I SA/Gl 1348/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-01-15
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Dorota Kozłowska, Katarzyna Stuła-Marcela
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca wysokość zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, może być uznana za decyzję, o której mowa w art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Decyzja ustalająca wysokość zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika. W związku z tym, na czas trwania postępowania administracyjnego w celu jej wydania, do dnia w którym decyzja stała się prawomocna, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zarzut nieistnienia obowiązku lub wygaśnięcia obowiązku z powodu przedawnienia nie jest zasadny, jeśli bieg terminu przedawnienia został prawidłowo zawieszony.Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując istnienie obowiązku i jego wymagalność oraz podnosząc zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie oddalające zarzuty. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który pierwotnie uwzględnił skargę, uchylając postanowienia organów obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną wykładnię przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 2023 r. nr 020000/71/2023-RED-POST-2529-KZ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, wierzyciel, organ), postanowieniem z 31 października 2023 r. nr 020000/71/2023-RED-POST-2529-KZ, po rozpatrzeniu wniosku S.K. (dalej: zobowiązany, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c oraz art. 34 § 3 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022 r., poz. 479 ze. zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), art. 83 ust. 4 oraz art. 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 1009 ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy własne postanowienie z 18 lipca 2023 r. nr 020000/71/2023-RED-POST-1771-KZ, oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Stan sprawy.
Zobowiązany pismem z 2 sierpnia 2023 r. zakwestionował wszczęcie przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW4020223002456 do TW4020223002473 podnosząc, że obowiązek wynikający z ww. tytułów wykonawczych nie istnieje oraz brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny oraz że należności uległy przedawnieniu.
Wierzyciel postanowieniem z 18 lipca 2023 r. oddalił zarzut uznając, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało wszczęte prawidłowo, tj. na podstawie prawomocnej decyzji z 28 lutego 2020 r. nr [...], określającej wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 10/2015 - 9/2017.
Na ww. postanowienie zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, które ZUS rozpoznał postanowieniem z 31 października 2023 r. utrzymującym w mocy postanowienie z 18 lipca 2023 r.
W uzasadnieniu postanowienia ZUS wskazał, że 14 listopada 2017 r. doręczył zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania z 9 listopada 2017 r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 10/2015 - 9/2017. Była to pierwsza czynność, która informowała zobowiązanego o zadłużeniu.
Zawiadomienie zostało wystawione w celu wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia. Decyzja stanowi natomiast podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Decyzję nr [...] wydano 28 lutego 2020 r. Określała ona wysokość zadłużenia i stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Decyzja została wydana na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 u.s.u.s. Zobowiązany został w niej poinformowany o konieczności zapłaty zadłużenia i uprzedzony o dalszych działaniach, jakie zostaną podjęte w przypadku braku spłaty.
Od powyższej decyzji organu z 28 lutego 2020 r zobowiązany złożył odwołanie, które wyrokiem z 14 lipca 2020 r. Sąd Okręgowy w B. (sygn. akt [...]) oddalił. Z kolei apelacja zobowiązanego, została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 21 października 2021 r. (sygn. akt [...]). Sąd Najwyższy postanowieniem z 22 lutego 2023 r. odmówił również przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wobec powyższego decyzja z 28 lutego 2020 r. stała się prawomocna.
W ocenie ZUS, zgodnie z powyższymi czynnościami, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 14 listopada 2017 r., czyli od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania przed wydaniem decyzji o wysokości zadłużenia do 21 października 2021 r., czyli do uprawomocnienia się decyzji zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Kolejny okres zawieszenia nastąpił od 26 czerwca 2023 r., tj. od daty doręczenia tytułów wykonawczych i trwa nadal. Tak więc należności, które ZUS skierował do egzekucji, nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.
Wierzyciel wyjaśnił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przy obliczaniu biegu terminu przedawnienia, należy mieć na uwadze art. 24 ust. 5b u.s.u.s., z którego wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Po ustaniu okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, biegnie on dalej, a czasu, w którym bieg ten był zawieszony, nie wlicza się do okresu przedawnienia. Wynika z tego, że okres przedawnienia należności z tytułu składek ulega wydłużeniu o czas od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Organ podniósł, że w stosunku do zobowiązanego zaszły okoliczności wpływające na zawieszenie biegu terminu przedawnienia ww. składek, bowiem wierzyciel podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek przed upływem terminu ich przedawnienia. Czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, który to tytuł musi zostać następnie doręczony zobowiązanemu. Jednakże wskazano, że za czynności takie mogą być uznane również inne czynności jak i orzeczenia, tj. decyzje i pisma kierowane do strony, jeżeli z ich treści czy uzasadnienia wynika, że zmierzają one do ściągnięcia należności. W przedmiotowej sprawie za takie pismo należy uznać zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Konsekwencją tej czynności wierzyciela jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia, od dnia odbioru przez zobowiązanego zawiadomienia.
Podsumowując ZUS wskazał, że bieg terminu przedawnienia w stosunku do należności z tytułu składek uległ zawieszeniu i będzie zawieszony do dnia zakończenia prowadzonego wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.
