I SA/Gl 1378/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Beata Kozicka (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] , działając na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005r. Dz. U. Nr 8 poz. 60 z późn. zm., dalej: "Ordynacja" lub "O.p.") oraz w związku z art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2001r. Dz. U. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu wniosku A.Ż. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., tj. o Nr [...] – w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok: 2006, 2007, 2008 i 2009 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ podał, iż Prezydent Miasta S. w dniu [...] r. wydał decyzje w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2006 – 2010, mocą których ustalił A.Ż. podatek od nieruchomości za wynajmowany lokal użytkowy położony w S., przy ul. [...] , stanowiący własność Gminy S. za lata 2006 – 2010. Wobec nieobecności adresata w miejscu zamieszkania organ pierwszoinstancyjny uznał, iż decyzja została doręczona stronie w trybie art. 150 O.p., tj. przyjęto fikcję doręczenia. W dniu 24 sierpnia 2010r. A. Ż. nadał listem poleconym odwołanie od tych decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia uzasadniając to faktem, iż informację o decyzjach powziął w dniu 17 sierpnia 2010r., tj. w pierwszym dniu po zakończonym urlopie. Wskazał, iż wcześniejsze doręczenia nie mogły odnieść oczekiwanego skutku, albowiem wraz ze wszystkimi domownikami, w związku z zaplanowanym urlopem, przebywał poza domem. Zaznaczył, iż nie ponosi winy w ewentualnym uchybieniu terminowi liczonemu od wcześniej przyjętej daty, gdyż "nie był i nie mógł być świadomy prób doręczenia przez pocztę". Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ drugoinstancyjny podał, iż – jak wynika z potwierdzenia odbioru – decyzja została doręczona dnia 9 sierpnia 2010r. Wskazał przy tym, iż doręczenie nastąpiło w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż z powodu nieobecności adresata w dniu 26 lipca 2010r. przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w placówce pocztowej, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej K. umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Podał także, iż "w świetle art. 150 § 3 Ordynacji podatkowej doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, o którym mowa wyżej (czyli od złożenia przesyłki we wskazanej placówce pocztowej), a pismo pozostawia się w aktach sprawy" (winno być – art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, co z uwagi na redakcję tegoż przepisu, uznać należy za oczywistą omyłkę pisarską). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że "zgodnie z treścią art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3)". Jednocześnie – jak stwierdził organ odwoławczy – w rozpatrywanej sprawie "wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nadany został na poczcie w dniu 24 sierpnia 2010r. a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, a przywrócenie terminu do jego wniesienia jest niedopuszczalne". Termin ten – jak dalej argumentował organ – liczony jest od dnia, w którym ustała przyczyna jego uchybienia, a nie od dnia, w którym strona powzięła wiadomość o wydanej decyzji. Organ zaznaczył, iż jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu przyczyna uchybienia terminowi ustała dnia 16 sierpnia 2010r., w którym to dniu podatnik wrócił z urlopu. Zdaniem organu – termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania liczony od następnego dnia upłynął w dniu 23 sierpnia 2010r., tj. w poniedziałek. Wniosek ten, jako spóźniony nie mógł być zatem uwzględniony. Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, formułując zarzut "rażącego naruszenie art 162 Ordynacji podatkowej, poprzez bezzasadne przyjęcie iż przyczyna uchybienia terminowi ustala w dniu 16 sierpnia 2010r., kiedy to strona przebywała jeszcze na urlopie, zamiast w pierwszym dniu po zakończeniu urlopu tj. 17 sierpnia 2010r., co skutkowało przyjęciem, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań złożony w dniu 24 sierpnia jest spóźniony", oraz kwestionując ogólnie jego prawidłowość i zgodność z prawem. