I SA/Gl 1414/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Bożena Pindel, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. nr [...] , mocą którego uznano wniesione przez Z.K. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za bezzasadne. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 59 § 2 w zw. z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano na wstępie, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. nr [...] zostało doręczone w dniu 2 lipca 2012 r. pod adresem zamieszkania zobowiązanej (W., ul. [...] A.K. (dorosłemu domownikowi), która podjęła się oddania przesyłki adresatowi (dokumentacja w aktach sprawy). Potwierdza to zarówno zwrotne potwierdzenie odbioru, jak i pismo Poczty Polskiej z dna 17 sierpnia 2012 r. W rozstrzygnięciu tym pouczono stronę o możliwości złożenia zażalenia w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. Zgodnie z zasadą określoną w art. 57 § 1 k.p.a. siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia (liczony począwszy od 3 lipca 2012 r.) upłynął z dniem 9 lipca 2012 r. Tymczasem - jak wskazano w dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia – strona złożyła zażalenie pismem z dnia 10 lipca 2012 r., które nadała na poczcie w tym samym dniu, a więc po wskazanym wyżej terminie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. nr [...] , wobec czego pozostawił je bez merytorycznego rozpoznania. Z kolei pismem z dnia 10 września 2012 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. W jego uzasadnieniu strona wskazała, że w/w postanowienie odebrała A.K. - pracownica męża strony W.K. w jego firmie transportowej w W. , ul. [...] w dniu 3 lipca 2012 r. i przekazała przesyłkę mężowi około 6 lipca 2012 r. W tym stanie rzeczy strona była przekonana, że składając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w dniu 10 lipca 2012 r. czyni to z zachowaniem terminu. O uchybieniu temu terminowi dowiedziała się zaś dopiero z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. Zdaniem strony jej wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny, albowiem spełnione zostały przesłanki określone w art. 57 § 1 k.p.a., gdyż to nie strona odebrała przesyłkę z postanowieniem, zostało ono doręczone pod innym adresem zamieszkania lub pracy, osobie nie będącej domownikiem, sąsiadem lub dozorcą, a nadto strona otrzymała je z nieprawdziwą informacją o dacie jego odebrania. Do wniosku o przywrócenie terminu strona dołączyła w formie załącznika oświadczenie A.K. z dnia 10 września 2012 r. Rozważania prawne organ odwoławczy rozpoczął od przytoczenia art. 58 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Dalej przywołano art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego zażalenie wnosi się do organu odwoławczego, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Następnie wskazano na treść art. 57 § 1 i § 4 k.p.a., z którego wynika, że 7-dniowy termin do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. upływał z dniem 9 lipca 2012 r. Odnosząc przywołaną regulację do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie zostało wniesione za pośrednictwem poczty w dniu 10 lipca 2012 r., a strona nie zawarła w nim prośby o przywrócenie terminu. Zdaniem organu, nie została zatem spełniona jedna z koniecznych przesłanek przywrócenia terminu, tj. wymóg, aby jednocześnie z wniesieniem prośby dokonać czynności, dla której był przewidziany uchybiony termin. Skoro zatem – jak wykazano – jedna z przesłanek przywrócenia terminu nie została spełniona – to nawet, gdyby zaistniały pozostałe okoliczności – organ nadzoru nie miał prawnej możliwości uwzględnienia wniosku strony. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub orzeczenie co do istoty i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała istotę wniesionych zarzutów i argumentację organu, który uznał je za bezzasadne. Następnie podała, że zażalenie na postanowienie z dnia [...] r. nadała w dniu 10 lipca 2012 r., tj. w dniu, który według jej wiedzy był ostatnim dniem 7-dniowego terminu na dokonanie tej czynności procesowej. Wiedzę tą uzyskała od A.K., zatrudnionej przez jej męża w firmie transportowej przy ul. [...] w W. . Osoba ta przekazała przesyłkę mężowi skarżącej ok. piątku 6 lipca 2012 r., informując go, że przesyłkę odebrała we wtorek 3 lipca 2012 r. Dalej strona podała, że w dniu 3 września odebrała postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia, w którym podano, że A.K. odebrała postanowienie w dniu 2 lipca 2012 r., a zatem termin upłynął z dniem 9 lipca 2012 r. Następnie skarżąca podkreśliła, że to nie ona odebrała przesyłkę z postanowieniem, zostało ono doręczone pod innym adresem zamieszkania lub pracy, osobie nie będącej domownikiem, sąsiadem lub dozorcą, a nadto strona otrzymała je z nieprawdziwą informacją o dacie jego odebrania (tj. o jeden dzień później niż w rzeczywistości). Zdaniem skarżącej spełnione zatem zostały przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a., gdyż do uchybienia terminu doszło bez jej winy, o czym dowiedziała się dopiero z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu strona podniosła, że zażądano w nim rzeczy