I SA/Gl 1397/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jest osobą samotną, bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Szczegółowo opisała też swoją sytuację rodzinną, w tym relacje ze zmarłą już matką, które, według niej, doprowadziły m.in. do utraty lub zdewastowania jej majątku oraz do licznych problemów zdrowotnych. Według oświadczenia wnioskodawczyni zamieszkuje w całkowicie zniszczonym budynku i nie dysponuje środkami na podstawowe nawet wydatki, w tym na leczenie jej wielu schorzeń. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów obrazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, że skarżąca nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wskazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie (zastrzeżono, że należy udokumentować źródła dochodu, z którego pokrywane są te wydatki). Odpowiadając na to wezwanie, wnioskująca nadesłała zaświadczenie z dnia 18 stycznia 2012 r., że jest osobą bezrobotną od dnia 31 grudnia 2012 r., potwierdzenie jej zameldowania na pobyt czasowy pod adresem wskazanym przez nią jako jej adres do korespondencji, postanowienie komornika z dnia 12 listopada 2011 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz dwa wystawione pod koniec ubiegłego roku upomnienia wzywające do uregulowania zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego. Ponadto wyjaśniła, że nie posiada ani rachunków bankowych, ani lokat i że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dodała, że z powodu awarii instalacji nie ma dostępu do wody, że stara się nie korzystać z energii elektrycznej, gdyż nie ma środków na opłacenie rachunków oraz że zajmowany przez siebie pokój opala drewnem z wyciętych drzew owocowych. Wyjaśniła nadto, iż odbiera korespondencję w miejscu wskazanym jako jej adres do korespondencji, ponieważ przesyłki wysyłane pod jej adres zamieszkania do niej nie dochodziły. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku w całości. Nie wykonała ona bowiem wszystkich punktów wezwania referendarza sądowego, co nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jej najogólniej rozumianej sytuacji materialnej. Nie ustosunkowała się w szczególności do wezwania w części dotyczącej ponoszonych przez nią wydatków oraz źródeł, z których te wydatki są pokrywane. Jest wszak poza sporem, że jakieś wydatki życiowe, choćby minimalne, na żywność, podstawowe środki higieny, odzież czy podróże celem odbioru korespondencji, skarżąca musi ponosić, nie jest to zaś możliwe przy deklarowanym przez nią braku jakichkolwiek dochodów. Odnotować przy tym wypada, iż kwestię tę bezskutecznie próbował wyjaśnić również organ, który w wydanej w sprawie decyzji z dnia 23 marca 2012 r. uznał oświadczenia prezentowane przez stronę w tej materii za nieprzekonujące (według nich wnioskodawczyni miała pożyczać żywność). Nie można zresztą tracić z pola widzenia innych ustaleń poczynionych przez organ w ramach przywołanej decyzji, zwłaszcza tych odnoszących się do sytuacji mieszkaniowej skarżącej. Otóż w ich świetle wnioskująca wcale nie przebywa pod adresem wskazanym jako jej miejsce zamieszkania, co pozostaje w sprzeczności z treścią wniosku, ale za to znajduje potwierdzenie w treści zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżąca nie bez przyczyny jest przecież zameldowana czasowo pod innym adresem, który dodatkowo wskazała jako swój adres do korespondencji, i to zarówno w postępowaniu sądowym, jak i w administracyjnym. To, że skarżąca nie wykazała, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazała ona zarazem, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem również, że osoba, która stale zamieszkuje pod wspominanym adresem korespondencyjnym, nie jest ani spokrewniona ze stroną, ani też zobowiązana do jej utrzymywania czy udzielania jej pomocy finansowej, w tym na potrzeby postępowania. Nie ulega także wątpliwości, że skarżąca jest od dłuższego czasu bezrobotna i ma pewne zaległości pieniężne. Zaznaczyć wypada, że wybór powyższej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie adwokata przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącej prawa do sądu. Stoi ona wszak przez koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których ją zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Otóż zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącej możliwości złożenia kolejnego takiego wniosku na dalszym etapie postępowania. Wniosek ów może został uwzględniony, w szczególności wtedy, gdy zostanie przedłożona dokumentacja źródłowa pozwalająca rozwiać podniesione wyżej wątpliwości. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.