I SA/Gl 1390/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 po wznowieniu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwania do uiszczenia wpisów od skarg w tej i w czterech innych sprawach skierowanych na dzisiejsze posiedzenie w wysokości po 200 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu przedstawił argumenty mające przemawiać na rzecz jego skargi, po czym oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz pełnoletnimi córką i synem. Do dochodów tego gospodarstwa zaliczył jednak wyłącznie emerytury jego i żony w wysokości odpowiednio 2248 zł i 1518 zł. Zwrócił też uwagę na spłacany przez siebie kredyt oraz ponoszone koszty leczenia. Do wniosku załączył potwierdzenia wpłaty kwoty 3232 zł uiszczonej dnia 9 listopada 2017 r. tytułem spornego podatku, jak się wydaje, uznając, że czyni to zadość obowiązkowi pokrycia kosztów sądowych we wszystkich pięciu sprawach. Pismem doręczonym dnia 22 marca 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym jego córkę i syna (sprecyzowano np., jakie dokumenty należy przedstawić celem wykazania dochodów z działalności gospodarczej), kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za lata 2016-2017, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego lub osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia (zaświadczeń, kopii orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wspomnianych we wniosku wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (kopii faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.), a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Ustosunkowując się do wezwania, wnioskodawca przedstawił kserokopie: dokumentacji medycznej, harmonogramu spłaty kredytu (rata wynosi 273,17 zł, dokument nie zawiera jednak informacji o tym, kto kredyt zaciągnął i kto go spłaca), nakazów płatniczych, odwołania wraz z pismem organu, którym jej przekazano, skargi, wspólnego zeznania podatkowego córki skarżącego i jej męża za 2016 r. (małżonkowie mają ten sam adres zamieszkania co skarżący, wspomniana córka wykazała dochód z działalności gospodarczej w kwocie 23.600,89 zł, a jej mąż z emerytury (renty) w wysokości 56.211,24 zł), decyzji o waloryzacji emerytury jego żony oraz zaświadczenia o wysokości tego świadczenia i jego emerytury (obecnie emerytura żony wynosi 1567,90 zł, a emerytura skarżącego 2255,91 zł), a nadto faktur i rachunków dotyczących utrzymania domu, w większości wystawionych na córkę skarżącego i opłaconych. Ponadto wnioskodawca ponownie podjął polemikę z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Przyznał też, że posiada rachunek w banku, lecz wykorzystuje go tylko jako miejsce, na które są przelewane wspomniane emerytury. Jak zaznaczył, nie może udokumentować wydatków, gdyż nie gromadzi żadnych dokumentów w tym zakresie "od czasu odejściach od jakichkolwiek ulg podatkowych". Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić i bez znaczenia z tego punktu widzenia pozostaje, czy złożona przez nią skarga zasługuje na uwzględnienie, skoro skarga ta może być rozpoznana tylko w wyroku kończącym postępowanie sądowe. W postępowaniu wpadkowym w przedmiocie wniosku o prawo pomocy należy natomiast przedstawić – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinien przejawić wnioskodawca, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżący wykonał takie wezwanie w sposób wybiórczy, pomijając część objętej nim dokumentacji. Nie przedłożył w szczególności wyciągu z rachunku bankowego, mimo że przyznał, iż taki rachunek posiada. W konsekwencji nie można ustalić, jaki jest stan tego rachunku oraz jakie operacje są dokonywane za jego pośrednictwem, choćby czy i w jakiej części wypłacane są z niego emerytury, które mają być tam przelewane. Jest to kluczowa okoliczność dla odpowiedzi na pytanie, czy wnioskujący jest w stanie ponieść koszty postępowania. Skarżący nie dostarczył też większości zeznań podatkowych. Nie można więc zbadać, czy poza emeryturą osiąga on inne dochody podlegające opodatkowaniu. Nadesłał jedynie zeznanie, jakie złożyła za 2016 r. jego córka razem ze swoim mężem, który zresztą, choć według zeznania mieszka razem z żoną, nie został wymieniony we wniosku pośród osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Co więcej, w zeznaniu córka wykazała dochody z działalności gospodarczej, wobec czego skarżący nie wykonał również wezwania do nadesłania wyszczególnionych w nim dokumentów mających obrazować dochody z tego źródła. Ten aspekt stanu faktycznego z pewnością jest ważny dla rozpoznania wniosku, skoro większość rachunków związanych z utrzymaniem domu, w którym zamieszkuje skarżący, została wystawiona na jego córkę. Przedstawione dokumenty nie dają informacji o tym, jakie wydatki ponosi on niejako osobiście, z własnej emerytury. W tym kontekście wypada odnotować, że wpisy od skarg, czyli najwyższe opłaty w postępowaniu, we wszystkich sprawach łącznie nieznacznie przekraczają zaledwie ¼ sumy emerytur jego i żony. Nie znając dokładnej kwoty wydatków, a także innych okoliczności, których wnioskodawca nie wykazał, niepodobna zakładać, że nie może on ponieść takiego ciężaru finansowego choćby jedynie z tych dochodów bieżących. Skądinąd wraz z wniesieniem skargi uiścił on podatek, co oczywiste, w wysokości znacznie wyższej niż wpisy. Bezsprzecznie przy tym opłacenie należności objętej skargą nie zwalnia od obowiązków pokrycia kosztów postępowania sądowego wszczętego tą skargą, które mają odrębny charakter. Powyższe spostrzeżenia nie wyczerpują wszystkich mankamentów materiału dowodowego zgromadzonego w związku z wezwaniem. Wbrew wezwaniu nie nadesłano w szczególności żadnego dokumentu dotyczącego pełnoletniego syna skarżącego, wymienionego we wniosku jako osoba pozostająca z nim w gospodarstwie domowym. Nie udokumentowano też tego, kto i w jaki sposób wpłaca raty kredytu wynikające z harmonogramu. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji