I SA/Gl 1372/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, M. M. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący uzupełnił ww. wniosek poprzez złożenie go na urzędowym formularzu z dnia 18 marca 2018 r. W tych ramach powielił ww. zakres wniosku, zaś w jego uzasadnieniu wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Wyjaśnił, że właśnie z uwagi na ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia, dla dalszego prowadzenia niniejszego postępowania, jest mu potrzebny pełnomocnik. Skarżący jest w chwili obecnej osadzony w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności do 6 października 2020 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, wpisując niemalże w każdej rubryce druku PPF sformułowanie "nie posiadam". W rubryce nr 10 wpisał "obecnie brak dochodu", zaś w rubryce nr 11 odnotował "obecnie nie mam żadnych zobowiązań ani też żadnych wydatków". W wyniku analizy ww. oświadczenia, referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych w terminie 7 dni. Termin ten został następnie przedłużony o kolejne 14 dni, licząc od 20 kwietnia 2018 r., tj. od daty doręczenia odpisu zarządzenia o przedłużeniu terminu. Na gruncie przedłożonych przez skarżącego dokumentów, które nadesłał przy piśmie z 15 kwietnia 2018 r., ustalono, że posiada on środki zgromadzone w oparciu o art. 126 Kodeksu karnego wykonawczego w łącznej kwocie 4.290,59 zł, przy czym na mikro rachunku w "A" ulokowano 392,91 zł. Kwota 35,36 zł pozostaje do dyspozycji własnej osadzonego, zaś sumę 3.897,68 zł zdeponowano na wskazany przez skarżącego rachunek bankowy. Należy w tym miejscu odnotować, że równolegle z niniejszym prowadzone jest postępowanie sądowe ze skargi M. M., w którym również został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Tytułem wstępu należy podkreślić, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Trzeba w tym miejscu odnotować, że zgodnie z art. 113 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2018 r., poz. 653; dalej także w skrócie: "K.k.w."), skazany przekazuje do depozytu środki pieniężne i przedmioty wartościowe posiadane w zakładzie karnym. Środki pozostawione w depozycie nie podlegają oprocentowaniu. Z kolei w myśl art. 113 § 2 K.k.w., do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych egzekucją oraz po dokonaniu gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1 omawianej ustawy. Art. 113 § 3 K.k.w. stanowi, iż środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany może przekazać na wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub pozostawić w depozycie. Zgodnie natomiast z treścią wspomnianego art. 126 § 1 tej ustawy, ze środków pieniężnych otrzymywanych przez skazanego, z wyjątkiem środków, o których mowa w art. 113 § 6 pkt 1-3, środki do wysokości jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gromadzi się i zachowuje do przekazania skazanemu w chwili jego zwolnienia z zakładu karnego, z przeznaczeniem na przejazd do miejsca zamieszkania i na utrzymanie; ze środków tych nie prowadzi się egzekucji. Na gruncie przybliżonych wyżej przepisów oraz ustalonych w tej sprawie okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że do swobodnej dyspozycji skarżącego pozostaje kwota ulokowana na zewnętrznym rachunku bankowym w wysokości 3.897,68 zł. Skarżący ma do nich swobodny dostęp wszak nie wchodzą do puli środków zgromadzonych w ramach akumulacji "A". Wpis sądowy od skargi stanowi w tym przypadku zaledwie 2,5% tej kwoty. Okoliczność ta wyklucza przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie całkowitym. Podkreślić w tym miejscu należy, że użyte w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. pojęcie "jakichkolwiek" stanowi synonim pojęcia "żadnych", zatem jeżeli chociaż w niewielkim stopniu osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest w stanie ponieść koszty postępowania to prawo pomocy może jej zostać przyznane tylko w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W toku analizy wniosku pod kątem tej ostatniej przesłanki uznano, że skarżący będzie w stanie ponieść koszty sądowe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba w tym miejscu zasygnalizować, że stosownie do treści § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w kategorii spraw zaliczonych do "innych" stanowi kwotę 240 zł. Niniejsza sprawa, w której przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu podatkowego, zalicza się właśnie do takiej kategorii spraw. Rozpoznający wniosek stwierdził, że wobec braku stałych wydatków z tytułu utrzymania, skarżący będzie w stanie ponieść wydatek takiego rzędu, angażując pełnomocnika z wyboru. W kontekście wniosku skarżącego o ustanowienie doradcy podatkowego należy nadto podkreślić, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny już na etapie wnoszenia skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują natomiast gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie znajduje zastosowania). Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Jest uprawniony z urzędu uwzględnić inne zarzuty. Ponadto stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 2 P.p.s.a). Wówczas jest także możliwe ponowienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności w sytuacji zmiany opisanych tutaj okoliczności faktycznych. Końcowo należy zaakcentować, że okoliczność równoległego prowadzenia dwóch spraw ze skarg M. M., w których został on zobowiązany do uiszczenia tożsamych opłat sądowych, pozostaje bez wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie, a to z uwagi na przytoczone wyżej rozważania. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.