Na ww. postanowienie organu zobowiązany złożył skargę.
Wyrokiem z 27 marca 2024 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), tut. Sąd uwzględnił skargę zobowiązanego uchylając postanowienia organów obu instancji, uznając za zasadny zarzut, że obowiązek podlegający egzekucji wygasł.
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. – bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. wynika, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
ZUS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Skarżącemu doręczono 14 listopada 2017 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 9 listopada 2017 r. Decyzja w tej sprawie została wydana 28 lutego 2020 r. Postępowanie dotyczące określenia skarżącemu wysokości należności w zakresie wymienionych tytułów zostało zakończone na skutek wydania 21 października 2021 r. wyroku przez Sąd Apelacyjny w K. w sprawie o sygn. [...].
WSA powołał się na poglądy wyrażone w wyrokach WSA w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. V SA/Wa 237/18 i WSA we Wrocławiu z 16 stycznia 2020 r., sygn. III SA/Wr 272/19 (orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że katalog wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. decyzji, tj. ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, jest katalogiem zamkniętym. Gdyby było inaczej, tj. gdyby ustawodawca przewidział w nim otwarty katalog decyzji ZUS, to posłużyłby się zwrotem sygnalizującym, że jedynie przykładowo podaje rodzaje decyzji ZUS. Oznacza to, że art. 24 ust. 5f u.s.u.s. nie można wykładać w sposób, którego skutkiem będzie rozszerzenie katalogu o jakiekolwiek inne decyzje w nim niewymienione. W świetle powyższego decyzja z 28 lutego 2020 r. nie może zostać zaliczona do żadnego z trzech rodzajów decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Treść sentencji i uzasadnienia tej decyzji prowadzi do wniosku, że nie jest to ani decyzja ustalająca obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, ani decyzja ustalająca podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ani też decyzja ustalająca obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Tym samym, wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją, nie mogło spowodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia nieopłaconych przez skarżącego składek.
Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Zatem np. wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Dodatkowo przepis stanowi, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje wyłącznie wskutek czynności, o której dłużnik został zawiadomiony, a contrario zatem samo podjęcie czynności egzekucyjnej bez zawiadomienia o niej dłużnika, nie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Istotna zatem jest data zawiadomienia dłużnika o podjęciu wobec niego pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. W niniejszej sprawie o podjęciu pierwszej czynności zmierzającej stricte do wyegzekwowania należności z tytułu składek, dłużnik został zawiadomiony 28 czerwca 2023 r. na skutek doręczenia tytułów wykonawczych, kiedy objęte nimi należności uległy już przedawnieniu, ostatnia należność z tytułu składek za wrzesień 2017 r. wymagalna była w październiku 2017 r., uległa zatem przedawnieniu w październiku 2022 r.
Skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z 27 marca 2024 r. wniósł organ, w której zaskarżył orzeczenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt I GSK 1030/24 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W ocenie NSA zarzuty skargi kasacyjnej miały usprawiedliwione podstawy co do wykładni i niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. NSA wskazał, że w orzecznictwie sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od tego rodzaju decyzji, przyjęto że "Deklaratoryjna decyzja stwierdzająca (jak w niniejszej sprawie), że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz określająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej" (NSA przywołał wyroki Sądu Najwyższego: z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I USKP 16/23, z 19 maja 2021 r., sygn. akt II USKP 53/21, dostępne w internetowej bazie orzeczeń SN, https://www.sn.pl). Powołując się na poglądy doktryny NSA zauważył nadto, że w przypadku, gdy organ rentowy ma obowiązek, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (administracyjnego), wydać decyzję ustalającą obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia, to na czas trwania tego postępowania administracyjnego (wyjaśniającego) do dnia, w którym decyzja ustalająca staje się prawomocna, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony. Rozróżnienie decyzji na ustalające i określające lub deklaratoryjne i konstytutywne, w kontekście interpretacji art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, nie ma żadnego znaczenia. Cechą wspólną decyzji wyszczególnionych w tym przepisie jest okoliczność, że ZUS, wydając wspomniane decyzje, wykonuje ustawowe zadania płatnika składek, działając niejako w jego "zastępstwie", czego nie musiałby czynić, gdyby płatnik wykonał swoje obowiązki w sposób prawidłowy. Ta okoliczność przesądza o zawieszającym charakterze postępowań administracyjnych prowadzonych w celu ich wydania, w rozumieniu art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
Natomiast zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 24 ust. 5b u.s.u.s. NSA uznał za nieuzasadniony - w tym zakresie podzielił poglądy przywołane przez tut. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, tj. zawarte w wyrokach NSA z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21 i z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1450/19, z których wynika, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Zatem np. wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy na skutki, jakie dla dalszego toku niniejszej sprawy wynikają z faktu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny wniesionej skargi kasacyjnej i uznania przez Sąd odwoławczy jej zasadności, czego skutkiem było uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
Podkreślenia wymaga, że Sąd ponownie badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji orzekał w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z 27 sierpnia 2025 r. (sygn. akt I GSK 1030/24), stosownie do treści przepisu art. 190 p.p.s.a. Zgodnie, bowiem z tym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto, przepis ten wyklucza oparcie skargi kasacyjnej, od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną przez NSA. Z tych względów sąd ponownie rozpoznający sprawę i będący związany wykładnią przepisów przedstawioną w wyroku NSA nie może dokonywać własnej ich interpretacji, a podjęte rozstrzygnięcie uwzględniać musi zaprezentowaną przez NSA ocenę prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należałoby stosować przepisy prawa odmienne, niż wyjaśnione przez NSA.
