I SA/Gl 141/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych na skutek wniosku skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr z dnia 26 maja 2014 r.) "A" Sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku podniosła, że organy podatkowe doprowadziły Spółkę do bankructwa, gdyż zablokowane zostały jej rachunki bankowe, zajęto wierzytelności, jeden z samochodów został sprzedany przez komornika, a drugi został zajęty przez bank i organy celne. Z uwagi na brak środków pieniężnych umorzone zostało postępowanie z wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości. W chwili obecnej wnioskująca nie prowadzi działalności a jej pracownicy zostali zwolnieni. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy o wartości 70.000,00 zł. Wnioskująca zeznała, iż nie posiada środków trwałych. W ostatnim roku obrotowym (2013 r.) Spółka poniosła stratę w wysokości 1.743.712,01 zł. Skarżąca posiada dwa rachunki bankowe, na których nie ma żadnych środków. Pismem z dnia 29 maja 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: 1) sprawozdania finansowego wraz z informacją dodatkową za rok obrotowy 2013; 2) bilansu i rachunku zysków i strat za I kwartał 2014 r., a w przypadku ich braku, dokumentów obrazujących sytuację finansową, sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres (zestawienie zmian w kapitale własnym, rachunek przepływów pieniężnych itp.); 3) aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej; 4) odpisów deklaracji skarżącej na podatek od towarów i usług za ostatnie pięć miesięcy; 5) odpisów raportów kasowych skarżącej za pięć ostatnich miesięcy; 6) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich pięciu miesiącach oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W razie, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 7) odpisów orzeczeń (wraz z uzasadnieniami) w sprawie "[...]", a dotyczących postępowania upadłościowego; 8) udokumentowanie okoliczności podnoszonych w druku PPPr, a dotyczących prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego, w tym dokonanych czynności egzekucyjnych. W piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2014 r. prezes Spółki wyjaśnił, że nie posiada dokumentów księgowych za I kwartał br., w tym deklaracji VAT-7, z uwagi na to, że wnioskująca nie prowadzi działalności handlowej. Zeznał nadto, że Spółka nie "nie posiada raportów kasowych za ostatnie pięć miesięcy z powodu braku jakichkolwiek operacji bankowych". Spółka nie posiada także wyciągów z rachunków bankowych z uwagi na ich zajęcie przez Urząd Skarbowy w K. Odnośnie pkt 7 i 8 wezwania z dnia 29 maja 2014 r. Spółka oświadczyła, że wymagane dokumenty posiada jej pełnomocnik, który do dnia 30 czerwca 2014 r. przebywa na urlopie. Przy piśmie Spółki z dnia 16 czerwca 2014 r. nadesłano: dokumentację z postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, w tym protokoły zajęcia samochodów; zarządzenia zabezpieczenia; protokoły o stanie majątkowym z dnia 15 stycznia 2013 r. i z dnia 6 lutego 2014 r.; wypowiedzenie umowy na prowadzenie rachunku bankowego w B; zwolnienie spod zajęcia na rachunku bankowym w C S.A. środków z przeznaczeniem na wypłatę wynagrodzeń za marzec 2013 r. wraz z należnym z tego tytułu podatkiem; sprawozdanie finansowe za 2013 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. referendarz sądowy ponownie zobowiązał Spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. wykonanie punktów 2, 5, 7 i 8 wezwania referendarza sądowego z dnia 29 maja 2014 r.; 2. nadesłanie zaświadczenia C S.A., wskazującego stan rachunku posiadanego przez skarżącą Spółkę, wpływy na ten rachunek w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz wysokość kwot, które w tym okresie 1) wpłynęły na rachunek, 2) zostały przekazane w związku z zajęciem rachunku i 3) zostały zwolnione z zajęcia i udostępnione Spółce; 3. przedłożenie odpisu zeznania podatkowego strony skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013 lub zaświadczenia właściwego organu podatkowego, że zeznanie to nie zostało złożone; 4. przedstawienie zaświadczenia właściwego organu podatkowego potwierdzającego, że skarżąca od stycznia bieżącego roku nie składała deklaracji dla podatku od towarów i usług. Przesyłkę sądową wskutek nieobecności adresata awizowano w dniu 4 lipca 2014 r., a następnie w dniu 14 lipca 2014 r. Ostatecznie pełnomocnik Spółki odebrał wezwanie referendarza sądowego w dniu 21 lipca 2014 r. Przy piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2014 r. (wpłynęło do biura podawczego Sądu w dniu 3 lipca 2014 r.), w nawiązaniu do pisma Spółki z dnia 16 czerwca 2014 r., pełnomocnik nadesłał trzy dokumenty źródłowe, które były w posiadaniu jego kancelarii (przesyłkę nadano w urzędzie pocztowym w dniu 1 lipca 2014 r. W tych ramach nadesłano: pismo komornika sądowego z dnia 5 grudnia 2013 r. potwierdzające zajęcie ruchomości (samochodów) Spółki; wniosek Spółki z dnia 29 stycznia 2014 r. o ogłoszenie upadłości oraz pismo Spółki z dnia 31 marca 2014 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o ogłoszenie upadłości. W oparciu o zgromadzone w tej sprawie dokumenty ustalono, co następuje. Strata bilansowa Spółki z działalności prowadzonej w 2013 r. wyniosła 1.743.712,001 zł. Jej aktywa obrotowe stanowiły na dzień 31 grudnia 2013 r. kwotę 42.611,55 zł, z czego 42.356,33 zł zostało zaksięgowane jako należności od pozostałych jednostek z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń. Na ww. dzień bilansowy Spółka posiadała