I SA/Gl 14/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 28 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 21 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji skarżący uiścił należny w tej sprawie wpis sądowy do skargi w kwocie 718 zł. W toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 26 czerwca 2018 r. skarżący stawił się z aplikantem radcowskim M. W., który przedłożył do akt sprawy pełnomocnictwo substytucyjne wraz z pełnomocnictwem głównym dla radcy prawnego Ł. W. Pełnomocnictwo to obejmuje między innymi reprezentowanie mocodawcy (skarżącego) przed WSA i NSA. W dniu rozprawy Sąd wydał wyrok oddalający skargę, który wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na żądanie skarżącego, został doręczony jego pełnomocnikowi w dniu 3 sierpnia 2018 r. W otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego w osobie radcy prawnego M. W. celem sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku Sądu pierwszej instancji. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że gospodarstwo domowe prowadzi wyłącznie z żoną. Oboje są w posiadaniu nieruchomości o łącznej pow. 0,25 ha zabudowanej domem o wartości 235.000,00 zł oraz budynkiem gospodarczym wraz z garażem. W ich posiadaniu znajduje się nadto samochód osobowy marki Audi A4 (rok prod. 2002). Łączny dochód tego gospodarstwa stanowi kwotę 2.453,12 zł netto, w tym wynagrodzenie skarżącego (1.575,00 zł) oraz świadczenie emerytalne jego żony (878,12 zł). Do stałych kosztów ponoszonych w rzeczonym gospodarstwie skarżący zaliczył wydatki: z tytułu mediów (700,00 zł), na ubezpieczenia wraz z podatkiem od nieruchomości (207,00 zł), na usługi teleinformatyczne i telekomunikacyjne (235,00 zł), z tytułu ogrzewania (400,00 zł), na zakup środków czystości (60,00 zł), na zakup lekarstw (150,00 zł) i żywności (840,00 zł), na eksploatację samochodu (500,00 zł), z przeznaczeniem na drobne i nieprzewidziane potrzeby (160,00 zł) oraz na zakup odzieży i obuwia (150,00 zł). Łącznie 3.402,00 zł. Pismem doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 września 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłanie dokumentów źródłowych (pkt I), pouczając przy tym, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni oraz we wskazanym tam zakresie, potraktowane zostanie jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Jednocześnie (patrz pkt II) zobowiązano skarżącego do udokumentowania – w terminie 7 dni – odwołania pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu Ł. W., upoważniającego go do reprezentowania skarżącego przed WSA i NSA oraz do ustanawiania dalszych pełnomocników, które złożono w toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 26 czerwca 2018 r. Pouczono przy tym, że brak ustosunkowania się do tej części wezwania skutkować będzie przyjęciem, iż stosunek prawny będący podstawą pełnomocnictwa trwa nadal. Ww. wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. ustanowienie radcy prawnego - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W art. 246 § 3 tej ustawy poczyniono jednakże zastrzeżenie, zgodnie z którym, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że zatrudnianie lub pozostawanie przez stronę skarżącą, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w stosunku prawnym z takim pełnomocnikiem (pochodzącym z wyboru adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym) stanowi przesłankę negatywną, wyłączającą przyznanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Wniosek ten pozostaje aktualny również w sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik procesowy z wyboru występuje w imieniu wnioskodawcy w postępowaniu innym niż przedmiotowe, w tym w innym postępowaniu niż toczące się przed sądem administracyjnym. Mając na uwadze przywołane przepisy prawa i wynikające z nich zasady rządzące instytucją ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika procesowego (radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego) z urzędu, referendarz sądowy stwierdził, że wobec niewykazania w zakreślonym siedmiodniowym terminie odwołania pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu Ł. W., skarżący pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym z wyboru, oraz że ten pełnomocnik nie został wyznaczony dla skarżącego z urzędu, w ramach prawa pomocy. Tym samym nie jest możliwe przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu. Niezależnie od przyjętej wyżej konstatacji, jedynie na marginesie, wszak przesłanka negatywna z art. 246 § 3 P.p.s.a. wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GZ 156/10, LEX nr 742993), trzeba stwierdzić, że skarżący nie wykazał także spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Bierna postawa wnioskodawcy nie pozwoliła zatem na ocenę zasadności jego wniosku także w kontekście ewentualnych zmian okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzedniego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy (art. 165 P.p.s.a.), co miało szczególne znaczenie w tym przypadku, wszak obecnie złożone oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wykazuje różnice w zestawieniu z tym pochodzącym z 29 stycznia 2018 r., przede wszystkim w części dotyczącej składu osobowego gospodarstwa domowego. Ta bierna postawa skarżącego nie pozwoliła także na wyjaśnienie dostrzeżonych wątpliwości, a tym samym m.in. źródła finansowania nadwyżki wydatków (3.402,00 zł) nad dochodami (2.453,12 zł) jego gospodarstwa domowego. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy, działając na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.