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła argumenty, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zauważyło, że skarga nie jest uzasadniona i nie dostrzega podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłaszanych przez stronę. W związku z czym organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, powtarzając argumentację w nim zawartą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga znajduje uzasadnione podstawy. Jak wynika z okoliczności sprawy przedstawionych w toku postępowania oraz informacji podanych w skardze i w odpowiedzi na skargę – A..Z. domagał się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] , za lata 2006 – 2010, którego to wniosku organ odwoławczy nie uwzględnił ze względu na złożenie go po terminie. W takich okolicznościach spór między stroną skarżącą a organem orzekającym w sprawie sprowadza się w istocie do określenia dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, tj. dnia, od którego biegnie siedmiodniowy termin określony w art. 162 § 2 Ordynacji. Odnosząc się do obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, podnieść przede wszystkim należy, iż przesłanki przywrócenia terminu określa art.162 O.p. Termin należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu właściwy jest ten organ, który prowadzi postępowanie, w toku którego nastąpiło uchybienie terminu. Natomiast w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia – organ właściwy do rozpatrzenia tych środków zaskarżenia (art.163 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej). Powyższe – z uwagi na skutki prawne – wymaga od organu ustalenia dokładnej daty, od której można liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym ewentualne nieprawidłowości w zakresie ustalenia początku biegu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku wpływają na dalszą ocenę przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu na prośbę zainteresowanego, o których mowa w art. 162 O.p. Przedmiotem niniejszego postępowania, prowadzonego w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, są okoliczności dotyczące terminu, do złożenia wniosku w tej sprawie, który przez zainteresowanego – zdaniem organu – został uchybiony. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy ustalił, że w chwili doręczenia decyzji podatkowej podatnik przebywał na urlopie poza miejscem swojego zamieszkania. Przesyłka zawierająca decyzję, po bezskutecznej próbie jej doręczenia, nie została odebrana. Przesyłkę, w dniu 26 lipca 2010 r., złożono w placówce pocztowej. Po powrocie z urlopu – jak wskazuje podatnik w nocy z 16 na 17 sierpnia 2010r. – niezwłocznie po powzięciu informacji o pozostawieniu przez doręczyciela awiza, skontaktował się początkowo telefonicznie a następnie osobiście z pracownikiem organu, którego poinformował o zaistniałej sytuacji i braku możliwości odbioru przesyłki. Następnie podatnik udał się do organu, gdzie został poinformowany o dacie wydania przedmiotowej decyzji oraz odebrał jej kserokopię. W dniu 24 sierpnia 2010r. złożył od niej odwołanie wraz – jak wskazał "z ostrożności procesowej" – z wnioskiem o przywrócenie terminu. Organ odwoławczy uznał, że przyczyna uchybienia terminowi ustała dnia 16 sierpnia 2010r., w którym to dniu (według organu) podatnik wrócił z urlopu. Tym samym – zdaniem organu – termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, liczony od następnego dnia, upłynął w dniu 23 sierpnia 2010r., tj. w poniedziałek. Zweryfikowanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu jest kwestią wstępną, bowiem uchybienie temu 7-dniowemu terminowi powoduje, że kwestia oceny braku winy staje się bezprzedmiotowa. Spór dotyczy zatem oceny, czy w świetle treści art. 162 § 2 O.p. termin należy liczyć, tak jak twierdzi autor skargi od dnia "roboczego" – po jego powrocie z urlopu, (co nastąpiło w nocy z 16 na 17 sierpnia), czy też termin ten należy liczyć od dnia, w którym podatnik wrócił z urlopu, jak twierdzą organy podatkowe. W tym miejscu – z uwagi na charakter sporu – podkreślenia wymaga, iż w przypadku, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego, nie można domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania), którego nie zaskarżyła w terminie. W ocenie Sądu – nie ustalono, w sposób nie budzący wątpliwości – dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, od którego liczy się 7-dniowy termin, o którym stanowi art. 162 § 2 O.p., zaś trudnym do zaakceptowania jest pogląd organu odwoławczego, że dniem tym był 16 sierpnia 2010r. skoro nie zostało udowodnione, o jakiej porze tego dnia nastąpił powrót, w sytuacji, gdy podatnik wskazał, iż "wrócił z urlopu dopiero 17 sierpnia 2010r. o godzinie 2:00 nad ranem". Z