niemożliwej, twierdząc, że miała złożyć wraz z zażaleniem wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, w sytuacji, gdy nadając zażalenie była przekonana, że działa terminowo. Zastosowanie w jej sprawie powinien zatem znaleźć art. 58 k.p.a., gdyż należało przyjąć, że przyczyną uchybienia było wadliwe doręczenie przesyłki oraz niewłaściwe poinformowanie strony (a wcześniej jej męża) o dacie doręczenia zażalenia. Wskazana przyczyna uchybienia terminowi ustała zatem dopiero w dniu 3 września 2012 r., kiedy to skarżąca otrzymała postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia. Ten dzień wyznacza zatem początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a dokonana przez organ interpretacja opisanych okoliczności jest całkowicie nielogiczna. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Nawiązując do argumentacji skargi organ stwierdził, że dysponując zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki zawierającej zażalenie oraz pismem Poczty Polskiej z dnia 17 sierpnia 2012 r., tj. dokumentami nie budzącymi żadnych wątpliwości co do miejsca i daty doręczenia oraz tego kto odebrał przesyłkę, nie miał obowiązku prowadzić w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i kierować się innymi niż znajdujące się w aktach sprawy dowodami. Zdaniem organu, również błędna informacja o dacie odbioru przesyłki przekazana przez jej odbiorcę, co strona podnosiła zarówno we wniosku, jak i w skardze, nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W piśmie procesowym z dnia 17 maja 2013 r. skarżąca odniosła się do odpowiedzi na skargę. Zakwestionowała w nim, że organ odwoławczy pomija elementarne w sprawie oświadczenie odbiorcy przesyłki A.K., iż nie jest domownikiem skarżącej i odebrała przesyłkę w miejscu swojego zatrudnienia – na ulicy [...] w W., a nie w miejscu swojego zamieszkania ani też w miejscu zamieszkania skarżącej. Oznacza to, że przesyłka została doręczona w niewłaściwym miejscu osobie nieuprawnionej do jej odbioru wg przepisów k.p.a. Strona podniosła także, iż organ odwoławczy bezpodstawnie decydujące znaczenie przypisuje dokumentom z Poczty Polskiej i przeczy faktom. Stwierdza przy tym, że zwrotne potwierdzenie odbioru oraz pismo reklamacyjne Poczty Polskiej z dnia 17 sierpnia 2012 r. "nie budzą żadnych wątpliwości co do miejsca, daty i osoby, której doręczono przesyłkę", w związku z czym organ "nie miał obowiązku prowadzić w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i kierować się innymi niż znajdujące się w aktach sprawy dowodami". Strona zwróciła także uwagę, że nawet gdyby A. K. na żądanie listonosza odbierając przesyłkę wpisała tam siebie jako domownika (bo być może w przeciwnym przypadku, nie wydano by jej przesyłki), "to jej oświadczenie, jeżeli nie niweluje tamtego wpisu to co najmniej winno w Izbie wywołać uzasadnioną wątpliwość czy dokumenty Poczty Polskiej, aby potwierdzają istniejący stan faktyczny". Na poparcie tych twierdzeń skarżąca załączyła do pisma zaświadczenie, że A. K. jest od urodzenia zameldowana w W. przy ul. [...], z czego wynika, że nie jest ani domownikiem ani sąsiadką skarżącej. Wskazała nadto, że organ ma obowiązek odnieść się do całego materiału dowodowego, a nie traktować go wybiórczo. W omawianym piśmie strona podniosła również, że w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do zarzutów, w których skarżąca polemizowała z twierdzeniem organu, że jej wniosek o przywrócenie terminu był spóźniony. Stwierdził natomiast lakonicznie, że "błędna informacja o dacie odbioru przesyłki przekazana skarżącej przez osobę, którą ją odebrała nie może być okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia". Jako przyczynę odmowy przywrócenia terminu organ wskazał niewniesienie zażalenia jednocześnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Pominięcie złożonego wcześniej zażalenia (kwestionowane zresztą przez stronę) obligowało organ do wezwania strony, aby uzupełniła ten brak formalny, czego – z rażącym naruszeniem przepisów postępowania – zaniechano, nie czyniąc ustaleń w zakresie zawinienia skarżącej. Ustosunkowując się do powyższego pisma organ odwoławczy w piśmie z dnia 3 czerwca 2013 r., z którego Sąd przeprowadził dowód poza rozprawą, podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał w szczególności, że orzekał w oparciu o dokumenty zebrane po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w kwestii doręczenia zobowiązanej przesyłki zawierającej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. W wyniku złożonej reklamacji w sprawie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki Poczta Polska przesłała poprawnie wypełnione, uzupełnione o brakujące dane zwrotne potwierdzenie odbioru, jak również potwierdziła, że postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone na adres zamieszkania skarżącej, A. K. – dorosłemu domownikowi adresatki, która podjęła się oddania pisma adresatowi. Nadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że miejsce zameldowania nie jest równoznaczne z miejscem zamieszkania danej osoby, a zatem przedłożone zaświadczenie o zameldowaniu A.K. nie dowodzi, że osoba ta nie zamieszkuje pod adresem wskazanym w zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę dzikwestii dałalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Nadmienić w tym miejscu warto, że stwierdzające niedopuszczalność zażalenia postanowienie wydane w oparciu o art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., mimo że dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, ma charakter postanowienia zamykającego sprawę oceny dopuszczalności zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym i z tego względu, mieści się wśród aktów prawnych, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1689/12, LEX nr 1248412). