSA ma znaczenie dla treści orzeczenia Sądu, ale o tym poniżej, w związku z motywami podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu kontrolowanego postępowania administracyjnego.
6. Konsekwencją przyjęcia z wyżej naszkicowanych powodów, że przed podjęciem przez NSA w dniu 19 grudnia 2016 r., uchwały II FPS 3/16 - Rada Miasta mogła skutecznie upoważnić CzPK do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej na podstawie art. 39 ust. 4 u.s.g., jest wniosek, że w ramach takiego upoważnienia mogło się mieścić nie tylko wydawanie decyzji określających wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ale także podejmowanie przez CzPK czynności sprawdzających, a nawet przeprowadzenia postępowania kontrolnego. Sąd orzekający podziela w tej materii stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 26 listopada 2013 r., II OSK 2409/13 (Lex nr 1430374), że zakres upoważnienia organu pozostającego poza strukturą jednostki samorządu terytorialnego może obejmować także uprawnienia sprawdzające oraz egzekucyjne. Skoro bowiem całą dokumentacją wynikającą z realizacji nałożonych przez u.c.p.g. obowiązków może dysponować podmiot posiadający upoważnienie do wydawania decyzji wymiarowych, o jakim mowa w art. 39 ust. 4 u.s.g. (w tym przypadku CzPK), to nie można zakazać Radzie Miasta scedowania także kompetencji i uprawnień ściśle powiązanych z realizowanymi zadaniami (podobnie NSA w wyroku z dnia 24 lutego 2015 r., II OSK 2289/14, Lex nr 1772456).
7.1. Jednakże, aby nawet przed podjęciem przez NSA uchwały z dnia 19 grudnia 2016 r., II FPS 3/16, określony podmiot zewnętrzny wobec organu podatkowego, mógł podjąć określone działanie, Rada Miasta musiała upoważnić go do tego w uchwale opartej na art. 39 ust. 4 u.s.g.
W tej sprawie, taką uchwałą jest uchwała Rady Miasta C. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie upoważnienia Zarządu Spółki A. Spółka z o.o. w S. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej.
7.2. W pierwotnym brzmieniu Rada Miasta upoważniła CzPK do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w zakresie:
1) prowadzenia postępowań i określania w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w razie nie złożenia przez właściciela nieruchomości deklaracji o wysokości tej opłaty albo powstania uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w złożonej przez niego deklaracji, na zasadach określonych w art. 6o u.c.p.g.,
2) określania w drodze decyzji wysokości zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie art. 6p u.c.p.g.,
3) wydawania decyzji na podstawie art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. nakazujących wykonanie obowiązku wyposażania nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym,
4) dokonywania czynności sprawdzających, o których mowa w art. 272 o.p., mających na celu:
a) sprawdzanie terminowości:
– składania deklaracji,
– wpłacania zadeklarowanych opłat, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów;
b) stwierdzanie formalnej poprawności dokumentów wymienionych w pkt a;
c) ustalanie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami,
5) w razie stwierdzenia, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki bądź, że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, w zależności od charakteru i zakresu uchybień:
a) korygowania deklaracji, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania z tytułu opłaty, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu opłaty lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 1.000 zł,
b) zwracania się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość,
6) uwierzytelniania kopii skorygowanej deklaracji, o której mowa w pkt 5,
7) doręczania właścicielowi nieruchomości uwierzytelnionej kopii skorygowanej deklaracji wraz z informacją o związanej z korektą deklaracji zmianie wysokości zobowiązania z tytułu opłaty, kwoty nadpłaty lub zwrotu opłaty bądź informację o braku takich zmian,
8) żądania złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub wezwanie do jej złożenia, jeżeli deklaracja nie została złożona mimo takiego obowiązku,
9) w razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji - wzywania do udzielenia, w wyznaczonym terminie, niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych,
10) dokonywania oględzin lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu, za zgodą właściciela nieruchomości, jeżeli jest to niezbędne do zweryfikowania zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi z deklaracji złożonej przez właściciela nieruchomości oraz z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe,
11) wyznaczania nowego terminu przeprowadzenia oględzin, w razie nieudostępnienia lokalu mieszkalnego w uzgodnionym terminie,
12) sporządzania protokołu przeprowadzonych oględzin.
