I SA/Gl 138/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Oświadczył, że jego jedynym źródłem utrzymania pozostaje wynagrodzenie w minimalnej wysokości. Wskazał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z małoletnim synem i żoną otrzymującą wynagrodzenie w wysokości 3300 zł, lecz zaznaczył, iż w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa. Według wniosku skarżący nie posiada majątku poza udziałami w spółkach, łoży na utrzymanie swojej córki studentki i mieszka w wynajętym mieszkaniu. Pismem doręczonym dnia 28 lutego 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczenia pracodawców skarżącego i jego żony o wysokości wynagrodzenia wypłaconego im w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące oraz potwierdzenia wypłaty tych wynagrodzeń za ostatni miesiąc (chyba że będą one odnotowane w wyciągach z rachunków bankowych), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016, a jeżeli ze zeznania te nie zostały jeszcze złożone – za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po dniu 1 czerwca 2016 r.– stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku, zestawienie wszelkich operacji dokonanych w ramach rachunków inwestycyjnych posiadanych przez żonę skarżącego z podaniem obecnego stanu tych rachunków (wskazano, że jeżeli rachunki te zostały zamknięte w okresie ostatniego półrocza, należy przedłożyć zaświadczenie instytucji finansowej, która te rachunki prowadziła, poświadczające ten fakt i wskazujące, w jaki sposób rozdysponowano środki, jakimi posiadacz rachunku dysponował), zaświadczeń Spółek, w których skarżący posiada udziały, że skarżącemu nie wypłacono żadnych kwot w okresie ostatniego półrocza, oraz że skarżący nie pełni funkcji w ich organach czy też jako ich prokurent, dokumentu wskazującego tytułu prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania, dokumentów poświadczających kwoty przekazane przez skarżącego córce w okresie ostatnich trzech miesięcy, np. kopii potwierdzeń nadania przekazów pocztowych, rachunków opłaconych przez skarżącego itp., a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. Postanowieniem z dnia 15 września 2016 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 3 listopada 2016 r., skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 834/16, po czym wpis od skargi został uiszczony. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić tę okoliczność, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie wątpliwości takie są zaś szczególnie uzasadnione. Stosunkowo niedawno skarżącemu odmówiono przecież prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 834/16, po czym uiścił on wpis od skargi, mimo że wcześniej utrzymywał, iż nie jest w stanie tego uczynić. Wytknięto mu zarazem poważne luki w dostarczonej przez niego dokumentacji źródłowej, zwłaszcza w postanowieniu z dnia 3 listopada 2016 r. Sąd skoncentrował się na analizie wyciągu z rachunku bankowego jego żony, odnotowującego operacje opiewające na wysokie kwoty, wskazując m.in. na wynikającą z nich informację o rachunkach papierów wartościowych. Ponadto wykazano niejasności dotyczące dochodów. Wezwanie skierowane do skarżącego w tej sprawie służyło również wyjaśnieniu tych kwestii. Brak dokumentów źródłowych wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, jego majątku, a także sytuacji mieszkaniowej. Tymczasem skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego, chociaż ze względu na rozstrzygniecie podjęte w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 834/16 powinien mieć świadomość, jakie konsekwencje procesowe musi to za sobą pociągnąć, i to w sytuacji, gdy ustosunkował się do innego wezwania, które mu tego samego dnia doręczono (odnośnie do wartości przedmiotu zaskarżenia). Taki stan rzeczy uniemożliwia więc uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.