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż postanowienie to wydane zostało z naruszeniem prawa. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. nr [...] , mocą którego uznano wniesione przez Z.K. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za bezzasadne. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., stosowanego (w myśl art. 18 u.p.e.a.) odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Art. 58 § 2 tej ustawy stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jednocześnie art. 58 § 3 tej ustawy zawiera zastrzeżenie, że przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Analizowany w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu dotyczy zaskarżenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r., które - jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru - przesłano na adres W., ul. [...] i zostało tam odebrane w dniu 2 lipca 2012 r. przez A. K. Kserokopia wspomnianego zwrotnego potwierdzenia odbioru została – na skutek pisemnej interwencji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 18 lipca 2012 r. - uzupełniona poprzez wpisanie adnotacji, że A.K. jest dorosłym domownikiem, siostrzenicą męża adresatki. Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. organ II instancji stwierdził, że skarżąca nie spełniła wymogu określonego w przytoczonym art. 58 § 2 k.p.a, gdyż zażalenie sporządziła i nadała w dniu 10 lipca 2012 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia zawarła dopiero w piśmie z dnia 10 września 2012 r., nadanym w tym samym dniu w urzędzie pocztowym. Organ rozpatrujący odmownie wniosek strony przyjął bowiem, że przyczyna uchybienia terminowi ustała już w dniu 10 lipca 2012 r., w którym to strona dokonała spóźnionej czynności procesowej. Twierdzenie to, zdaniem składu orzekającego, jest w okolicznościach niniejszej sprawy bezpodstawne. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika bowiem jednoznacznie, że skarżąca nie miała świadomości, iż wnosi zażalenie po terminie. We wniosku podała bowiem, że A.K. odebrała przesyłkę nie pod adresem podanym na kopercie, ale w siedzibie firmy męża skarżącej przy ul. [...] w W. i przekazała ją mężowi strony ok. 6 lipca 2012 r. z informacją, że korespondencję tę odebrała w dniu 3 lipca 2012 r. Okoliczności te A.K. potwierdziła w załączonym do wniosku pisemnym oświadczeniu z dnia 10 września 2012 r. Wiedzę o nieterminowym zaskarżeniu postanowienia strona – jak podała we wniosku o przywrócenie terminu - powzięła zatem dopiero po zapoznaniu się z treścią (doręczonego jej w dniu 3 września 2012 r.) postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr EA [...], którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia za postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] r. i pozostawiono je bez merytorycznego rozpoznania. Opisane powyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że domagając się zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. strona podała, że przyczyną spóźnionego wniesienia zażalenia było błędne przekonanie, że przesyłkę doręczono w dniu 3 lipca 2012 r., a nie w dniu 2 lipca 2012 r. Wiedzę o tym strona powzięła dopiero z treści postanowienia z dnia [...] r., odebranego w dniu 3 września 2012 r. i od tego czasu rozpoczął się bieg terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. Termin ten strona zachowała, zawierając wniosek o przywrócenie terminu w piśmie z dnia 10 września 2012 r., nadanym w tym samym dniu. Przesłanka formalna określona w art. 58 § 2 k.p.a. została – wbrew twierdzeniom organu II instancji – spełniona przez stronę, a zatem jej wniosek wymaga merytorycznego rozpoznania, tj. zbadania czy strona ponosi winę w spóźnionym zaskarżeniu postanowienia o uznaniu jej zarzutów za bezzasadne, w czym Sąd nie może zastępować organu. Ocena zasadności wniosku obejmować musi wszelkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. oraz skutkami jakie dla adresatki postanowienia wywoływać może działanie osoby odbierającej przesyłkę zawierającą to rozstrzygnięcie. Jak więc wykazano powyżej wyczerpana została przesłanka uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązania właściwego organu do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. , czego nie można skutecznie dokonywać dopiero w ramach odpowiedzi na skargę. Z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia Sąd nie orzekł o jego wykonalności. Nie rozstrzygał także o kosztach postępowania, gdyż strona skarżąca nie złożyła wniosku o ich zasądzenie.