I SA/Gl 1415/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za listopad, grudzień 2008 r., styczeń 2009 r. p o s t a n a w i a 1. uchylić zaskarżone postanowienie Sądu z dnia 1 kwietnia 2015 r. 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r. oddalono wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że reprezentujący skarżącego pełnomocnik będący adwokatem, ograniczył się jedynie do wskazania, że wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, gdyż groziłoby wypowiedzeniem umowy kredytu i utratą miejsca zamieszkania, a także zagrażałoby egzystencji skarżącego i jego rodziny. Sąd zaznaczył, że z oświadczenia tego nie wynika, iż wykonywanie decyzji spowodowało zaprzestanie spłaty kredytu. Nadto sytuacja skarżącego budzi wątpliwości, na co wskazano w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 13 marca 2015 r., od którego skarżący nie wniósł sprzeciwu, lecz uiścił wpis od skargi. W szczególności zwrócono uwagę na brak informacji o wszystkich rachunkach bankowych posiadanych przez skarżącego. Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 kwietnia 2015 r. W dniu 15 kwietnia 2015 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 1 kwietnia 2015 r., zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwaną dalej "ppsa") polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu w sprawie, gdyż w okolicznościach sprawy zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z tym pełnomocnik skarżącego wniósł o "zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, względnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpatrzenia", a nadto o "wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozpoznania niniejszego zażalenia" oraz o "zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych". W obszernym uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego wskazał na okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku, podkreślając, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji narazi skarżącego na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak również powstania nieodwracalnych skutków. Pełnomocnik skarżącego szeroko odniósł się do ustaleń dokonanych przez referendarza sądowego w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy, wyjaśniając przy tym powody jego niezaskarżenia. Pełnomocnik pokreślił, że przepływy środków między rachunkiem bankowym skarżącego a rachunkiem bankowym jego małżonki uzasadnione są bezpłatnym prowadzeniem konta tylko w sytuacji, gdy występuje określony poziom transakcji uznaniowych. Dokonane wpłaty nie wpływają jednak na określenie poziomu salda operacji i nie są one miarodajne dla określania salda na rachunku bankowym skarżącego. Pełnomocnik skarżącego odnotował, że tylko zestawienie transakcji uznaniowych "z zewnątrz" z transakcjami obciążeniowymi wskazuje saldo na rachunku bankowym skarżącego. Podkreślił przy tym, że skarżący posiada ujemne saldo rozliczeń, a bieżące funkcjonowanie zachowuje dzięki możliwości kredytowania się w ramach debetu na karcie płatniczej. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że jedynym dochodem osiąganym przez skarżącego jest wynagrodzenie za pracę oraz wyjaśnił nadto, że nie posiada on kont bankowych innych niż te, które przedstawił w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wysłanie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego przez organ egzekucyjny do innych banków ocenił jako "efekt egzekucji podejmowanej w ciemno w maksymalnie dużej ilości banków". Na dowód tego przedstawił oświadczenia skarżącego o nieposiadaniu rachunków bankowych we wskazanych bankach. Znaczną część zażalenia pełnomocnik skarżącego poświęcił przedstawieniu okoliczności dotyczących konieczności spłaty kredytu hipotecznego. Podniósł, że wypowiedzenie kredytu pociągnęłoby za sobą nieodwracalne konsekwencje w postaci automatycznego przewalutowania kredytu na złote po aktualnym kursie franka szwajcarskiego i konieczności spłaty całości kredytu po takim kursie oraz podjęcie zaspokojenia z przedmiotu hipoteki, tj. domu mieszkalnego skarżącego. Stan taki oznaczałby wyrządzenie szkody w znacznych rozmiarach. Na poparcie swych twierdzeń pełnomocnik skarżącego przedłożył umowę kredytu mieszkaniowego. Pełnomocnik podniósł dalej, że brak spłaty kredytu pociągnie za sobą egzekucję kredytu z przedmiotu hipoteki, tj. domu mieszkalnego skarżącego, który zostanie sprzedany w licytacji komorniczej za cenę niższą niż możliwa do uzyskania przy założeniu sprzedaży rynkowej. Zdaniem pełnomocnika spłata nawet niewielkiej części zaległości podatkowych obciążających skarżącego prowadzić będzie do całkowitej utraty płynności finansowej, a w efekcie do wypowiedzenia kredytu hipotecznego. To z kolei pociągnie za sobą znaczną szkodę dla skarżącego, jak również powstanie nieodwracalnych skutków, gdyż sprzedanego w licytacji komorniczej domu skarżący nie będzie miał szans już odzyskać, a przewalutowanego kredytu na złote po bardzo wysokim kursie nie będzie można już zwrotnie przewalutować. Pełnomocnik zaznaczył, że skarżący podejmuje starania rozwiązania sytuacji kredytu walutowego, próbując sprzedać dom za cenę stanowiącą minimum równowartość w złotych wartości niespłaconej części kredytu walutowego. Sprzedaż poniżej tej ceny nie będzie stanowić żadnej poprawy sytuacji skarżącego, który w dalszym ciągu obciążony będzie kredytem walutowym w niespłaconej części, a jednocześnie