I SA/Gl 1419/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że jest osobą samotną i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego jej przez Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki w wysokości 719 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnego kursu tej waluty. Zwróciła zarazem uwagę na konieczność ponoszenia kosztów innych postępowań toczących się z jej udziałem, w tym przed Sądem w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1437/14 i I SA/Gl 1438/14. Wnioskodawczyni wyliczyła niektóre wydatki do zapłacenia w miesiącu złożenia wniosku, tj. należność za energię elektryczną (105,07 zł), za wodę i odprowadzanie ścieków (około 153,41 zł) za telefon (około 50 zł), opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (10 zł) oraz składkę ubezpieczeniową (58,50 zł). Podniosła, że w związku z awarią pieca stoi przed koniecznością poniesienia zwiększonych wydatków na energię elektryczną zużytą w celach grzewczych oraz kosztów wymiany pieca. Zaznaczyła, że jej dom wymaga jeszcze innych kosztownych remontów i nakładów. Według wniosku skarżąca jest współwłaścicielem działki i domu, w którym zamieszkuje, łąki o powierzchni 51m2 oraz działki zabudowanej niewielkim budynkiem mieszkalnym. Referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą, kopii zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014, dokumentów potwierdzających wydatki o remontowe, które skarżąca obecnie ponosi lub musi ponieść w najbliższym czasie, w szczególności kopii faktur rachunków, kosztorysów szacujących koszt robót i materiałów budowlanych, a także zwiększenie należności za energię elektryczną, np. kopii rozliczenia, oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, kosztów ogrzewania oraz dokumentów poświadczających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca nadesłała: dowód wypłaty w dniu 5 lutego 2015 r. świadczenia w kwocie 708,21 USD, blankiety wpłat z tytułu opłat wskazanych we wniosku, w większości zapłaconych (potwierdzają one kwoty podane we wniosku poza należnością za dostawę wody i odprowadzanie ścieków, która wynosi 82,30 zł) oraz kopię deklaracji PIT-11 za ubiegły rok. Ponadto wnioskodawczyni wyjaśniła, że bank wypłacający jej świadczenie obecnie nie potrąca z niego żadnych kwot poza prowizją. Zaznaczyła, iż wykonuje jedynie pilne naprawy, natomiast remont, którego łączny koszt oszacowała na kilkanaście tysięcy złotych, odkłada do czasu zakończenia postępowań toczących się z jej udziałem. W przywołanych sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1437/14 i I SA/Gl 1438/14 referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych postanowieniami z dnia 6 lutego 2015 r. Wnioskodawczyni przyznawano prawo pomocy w różnych zakresach także w innych sprawach, np. postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. zwolniono ją od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 7/14. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Ustalenia te musza mieć przy tym charakter zindywidualizowany, odniesiony do aktualnej sytuacji wnioskodawcy, co sprawia, że każdy wniosek musi być oceniany odrębnie. Nie można poprzestać na odnotowaniu wyniku postępowania w przedmiocie prawa pomocy w pozostałych sprawach strony i prostym powieleniu podjętych w nich rozstrzygnięć. Oczywiście, należy mieć na względzie inne orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy, lecz nie można im przypisywać mocy wiążącej i bezwzględnie im się podporządkowywać, zwłaszcza gdy sytuacja wnioskodawcy uległa poprawie od czasu, kiedy były one wydane. Nie można zatem tracić z pola widzenia, że taka poprawa wystąpiła w przypadku skarżącej, ponieważ zwiększyła się kwota dochodu pozostającego do jej dyspozycji. Wysokość otrzymywanego przez nią świadczenia uzależniona jest wszak od kursu dolara amerykańskiego, który znacznie wzrósł w ostatnich miesiącach. Według opublikowanej przez Narodowy Bank Polski tabeli nr 051/C/NBP/2015 z dnia 13 marca 2015 r. z mocą obowiązującą od dnia 16 marca 2015 r. kurs kupna tej waluty wynosi obecnie 3,9135 zł, podczas gdy kurs nabycia przyjęty na podstawie takiego komunikatu w przywołanym postanowieniu z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 7/14 wynosił zaledwie 2,9987 zł. W konsekwencji kwota 708,21 USD, którą ostatnio wypłacono skarżącej, stanowi równowartość 2771,58 zł, natomiast przed rokiem była warta 2123,71 zł. Ponadto wskutek zmiany zasad wypłaty przed rokiem uzyskała ona kwotę 575,05 USD, będącą wówczas równowartością 1724,41 zł. W lutym bieżącego roku wnioskująca dysponowała więc środkami wyższymi od tych uzyskanych przed rokiem o sumę przekraczającą wpis od skargi około dziesięciokrotnie. Okoliczność ta musi mieć znaczenie dla oceny wniosku, szczególnie jeżeli zważyć, że wzrostowi dochodu nie towarzyszył wzrost wydatków, które pozostały na tym samym lub zbliżonym poziomie jak przed rokiem. We wniosku złożonym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 7/14 strona wykazała identyczne wydatki dotyczące składki ubezpieczeniowej, doładowania telefonu oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, niższą opłatę za wodę (33 zł), lecz wyższą należność za energię elektryczną (173,05 zł). Podkreślić zarazem trzeba, że już w tamtym postępowaniu podnosiła, że ze względu na awarię pieca musi dogrzewać mieszkanie grzejnikiem elektrycznym. Zwracała również uwagę na konieczność poniesienia wydatków na naprawę pieca i innych nakładów remontowych. Nakładów tych jednak skarżąca pomimo wezwania nigdy nie udokumentowała, a w niniejszym postępowaniu przyznała, że odłożyła je na później, toteż nie można uznać ich za koszty utrzymania koniecznego. Odpadł również argument wskazujący, że wnioskująca zobowiązania jest do poniesienia kosztów sądowych w innych sprawach toczących się przed Sądem, skoro została od tych kosztów zwolniona. Podsumowując, strona nie wykazała, że poniesienie obecnie kosztów sądowych w niniejszej sprawie będzie wiązało się dla niej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Nie oznacza to jednak, że została ona pozbawiona prawa do złożenia kolejnego wniosku w tej materii, jeżeli jej sytuacja ponownie ulegnie zmianie. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.