materiału dowodowego sprawy niewątpliwie wynika, że podatnik w dniu 17- go sierpnia 2010r. udał się na pocztę, po odnalezieniu w skrzynce awizo, gdzie poinformowano go, że przesyłka została zwrócona nadawcy. Przy tak zarysowanym biegu zdarzeń – bez przeprowadzenia dodatkowych ustaleń organ odwoławczy określił dzień, od którego bieg rozpoczął siedmiodniowy termin określony w art. 162 § 2 O.p. W sprawie nie dokonano bowiem żadnych innych ustaleń, z których wynikałoby określenie biegu wspomnianego powyżej terminu przyjętego przez organ. Zgodnie z art. 12 § 1 O.p. – jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Z ustaleń poczynionych przez organ w żadnym przypadku nie wynika w sposób jednoznaczny – jak organ ustalił początek biegu spornego terminu. Reasumując powtórzenia wymaga, iż w przypadku gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego, nie można domniemywać początku jego biegu. Z tych względów za zasadne uznano zarzuty skargi wskazujące na brak przeprowadzenia prawidłowego postępowania w zakresie ustalenia przez organy podatkowe dnia, od którego liczy się 7-dniowy termin – określony w art. 162 § 2 O.p. Zatem kwestia, czy doszło do naruszenia art. 162 § 2 O.p. oraz art. 228 § 1 pkt 2 O.p. musi być przedmiotem ponownej analizy organu, gdyż w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ ten musi w pierwszej kolejności ustalić czy w sprawie zachowany został termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a w dalej kolejności rozważyć warunki zastosowania lub odmowy zastosowania normy art. 162 § 1 O.p., w kontekście określonej w niej przesłanki przywrócenia terminu – uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W tym miejscu zauważenia wymaga, iż skoro termin, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, jest terminem nieprzywracalnym (art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej), a jego zachowanie ma decydujące znaczenie dla dopuszczalności rozpoznania wniosku z art. 162 § 1 tej ustawy to ustalenie dochowania terminu z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej ciąży na organie podatkowym. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu ustanie przyczyny uchybienia jest niejednokrotnie trudne do ustalenia. Niekiedy zweryfikowanie tej daty nie jest w ogóle możliwe, a jedyną informacją na ten temat jest oświadczenie podatnika. Należy w związku z tym postulować duży liberalizm przy ocenie tego faktu. Swobodna ocena organu łatwo przekracza tu granice, poza którymi decyzja staje się arbitralna. Przywrócenie terminu siedmiodniowego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie jest możliwe – tak: Dzwonkowski Henryk, Huchla Andrzej, Kosikowski Cezary, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz. Z uwagi na charakter sporu stwierdzić należy, że postępowanie określone w art. 162 O.p. w sprawie przywrócenia terminu jest postępowaniem incydentalnym w stosunku do zakończonego już postępowania podatkowego (art. 128 Ordynacji podatkowej). Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie mają zastosowania zasady ogólne postępowania podatkowego czy też adekwatne do nich przepisy regulujące postępowanie dowodowe w zakresie odpowiednim i niezbędnym dla dokładnego wyjaśnienia i załatwienia tak określonej sprawy. Skoro w niniejszej sprawie kwestią sporną, w zakresie ustalenia dnia do dochowania terminu z art. 162 § 2 O.p., była okoliczność związana z dokładnym czasem powrotu podatnika z urlopu, to tym samym rzeczą organu odwoławczego było stanowcze wyjaśnienie tych rozbieżności przy zastosowaniu dostępnych mu środków dowodowych z uwzględnieniem art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej oraz przy użyciu reguł wynikających z art. 191 tej ustawy. Dla zbadania istotnych dla sprawy okoliczności może okazać się niezbędne przeprowadzenie określonych dowodów ze źródeł osobowych, na jakie powołuje się skarżący. Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy ustali dzień zakończenia przez podatnika urlopu, a w dalszej kolejności dzień, od którego bieg zaczyna siedmiodniowy termin stypizowany w art. 162 § 2 O.p. i uzupełni materiał w tym zakresie wydając rozstrzygnięcie uwzględniające poczynione wyżej oceny prawne. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy procedury podatkowej w sposób, który nie tylko mógł mieć lecz miał istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012r., poz. 270) oraz art. 200 tej ustawy orzeł jak w wyroku.