I SA/Gl 1411/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej k.p.a. i art. 59 ust. 3, art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2016r. 277; z późn. zm., dalej u.u.s.r. lub ustawa o ubezpieczeniu) - utrzymał w mocy własną decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] r. w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Kasa decyzją z dnia [...] r. udzieliła pani J. S. (dalej strona lub skarżąca) ulgi w spłacie zobowiązań za okres od 1.07.2013 r. do 30.06.2014 r. w postaci układu ratalnego. Układ ten zawarty został pod warunkiem spłacania wyznaczonych rat w podanych wysokościach i terminach. Po przywołaniu treści art. 41a u.u.s.r. organ stwierdził, że do dnia 16 listopada 2016 r. strona nie wpłaciła żadnej raty. Uznał zatem, że zaszły przesłanki do zerwania układu ratalnego i w dniu [...] r. wydał decyzję o wygaśnięciu decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników poprzez rozłożenie spłaty zaległości na raty. W dniu 27 grudnia 2016 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] r. Po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, organ utrzymał tę decyzję w mocy uznając, że nie zaszły żadne nowe okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę decyzji w sprawie zerwania układu ratalnego. W skardze na powyższą decyzję odwoławczą, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w dniu [...] r. wydano decyzję w przedmiocie rozłożenia na raty zaległych składek, zaś pismem z 13 listopada 2014 r. strona wniosła o zawieszenie tego postępowania oraz ponowne rozpatrzenie sprawy, po ustaniu przyczyn zawieszenia. Podała, że wcześniej, bo w piśmie z dnia 16 sierpnia 2014 r. dotyczącym umorzenia spornych składek, wskazała, że w przypadku wydania decyzji odmawiającej umorzenia składek, wnosi o rozłożenie zaległości na raty. Skarżąca podkreśliła, że Prezes KRUS niezgodnie z wnioskiem wydał decyzję o rozłożeniu zaległości na raty, pomimo, że sprawa o umorzenie tej należności była w toku. Dlatego w odpowiedzi na wydaną decyzję, strona wniosła o zawieszenie postępowania dotyczącego rozłożenia na raty do czasu zakończenia będącego w toku postępowania w przedmiocie umorzenia tej należności. Skarżąca podała, że w odpowiedzi organ wskazał, że nie istnieją podstawy prawne do zawieszenia postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty, ponieważ nie wpłynęła skarga na decyzję odmawiającą umorzenia i jest ona prawomocna. Skarżąca stwierdziła, że w jej ocenie zaskarżyła powołaną decyzję w terminie, a Prezes KRUS nie poczekał ze zredagowaniem pisma do końca terminu przysługującego na wniesienie skargi. Skarżąca wskazała, że po udzieleniu odpowiedzi, w sprawie nic się nie działo przez 2 lata. W jej ocenie, organ do dziś nie rozpatrzył wniesionego odwołania z [...] r., nie przeprowadził postępowania odwoławczego i nie wydał decyzji kończącej postępowanie w sprawie o rozłożenie należności na raty. Zdaniem skarżącej, decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] r. jest nieprawomocna, niewykonalna i nie rodzi skutków prawnych. Pomimo tego, wydano decyzję z [...] r. o wygaśnięciu decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty, a decyzją z [...] r. utrzymano tę decyzję w mocy. Skarżąca podniosła, że powołane decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, a zaskarżona decyzja została wydana bez ponownego rozpatrzenia sprawy. Przywołała też treść art. 2 k.p.a. Nadto, zdaniem skarżącej, decyzje nie posiadają uzasadnienia prawnego. Skarżąca podała, że powołane przepisy nie dają prawa Prezesowi KRUS do wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji z [...] r. o rozłożeniu na raty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o odrzucenie skargi w całości, a w przypadku uznania, że braki formalne skargi zostały usunięte przez skarżącą w terminie, o oddalenie skargi. Organ przywołał decyzje wydane w toku postępowania. Wskazał, że decyzja o rozłożeniu zaległości na raty wydana została na podstawie art. 41 a u.u.s.r. Zauważył, że o warunkach układu ratalnego i negatywnych konsekwencjach niedotrzymania ich, strona poinformowana została w uzasadnieniu decyzji, a pomimo tego nie wywiązała się z warunków układu ratalnego. Wobec powyższego, w dniu [...] r. Kasa wydała decyzję o wygaśnięciu decyzji z dnia [...] r. a przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany stanowiska zaprezentowanego w decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ wskazał, że strona wniesionej skargi nie podpisała. Została zatem wezwana do usunięcia tego braku, czego nie uczyniła do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę. Okoliczność ta uzasadnia, w ocenie organu, sformułowanie wstępnego wniosku