majątek trwały o wartości 30.720,23 zł. Jej zasadnicze składniki majątkowe w postaci samochodów zostały zajęte przez komornika jeszcze w 2013 r. Spółka zadeklarowała w druku PPPr (z datą 26 maja 2014 r.) fakt posiadania dwóch rachunków bankowych, przy czym w toku niniejszego postępowania nie przedstawiła żadnego wyciągu z tych rachunków. Co więcej, z nadesłanych dokumentów wynika, że rachunek w B został wypowiedziany jeszcze we wrześniu 2013 r. Wnioskiem z dnia 31 marca 2014 r. Spółka zwróciła się do sądu powszechnego z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika. W tym zakresie nie przedstawiono, pomimo wezwania, żadnego orzeczenia sądu. Poprzestano wyłącznie na złożeniu do akt niniejszej sprawy odpisu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz pisma przewodniego z dnia 31 marca 2014 r., skierowanego do właściwego sądu powszechnego w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków wniosku. Dodatkowo nadesłano dokumentację dodatkowo potwierdzającą fakt zajęcia składników majątkowych w postaci samochodów. Wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 97.730,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze konstrukcję ww. przepisu, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1114/08, LEX nr 527732). Należy nadto w tym miejscu wyjaśnić, ze ocena zasadności wniosków o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy bieżącymi, płynnymi aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega, a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. Na gruncie ujednoliconego stanowiska judykatury należy nadto odnotować, że oceniając, czy podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy wypełnił ciążący na nim z mocy przepisu art. 246 P.p.s.a. obowiązek, sądy administracyjne powinny badać przedłożone dokumenty źródłowe, o których mowa w art. 255 tej ustawy, pod kątem aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 370/10, LEX nr 663464). Dokumenty obrazujące przeszłą sytuację majątkową wnioskodawcy są nieistotne, gdyż uzasadnieniem przyznania prawa pomocy jest teraźniejsza niemożność strony w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt II FZ 307/10, LEX nr 663396). Przenosząc na grunt tej sprawy licznie przytoczone wyżej poglądy judykatury przyszło stwierdzić, że na poparcie wniosku Spółki nie przedłożono żadnych dokumentów, które pozwoliłby na zobrazowanie jej aktualnej sytuacji majątkowej. Zarówno w korespondencji nadesłanej przy piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r., jak i przy piśmie 30 czerwca 2014 r., nie nadesłano dokumentów, które zobrazowałyby aktualny stan rachunków bankowych, czy kasy Spółki. W ocenie rozpoznającego wniosek, nawet w sytuacji, gdyby w dalszym ciągu utrzymane zostały zabezpieczenia wspomnianych rachunków, to nic nie stało na przeszkodzie aby na potrzebę rozpoznania wniosku przedstawiono ich saldo. Co więcej, zgodnie z art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) wynika wszakże, że w okresie zabezpieczenia - za zgodą organu egzekucyjnego - mogą być dokonywane wypłaty z zajętego - w celu zabezpieczenia - rachunku bankowego zobowiązanego, o ile ten przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. W toku niniejszego wpadkowego postępowania nie potwierdzono także okoliczności podnoszonej w piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r., iż zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej, co miało skutkować tym, że Spółka nie składa deklaracji VAT-7. Sam fakt zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie jest równoznaczny z tym, że Spółka z formalnego punktu widzenia zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym została zwolniona z obowiązku składania stosownych deklaracji podatkowych. Do innych mankamentów dowodowych wniosku należy nadto zaliczyć brak jakiegokolwiek orzeczenia sądu powszechnego dotyczącego wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości. Wypada w tej sytuacji stwierdzić, że Spółka nie uczyniła zadość wezwaniu referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2014 r., a termin zakreślony dla dopełnienia tej czynności upłynął w dniu 25 lipca 2014 r. Przyjęto bowiem, że skutek doręczenia przesyłki sądowej z dnia 30 czerwca 2014 r. nastąpił w trybie art. 73 P.p.s.a. w dniu 18 lipca 2014 r., nie zaś w dacie faktycznego odbioru tej przesyłki (w dniu 21 lipca 2014 r.). Należy stwierdzić, że wydanie przesyłki pocztowej po upływie 14 dni od daty wystawienia pierwszego awizo było wadliwym działaniem operatora pocztowego. Nie mniej jednak nawet, gdyby przyjąć, że termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 28 lipca 2014 r. to termin ten upłynął bezskutecznie. Rozpoznający wniosek nie wyklucza możliwości przyznania Spółce prawa pomocy chociażby w części (tak jak to miało miejsce w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1544/13), mając na uwadze w szczególności wysokość wpisu sądowego od skargi, nie mniej jednak takie rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy osiągnięty zostanie stan pewności – na podstawie przedstawionych aktualnych dokumentów – że Spółka nie ma dostatecznych środków na partycypację w kosztach sądowych. Tylko w takiej sytuacji możliwe jest ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które Spółka mogłaby ponieść w związku ze swoim udziałem w tym postępowaniu. Reasumując skarżąca Spółka nie zobrazowała jej aktualnej kondycji finansowej, co pozwoliło stwierdzić, że nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.