utraci wszelkie środki zainwestowane w powstanie i rozwój tej nieruchomości. W końcowej części zażalenia pełnomocnik oświadczył, że wynagrodzenie skarżącego w kwocie [...]zł nie wystarcza na opłacenie miesięcznej raty kredytu, nie wspominając o kosztach bieżącego utrzymania. Nadto skarżący otrzymał odmowną odpowiedź na wniosek o zawieszenie spłaty kilku rat kredytu. Dalsza egzekucja należności podatkowych spowoduje zaprzestanie spłacania rat kredytu hipotecznego, co z kolei doprowadzi do rozwiązania umowy kredytowej przez bank oraz postawienia całej kwoty kredytu w stan natychmiastowej wymagalności. To zaś prowadzić będzie do licytacji komorniczej domu za wartość znacząco niższą niż wartość rynkowa. Końcowym efektem może być nie tylko utrata miejsca zamieszkania, ale również konieczność spłaty zaległości powstałej na skutek sprzedaży nieruchomości przez bank. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2015 r. skarżący podniósł, że spłata zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji przekracza możliwości finansowania zobowiązań jego rodziny. W tych ramach powtórzył, że skutkiem braku spłaty kredytu będzie wypowiedzenie mu kredytu, wszczęcie egzekucji i sprzedaż domu po wartości niepokrywającej kosztów tego kredytu. W konsekwencji zostanie pozbawiony domu, w dalszym ciągu będąc jednak obciążony częścią kredytu. Obecnie kwota niespłaconego kapitału kredytu wynosi [...] CHF, tj. równowartość [...] zł. Po możliwej licytacji domu, w związku z zaprzestaniem spłat rat kredytu, pozostała kwota do jego spłaty może znacznie przekroczyć [...] zł. Do pisma skarżący załączył pismo banku o odmowie zawieszenia spłaty rat kredytu, a także kopie zaświadczeń o wysokości pozostałej do spłaty kwoty kredytu hipotecznego oraz o wysokości wypłaconego kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 ppsa jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Przepis ten stanowi podstawę do dokonania autokontroli zaskarżonego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny, bez konieczności poddania go kontroli instancyjnej sprawowanej przez sąd drugiej instancji. W omawianej sprawie w świetle oświadczeń złożonych w zażaleniu uznać wypada, że zachodzą podstawy do zastosowania wyżej wskazanego przepisu, co uprawniło Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia i ponownego rozpatrzenia wniosku. W myśl zatem art. 61 § 3 ppsa wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części na wniosek skarżącej po przekazaniu skargi może mieć miejsce, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warto również mieć na względzie, iż według art. 61 § 1 ppsa co do zasady wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Tym samym postanowienie o wstrzymaniu wykonania przełamuje tę zasadę i może być wydane jedynie w okolicznościach faktycznych o charakterze wyjątkowym. W omawianej sprawie – w ocenie Sądu – wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja zawarta w zażaleniu pozwoliła bowiem przyjąć, że wykazano, iż wykonanie decyzji może spowodować szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że dopiero w zażaleniu pełnomocnik skarżącego uzasadnił wniosek, co pozwala na przychylenie się do niego, gdyż wskazuje na realne negatywne następstwa wykonania decyzji, w szczególności dotyczące utraty płynności finansowej i zaprzestania w związku z tym spłacania rat kredytu hipotecznego, czego skutkiem będzie rozwiązanie umowy kredytowej przez bank i postawienie całej kwoty kredytu w stan natychmiastowej wymagalności. W konsekwencji skarżący utraci miejsce zamieszkania. Twierdzenia pełnomocnika zostały przy tym poparte dokumentami. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił również dotychczasowe wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej skarżącego, a w szczególności związane z posiadanymi kontami bankowymi. To z kolei pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Przypomnieć należy, że dokonując oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania należy wziąć pod uwagę środki, które pozostają do dyspozycji strony i porównać je z wysokością zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu porównanie tych wielkości prowadzi do wniosku, że w realiach niniejszej sprawy wykonanie decyzji może doprowadzić do utraty płynności finansowej, a w konsekwencji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody i powstania wyżej wskazanych skutków. Informacje zatem szczegółowo podane w zażaleniu, przedstawiające jednocześnie sytuację finansową skarżącego w sposób pozbawiony wątpliwości, skłaniają do przekonania, że pełnomocnik skarżącego w stopniu wystarczającym uprawdopodobnił zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa. Na marginesie wyjaśnić należy, że wobec uchylenia postanowienia z dnia 1 kwietnia 2015 r. za bezprzedmiotowy uznać należy, złożony w zażaleniu wniosek o wstrzymanie jego wykonania. Natomiast nie mógł zostać uwzględniony wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Brak jest bowiem podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach niż wymienione w art. 209 ppsa. W szczególności nie ma takiej możliwości w orzeczeniach wydawanych w postępowaniu zażaleniowym, gdyż art. 197 § 2 ppsa nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07). Z wyżej wymienionych względów, na podstawie art. 195 § 2 ppsa w związku z art. 61 § 3 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.