I SA/Gl 1410/15

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku rolnego na 2015 w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, składając wniosek o doręczenie odpisu wyroku wydanego w sprawie dnia 2 czerwca 2016 r. wraz z uzasadnieniem, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Załączył kopię decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 2 marca 2015 r., w której kwotę świadczenia do wypłaty określono na 1411,12 zł. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 czerwca 2016 r. skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną otrzymującą emeryturę w kwocie 759 zł i nie posiada majątku poza dwiema działkami gruntu. Wyliczył też swoje wydatki, uwzględniając m.in. czynsz w kwocie 350 zł, raty kredytu w wysokości 360 zł oraz koszty leczenia jego i żony w wysokości 360 zł. Do wniosku załączono m.in. kopię faktury wystawionej przez aptekę dnia 14 czerwca 2016 r. na kwotę 268,13 zł i wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od 1 maja do 23 czerwca 2016 r. (odnotowano na nim poza wpływem emerytur oraz obciążeniem w postaci rat kredytów także kwotę 500 zł przelaną na rachunek jako zwrot za zakupy). Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje w mieszkaniu należącym do osoby trzeciej, wynajmowanym na podstawie ustnej umowy. Przedłożył nadto kopie decyzji z dnia 1 marca 2016 r. o waloryzacji emerytur jego i jego żony oraz zaświadczenia, że nie posiada rachunku w banku, za pośrednictwem którego wpłacono wpis w niniejszej sprawie. Na kolejne wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżący dostarczył: wyciąg z rachunku bankowego żony za okres od 23 czerwca do 8 sierpnia 2016 r. (tym razem odnotowano, że przelewy, których tytuł oznaczono jako "zakupy", na łączną kwotę 1800 zł, pochodzą z rachunku bankowego osoby mającej wynajmować skarżącemu mieszkanie) oraz korespondencję procesową, w świetle której żona skarżącego jest jego kuratorem. W związku z tą ostatnią informacją podjęto czynności wyjaśniające, w wyniku których ustalono, że skarżący jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną i powinien być reprezentowany przez żonę ustanowioną jego kuratorem. Kurator skarżącego ponowił wniosek o przyznanie mu prawa pomocy na urzędowym formularzu z dnia 26 września 2016 r. Treść tego formularza pokrywa się generalnie z treścią formularza wcześniejszego, z tą różnicą, że pośród wydatków pominięto czynsz, natomiast wskazano wyższe koszty leczenia – około 500 zł łącznie. Pismem doręczonym do rąk skarżącego dnia 20 grudnia 2016 r. Referendarz sądowy wezwał kuratora do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wszelkie – poza emeryturami skarżącego i jego żony – dochodów uzyskanych przez nich i przez osoby pozostające z nimi w gospodarstwie domowym w okresie ostatnich sześciu miesięcy, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągu z rachunku bankowego, za pośrednictwem którego uiszczono opłaty w niniejszej sprawie, obrazującego aktualny stan rachunku oraz wszelkie operacje dokonane w jego ramach w okresie ostatnich trzech miesięcy lub zaświadczenia banku, że żona skarżącego takiego rachunku nie posiada albo że został on zlikwidowany po dniu 9 lutego 2016 r., wyciągów z wszelkich innych rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, oświadczenia osoby, która wedle oświadczenia skarżącego na podstawie ustnej umowy wynajmuje mu dom stanowiący jego miejsce zamieszkania, że zawarła ona ze skarżącym lub jego żoną ustną umowę najmu tej nieruchomości, wskazującego też datę zawarcia tej umowy oraz jej warunki, w szczególności wysokość czynszu, termin i sposób jego uiszczenia, a także sposób pokrywania kosztów utrzymania nieruchomości, a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie to nie zostało dotąd wykonane. W dotychczasowym postępowaniu uiszczone wszystkie koszty sądowe, w tym wpis od skargi w wysokości 200 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić tę okoliczność, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem wezwanie takie, które zostało skierowane do kuratora skarżącego, nie zostało wykonane, co uniemożliwia wyjaśnienie poważnych wątpliwości, jakie budzi materiał dowodowy przedłożony przez niego osobiście, w tym w związku z aż dwoma wcześniejszym tego rodzaju wezwaniami. Strona nie odpowiedziała więc na inicjatywę dowodową zmierzającej do wnikliwego ustalenia stanu faktycznego, podjętą przez prowadzącego postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, toczące się od kilku miesięcy w związku z koniecznością zbadania przez Sąd zdolności procesowej wnioskodawcy. W konsekwencji podstawą tych ustaleń może być jedynie dokumentacja szczątkowa, obrazująca przy tym stan rzeczy sprzed kilku miesięcy, nie zaś sytuację aktualną, najbardziej miarodajną z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Wynika z niej wysokość emerytur skarżącego i jego małżonki, niepodobna jednak stwierdzić pozostałych dochodów uzyskiwanych w jego gospodarstwie domowym, które pozwoliły uiścić wszystkie należne dotąd koszty sądowe, łącznie z wpisem od skargi, będącym najwyższą opłatą sądową w postępowaniu. Dowodem tych dodatkowych dochodów jest wyciąg z rachunku bankowego jego żony, który odnotowuje regularne wpływy środków od osoby trzeciej, nierzadko w znacznej wysokości, przekraczającej w skali miesiąca emeryturę skarżącego. Środki te nie mogą być uznane za pozbawione znaczenia dla możliwości płatniczych gospodarstwa domowego wnioskującego, dlatego należy zbadać ich źródło oraz wysokość w ostatnim okresie. Służyło temu wezwanie do udokumentowania wszelkich dochodów oraz nadesłanie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za trzy ostatnie miesiące. W tym ostatnim kontekście podkreślić wypada, że niewykonanie wezwania w części odnoszącej się do rachunku w banku, za pośrednictwem którego uiszczono wpis od skargi, nie pozwala wykluczyć, iż żona skarżącego posiada rachunek także w tym banku. Niejasna jest sytuacja mieszkaniowa skarżącego. Oświadczył on, że zamieszkuje w lokalu wynajmowanym, skądinąd od tej samej osoby trzeciej, która regularnie przelewa środki na rachunek jego żony. Nie nadesłano żadnych dokumentów na ten temat, mimo że są one szczególnie niezbędne ze względu na rozbieżności między dwoma urzędowymi formularzami złożonymi w sprawie. W pierwszym formularzu do kosztów utrzymania zaliczono bowiem czynsz, który w drugim formularzu pominięto. Kosztów jednak w ogóle nie udokumentowano. Przedstawiono tylko jedną fakturę potwierdzającą zakup leków dokonany kilka miesięcy temu, która nie pozwala rozstrzygnąć kolejnej wątpliwości spowodowanej niespójnością obu formularzy, tym razem dotyczącą wydatków przeznaczanych na leczenie. Nie wiadomo zatem, jak kształtują się tak dochody, jak koszty gospodarstwa domowego skarżącego, przez co nie można tych wielkości ze sobą zestawić celem odpowiedzi na pytanie, czy i jakie kwoty może on przeznaczyć na potrzeby postępowania. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.