o odrzucenie skargi. Postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r. WSA w Łodzi uznał się niewłaściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i przekazał ją do rozpoznania WSA w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu "Prezes Kasy (...), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek (...), może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części". W myśl art. 41 ust. 5 tej ustawy "Jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie (...) ustalonych przez Kasę rat, kwota niezapłaconych składek staje się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia następującego po dniu, w którym upływa termin płatności wynikający z art. 40". Stosownie do brzmienia art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei z art. 123 tej ostatniej ustawy wynika, że w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Nadto z art. 180 § 1 k.p.a. wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Jak wynika z treści decyzji organu działającego w pierwszej i drugiej instancji zostały one wydane m.in. na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu, który to przepis w żaden sposób nie dotyczy wygaszenia spornej decyzji, lecz wyłącznie możliwości wydania decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Należy zauważyć, że przepisy ustawy o ubezpieczeniu nie regulują kwestii wygaszenia decyzji ratalnych. Kwestii tej nie normują również przepisy ustawy o ubezpieczeniach społecznych, w której rozłożenie na raty należności składkowych następuje nie w drodze decyzji lecz umowy. O wygaszeniu decyzji jest mowa w przepisach k.p.a. (art. 162), których organ nie przywołał jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. decyzja zawiera m.in. powołanie podstawy prawnej (pkt 4) i uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). "Uzasadnienie prawne decyzji to wywód prawniczy odzwierciedlający proces myślowy ustalenia konsekwencji stosowanej normy prawa administracyjnego w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną. Zasadniczym jego celem powinno być wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest wynikiem poprawnego logicznie stosowania normy prawa administracyjnego przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem" (tak wyrok NSA z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2900/15). Brak wskazania, bądź błędne wskazanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia jak i jego uzasadnieniu, przepisu prawa, który nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania oznacza nie tylko istotne naruszenie przepisu art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, lecz również naruszenie ogólnej zasady legalizmu, o której mowa w art. 6 k.p.a. Skoro żaden, z powołanych w podstawie rozstrzygnięcia i uzasadnieniu spornych decyzji, przepis prawa tj. art. 59 ust. 3, art. 41a ustawy o ubezpieczeniach czy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a., nie dotyczył wygaśnięcia decyzji ratalnej, ani nie wskazywał jakichkolwiek przesłanek umożliwiających lub nakazujących wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia, to tym samym decyzja taka wymyka się spod kontroli Sądu w przedmiocie oceny jej legalności. Należy przy tym zauważyć, że zacytowany w odpowiedzi na skargę przepis art. 41a ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu dotyczy wyłącznie wymagalności kwot nieopłaconych składek w przypadku nieopłacenia w terminie ustalonych przez Kasę rat, a nie wygaszenia decyzji ratalnej przy zastosowaniu art. 40 tej ustawy, zaś o decyzji o wygaśnięciu decyzji ratalnej jest mowa w art. 41b ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu w kontekście biegu terminu przedawnienia należności rozłożonej na raty. Sąd stwierdza, że organ nie odniósł się do zasadniczego zarzutu strony dotyczącego prawomocności (ostateczności) decyzji o rozłożeniu należności na raty. Nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, ani nie ocenił tego faktu. W szczególności nie badał, czy wygaśnięciu podlegała decyzja ratalna, co do której toczy się postępowanie odwoławcze, z uwagi na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy w takim przypadku istnieje wymagalność rat i to w terminach określonych w decyzji, czy też terminy te biegną od dnia uprawomocnienia się decyzji ratalnej. Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona pełnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag, zaś wydając decyzję wskaże jej podstawę prawną i uzasadni ją w sposób przewidziany przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza powołane wyżej przepisu postępowania i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017. 1369 ze zm.), orzekł jak w wyroku. mr