Przez ocenę prawną, o której mowa w przytoczonym art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna o charakterze wiążącym może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak też kwestii właściwego zastosowania konkretnego przepisu w odniesieniu do przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, podjętego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11; z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1306/16).
Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przesądzenie tej kwestii przez NSA sprawia, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy niedopuszczalne będzie powoływanie nowych faktów i dowodów zmierzających do wykazania stanu faktycznego (i jego kwalifikacji) w sposób odmienny, niż przyjął to NSA w wyroku uchylającym wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania (por. B. Dauter (w]: Komentarz do art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wyd. Lex,). Działanie przepisu art. 190 p.p.s.a. wyraża się także w tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd pierwszej instancji "granice sprawy" ulegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną NSA i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 p.p.s.a.
Dodać należy, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA ciążący na sądzie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co w niniejszym przypadku nie ma miejsca. Z tych też względów w ramach obecnego, ponownego rozpoznania sprawy, Sąd pierwszej instancji nie może dokonywać nowych, własnych ocen prawnych dotyczących kwestii będących już uprzednio przedmiotem oceny NSA w wydanym w tej sprawie wyroku kasacyjnym, a wyrażone w nim poglądy prawne muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi z nich konsekwencjami prawnymi.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać na przyczyny uwzględnienia przez NSA skargi kasacyjnej organu, wniesionej od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 101/24.
Z uzasadnienia wyroku NSA w nn. sprawie wynika, iż organ prawidłowo zakwestionował błędną wykładnię WSA przepisu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. NSA wskazał, że deklaratoryjna decyzja stwierdzająca (jak w niniejszej sprawie), że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz określająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
NSA zauważył, że w przypadku, gdy organ rentowy ma obowiązek, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (administracyjnego), wydać decyzję ustalającą obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia, to na czas trwania tego postępowania administracyjnego (wyjaśniającego) do dnia, w którym decyzja ustalająca staje się prawomocna, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony.
W świetle powyższego, NSA uznał za błędny pogląd Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym decyzja Zakładu z 28 lutego 2020 r. nie może zostać zaliczona do żadnego z trzech rodzajów decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Oznacza to, że WSA nieprawidłowo przyjął, że wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Zakładu z 28 lutego 2020 r., nie mogło spowodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia nieopłaconych przez zobowiązanego składek.
W konsekwencji w ocenie NSA przyjąć należy, że od dnia wszczęcia postępowania z 9 listopada 2017 r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 10/2015 - 9/2017 do chwili uprawomocnienia się decyzji Zakładu z 28 lutego 2020 r. (tj. 21 października 2021 r.) wskutek orzeczeń sądowych, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
Uwzględniając zatem wykładnię dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu odpowiada prawu.
W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że zarzuty zobowiązanego nie są zasadne.
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei jak stanowi § 2 cytowanego przepisu, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów, tj. nieistnienia obowiązku wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało wszczęte prawidłowo, tj. na podstawie prawomocnej decyzji z 28 lutego 2020 r. nr [...], określającej wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 10/2015 - 9/2017.
Nadto należności objęte tytułami wykonawczymi za okres 10/2015 – 9/2017 nie uległy przedawnieniu. Jak słusznie wskazuje organ, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.).
Jednakże jak uznał NSA w nn. sprawie doszło do zawieszenia biegu tego terminu, które to zawieszenie nastąpiło 9 listopada 2017 r. i trwało do 21 października 2021 r., kiedy decyzja organu z 28 lutego 2020 r. stała się prawomocna. Decyzją tą organ określił zobowiązanemu wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy.
Skoro więc zaistniał przypadek wydania przez ZUS decyzji ustalającej wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja o wysokości zaległych składek stała się prawomocna (21 października 2021 r.).
Kolejne zawieszenie nastąpiło 26 czerwca 2023 r. w związku z doręczeniem skarżącemu tytułów wykonawczych i będzie trwało - w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Z kolei odnosząc się do zarzutu opartego na art. 33 § 2 pkt. 6 lit. c u.p.e.a., wskazać należy, iż również prawidłowo organ uznał o jego niezasadności.
Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (por. wyrok NSA z 22 października 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2699/24).
Należy powtórzyć za organem, że żadna z tych, ani im podobnych przyczyn nie wystąpiła w odniesieniu do skarżącego. Zatem również co do tego zarzutu zasadnie orzekł organ o jego oddaleniu.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło