I SA/Gl 1346/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , , po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W.S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2018 r. w sprawie ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił W.S. (dalej: skarżący, wnioskodawca, strona) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100,00 zł skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu PPF, nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca oświadczył, że dochody jego oraz jego żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, ograniczają się do wynagrodzeń za pracę w wysokości po 1450,00 zł, choć zastrzegł, iż każde z małżonków ma swój dochód. Na tę kwotę określił też zobowiązania i stałe wydatki. Nie wskazał ani innych osób pozostających w gospodarstwie domowym, ani majątku. W piśmie z dnia 2 lutego 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie w szczególności: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym; kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za lata 2016-2017; wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat; dokumentu wskazującego tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z nieruchomości stanowiącej jego miejsce zamieszkania; kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podkreślił on przede wszystkim, że wnioskodawca nie nadesłał żadnego z wymaganych dokumentów źródłowych a ich brak wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych, dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji majątkowej skarżącego. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie "jako rażąco naruszające prawo". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Wskazać jednak przyjdzie, że przytoczony powyżej przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 P.p.s.a. Należy zaznaczyć, iż rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonym wyżej przepisie. Na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wskazuje na to użyte w treści art. 246 P.p.s.a. pojęcie "wykazać", które oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805). Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na wnioskodawcy, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową. W omawianej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy przyjmując, że nie nadesłał żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiałyby ocenę jego możliwości finansowych. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że wnioskodawca nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Słusznie przyjął, że zachodziły podstawy do wystosowania wezwania o nadesłanie dokumentów źródłowych, ponieważ treść wniosku nie pozwalała na wolną od wątpliwości ocenę najogólniej rozumianej sytuacji materialnej skarżącego. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów, o które został wezwany. Ponadto nie złożył oświadczeń mogących wyjaśnić wskazane w wezwaniu okoliczności. Dokumentów takich nie złożył również na etapie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, wskazując jedynie, iż postanowienie to rażąco narusza prawo. W orzecznictwie przyjmuje się, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Reasumując należy stwierdzić, że referendarz sądowy zasadnie przyjął, iż skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przyznania mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.