7.3. Następnie jednak Rada Miasta C. uchwałą nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie upoważnienia Zarządu Spółki A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2013 r., poz. 2149) postanowiła, że upoważnienie CzPK wynikające z wyżej cytowanej uchwały nr [...] ogranicza się do:
1) prowadzenia postępowań i określania w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w razie nie złożenia przez właściciela nieruchomości deklaracji o wysokości tej opłaty albo powstania uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w złożonej przez niego deklaracji, na zasadach określonych w art. 6o u.c.p.g.,
2) określania w drodze decyzji wysokości zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie art. 6p u.c.p.g.,
3) wydawania decyzji na podstawie art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. nakazujących wykonanie obowiązku wyposażania nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym.
Upoważnienie tej treści obowiązywało od dnia 22 marca 2013 r.
7.4. Poza tym od dnia [...] r. Rada Miasta C. uchwałą nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie upoważnienia Zarządu Spółki A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2015 r., nr 7152) dodała do kompetencji CzPK wykonywanie uprawnień i obowiązków wierzyciela należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym wystawiania upomnień oraz tytułów wykonawczych, w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm).
7.5. Zatem CzPK nigdy nie było upoważnione przez Radę Miasta C. do przeprowadzania kontroli podatkowej unormowanej w art. 281 – 292 o.p. Na marginesie Sąd stwierdza, że z urzędu mu wiadomo, iż CzPK w niektórych innych sprawach, dotyczących określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, przeprowadzało czynności sprawdzające, o których mowa w art. 272 – 280 o.p. - jednak i w tym przypadku należy zauważyć, że od dnia 22 marca 2013 r. CzPK nie było upoważnione nawet do przeprowadzania czynności sprawdzających.
W konsekwencji należy stwierdzić, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty w postaci protokołu z przeprowadzonych oględzin w dniu [...] r. oraz protokołu z przeprowadzonej kontroli (datowanego na [...] r.) nie mogą stanowić dowodu w tej sprawie. Organy uznając inaczej naruszyły art. 180 § 1 o.p. w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Stosownie bowiem do art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, ale jeśli nie jest sprzeczne z prawem. Obowiązkiem organu podatkowego jest bowiem czuwanie nad tym, ażeby nie posłużyć się dowodem sprzecznym z prawem. Ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego może zatem nastąpić wyłącznie legalnymi środkami dowodowymi. Sprzeczność z prawem oznacza sprzeczność z prawem materialnym, z prawem procesowym albo ustrojowym.
W tym przypadku występuje sprzeczność z prawem procesowym, ponieważ przeprowadzona u skarżącego kontrola podatkowa nie została przeprowadzona przez organ podatkowy I instancji, czego wymaga art. 281 § 1 o.p., tj. Prezydenta Miasta C. (por. art. 13 § 1 pkt 1 o.p. i art. 6q ust. 1 u.c.p.g.), a przez podmiot zewnętrzny (tj. CzPK), który w czasie jej realizacji nie posiadał udzielonego na podstawie art. 30 ust. 4 u.s.g. upoważnienia do tego rodzaju czynności (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 1998 r., I SA/Kr 827/97, Lex nr 33615). Poza tym, upoważnienie do kontroli zostało udzielone pracownikowi CzPK (który przeprowadził oględziny oraz sporządził protokół z kontroli) przez prezesa i wiceprezesa CzPK, a nie przez Prezydenta Miasta albo inne właściwe osoby wskazane w art. 283 § 1 o.p. W konsekwencji należy przyjąć, że dwa - kluczowe dla organów pod względem ustaleń faktycznych dowody, tj. protokół z przeprowadzonych oględzin i protokół z przeprowadzonej kontroli, zostały sporządzone sprzecznie z prawem i nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie.
8. Stwierdzenie, że protokół z oględzin z dnia [...] r. oraz protokół z przeprowadzonej kontroli (datowany na dzień [...] r.) nie mogą w tej sprawie stanowić dowodu generuje daleko idące konsekwencje. W realiach sprawy były to jedyne dokumenty, na których organy oparły swoje rozstrzygnięcia – niekorzystne dla skarżącego. Tylko z tych dokumentów wynikało, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wytwarza odpady komunalne, które zajmują nie tylko pojemnik 120 litrowy, ale również pojemniki 1100 litrowe. Te fakty stały się bazą dla wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości wyższej, aniżeli wynikająca z ostatniej korekty deklaracji.
Wyeliminowanie z kręgu dopuszczalnych dowodów dwóch powołanych protokołów powoduje, że wyżej naszkicowane ustalenia faktyczne organów nie znajdują oparcia w rezultatach postępowania dowodowego. Ściślej rzecz ujmując, w kontrolowanym postępowaniu nie ma żadnego innego, niesprzecznego z prawem dowodu, poza deklaracją skarżącego i jej korektami.
Finalnie należy zatem przyjąć, że niekorzystne dla skarżącego decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 122, 187 § 1 i art. 191 o.p. stosownie do których w toku postępowania podatkowego organ podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.
9.1. Dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium. Stosując art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję wydaną w I instancji, ponieważ jest obarczona identycznymi błędami jak decyzja organu odwoławczego.
9.2. Ponadto stosując art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył kontrolowane postępowanie administracyjne.
Jak wyżej stwierdzono, NSA w uchwale z dnia 19 grudnia 2016 r., II FPS 3/16 stwierdził, że w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przepis art. 6q ust. 1 u.c.p.g. wyłącza stosowanie przepisu art. 39 ust. 4 u.s.g. Tym samym uznał, że rada gminy nie może przekazać kompetencji do załatwiania czynności związanych z opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi podmiotom zewnętrznym. Podmiotem uprawnionym do prowadzenia postępowań w tej materii jest tylko organ podatkowy wymieniony w art. 13 o.p., w tym przypadku Prezydent Miasta.
Jednocześnie w pkt 2. uchwały, NSA wskazał, że wykładnia dokonana w uchwale wiąże od dnia jej podjęcia. To oznacza, o czym była już mowa, że o ile decyzję wydaną, przez CzPK przed podjęciem uchwały, należy uznać za wydaną przez właściwy organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, o tyle ponowne orzekanie przez CzPK, już po podjęciu uchwały, nie jest dopuszczalne.
Prospektywne oddziaływanie uchwały implikuje więc podjęcie przez Sąd rozstrzygnięcia o umorzeniu kontrolowanego postępowania administracyjnego. Bez umorzenia postępowania administracyjnego przez Sąd sprawa wróciłaby na etap postępowania przed CzPK, który po podjęciu przez NSA omawianej uchwały nie może być uznany za organ właściwy do załatwienia niniejszej sprawy. Stwierdzenie niewłaściwości organu, który orzekałby ponownie w I instancji musi skutkować umorzeniem postępowania, jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2016 r., II OSK 2780/14, Lex nr 2165356; G. Łaszczyca w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom II, Warszawa 2010, s. 31).
9.3. Jednocześnie Sąd podkreśla, że umorzenie kontrolowanego postępowania administracyjnego nie wyklucza wszczęcia postępowania i wydania wobec skarżącego, decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właściwy – w świetle wiążącej, prospektywnej wykładni dokonanej w uchwale z dnia [...] r., [...] – organ. Na gruncie tej sprawy jest nim Prezydent Miasta C.
10. Wobec powyższego, ustosunkowywanie się do zarzutów skargi wykraczających poza problematykę wyżej omówioną, jest w tej sprawie bezprzedmiotowe.
11. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 3, art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasadzoną kwotę 697 zł składa się wpis od skargi (200 zł), opłata od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło