I SA/Gl 1433/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.W. i P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżących, będący adwokatem, przedstawił ich wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oba wnioski zostały sporządzone w dniu 3 października 2013 r. i wskazują na te same okoliczności. I tak zwrócono uwagę na linie kredytowe w wysokości 693.725,57 zł i 187.622 zł, na długoterminowy kredyt w wysokości 154.704,84 zł, na zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości 290.089,22 zł oraz na sumę 702.000 zł umieszczoną jako depozyt na rachunku Urzędu Skarbowego. Według wniosku średni miesięczny dochód skarżących wynosi po około 8.773,92 zł brutto. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza mieszkaniem, które jest obciążone hipoteką kaucyjną w kwocie 392.000 zł oraz dwiema hipotekami przymusowymi w wysokości 465.121 zł i 469.817 zł. Zaznaczono, że w małżeństwie skarżących obowiązuje rozdzielność majątkowa. Skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem. Do wniosku załączono dokumenty potwierdzające ustanowienie wspomnianych depozytów i hipotek. Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku pełnomocnik skarżących przedstawił – w większości w formie kserokopii lub wydruków – bardzo obszerny materiał dowodowy, obejmujący w szczególności: zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych złożone przez skarżących za ubiegły rok (w każdym z nich wykazano przychody w kwocie 3.736.931,88 zł, koszty ich uzyskania w kwocie 3.544.520,69 zł i dochód w kwocie 192.411,19 zł), zaświadczenia o ich dochodach z dnia 26 listopada 2013 r. (średniomiesięczny dochód miesięczny netto za ostatnie sześć miesięcy określono w przypadku skarżącego na kwotę 12.506,84 zł, a w przypadku skarżącej na kwotę 11.936,36 zł), deklarację na zaliczkę miesięczną w podatku dochodowym za październik bieżącego roku (skarżący wykazali w niej przychód w wysokości po 2.250.819,61 zł, koszty jego uzyskania w wysokości po 2.129.821,84 zł i dochód w wysokości po 120.997,11 zł), raporty kasowe dotyczące spółki cywilnej prowadzonej przez skarżących (np. w październiku bieżącego roku obroty po stronie "WINIEN" sięgnęły kwoty 336.962,30 zł, a po stronie "MA" – 310.155,80 zł; końcowy stan kasy wyniósł 122.326,54 zł, a początkowy – 95.790,04 zł), deklaracje dla podatku od towarów i usług tej spółki za miesiące od maja do października bieżącego roku (najwyższą podstawę opodatkowania, 984.282 zł, wykazano w październiku, najniższą, 490.108 zł – w lipcu), rachunki zysków i strat spółki (np. w październiku bieżącego roku odnotowano przychody netto ze sprzedaży w kwocie 650.219,64 zł, koszty działalności operacyjnej w kwocie 598.283,38 zł oraz zysk z działalności operacyjnej w kwocie 51.936,68 zł, a następnie zysk netto w kwocie 45.302,29 zł) wraz z zestawieniem obrotów i sald (wylicza ono liczne środki trwałe, obejmujące m.in. środki transportu, w tym samochody ciężarowe – najwyższa wartość takiego pojazdu to 55.000 zł), wyciągi z rachunków bankowych m.in. skarżącego (suma uznań za miesiące od sierpnia do października bieżącego roku wyniosła na nim 489.236,10, suma obciążeń 497.470,75 zł, a saldo końcowe 10.300,76 zł; odnotowuje on liczne operacje, przykładowo dnia 3 października wypłacono gotówką kwotę 10.000 zł, a dzień wcześniej przelano na rzecz osoby niewymienionej jako osoba pozostająca ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym tytułem darowizny kwotę 70.000 zł) oraz spółki cywilnej, w ramach której skarżący prowadzą działalność (jedynie w październiku bieżącego roku suma uznań wyniosła 713.835,40 zł, a suma obciążeń 658.080,44 zł; saldo rachunku jest ujemne i wynosi 632.461,10 zł; również ten wyciąg odnotowuje liczne operacje, przykładowo dnia 3 października wypłacono gotówką sześciokrotnie kwotę 2000 zł, a następnie zasilono rachunek skarżącego kwotą 10.000 zł) oraz dokumenty obrazujące zadłużenie skarżących (np. umowę kredytu zawartą przez skarżących w dniu 25 listopada 2013 r., udzielającą kredytu w rachunku bieżącym na kwotę 200.000 zł i decyzję z dnia 27 maja 2013 r. o rozłożeniu na raty zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie 218.190,35 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 52.974 zł – rata przypadająca do zapłaty w obecnym miesiącu wynosiła 9.999,96 zł). Wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosić może maksymalnie 2400 zł. Odnotować bowiem wypada, że wartość przedmiotu zaskarżenia podana przez obie strony nieznacznie się różni i dla wyliczenia wysokości wpisu przyjętą tę spośród nich, która jest wyższa. Jest to jednak wyliczenie o charakterze orientacyjnym, dokonane dla potrzeb postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy celem zestawienia oszacowanej wysokości kosztów sądowych z dochodami i wydatkami strony. W postępowaniu tym nie można wszak przesądzać wysokości kosztów sądowych, zwłaszcza referendarz sądowy nie ma żadnych kompetencji w tej materii. Należy ona do Przewodniczącego, który może określić wysokość opłaty sądowej w drodze zażalenia podlegającego zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tylko w tym trybie można tę kwestię rozstrzygnąć. Podobne rozbieżności występują też w części innych spraw, w których skarżący razem lub samodzielnie występują w charakterze strony skarżącej, składając wnioski o przyznanie prawa pomocy również stanowiące przedmiot dzisiejszego posiedzenia. Łączna wysokość wpisów od skarg, obliczona z uwzględnieniem najwyższych wskazanych w nich wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi w tych sprawach 8116 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna więc udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te spostrzeżenia to rozpatrywanej sprawy, najpierw podkreślić trzeba, że sytuacja skarżących została dobrze udokumentowana, gdyż ich pełnomocnik z podwyższoną starannością procesową wykonał wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, nadsyłając – w kilku egzemplarzach – niezwykle obszerną dokumentację źródłową, obrazującą tę sytuację wszechstronnie i drobiazgowo. Analiza tej dokumentacji, nawet pomijająca zbędne w tym przypadku szczegóły, musi jednak prowadzić do wniosku, że powyższa przesłanka w stosunku do wnioskodawców nie zachodzi. Prowadzą oni bowiem działalność gospodarczą z bardzo dobrym wynikiem finansowym. Osiągają wysokie, stabilne obroty, czego dowodzą m.in. kilkusettysięczne podstawy opodatkowania wykazywane regularnie w deklaracjach dla podatku od towarów i usług. Doniosłe znaczenie ma spory dochód wykazany dla potrzeb podatku dochodowego tak za ubiegły rok, jak i w roku bieżącym, tym bardziej iż stanowi on różnicę przychodu i kosztów jego uzyskania przybierających wartości milionowe. Również w dokumentach księgowych odnotowywany jest zysk, który przewyższa wyliczoną wyżej sumę wpisów (8116 zł), np. tylko w październiku zysk netto przekraczał tę sumę ponadpięciokrotnie. Co więcej, zysk ten, według rachunku zysków i strat, uzyskano pomimo poniesienia kosztów operacyjnych, w porównaniu z którymi suma ta jest znikoma (stanowi ona zaledwie 1,36% tych kosztów). Niepodobna ocenić inaczej płatności dokonywanych przez skarżących tak w formie gotówkowej, jak i za pośrednictwem rachunków bankowych. Wysokość tych operacji pozostaje wszak w analogicznej, wręcz rażącej dysproporcji z wysokością kosztów sądowych we wszystkich ich sprawach. Zaznaczyć przy tym wypada, że w świetle raportu kasowego po dokonaniu płatności gotówkowych pozostała nadwyżka przekraczająca wspomnianą sumę wpisów od skarg ponadpiętnastokrotnie. Znamienne jest również, że w dniu 3 października 2013 r., czyli w dacie sporządzenia wniosków o przyznanie prawa pomocy, z dwóch rachunków bankowych wypłacono środki gotówkowe sięgające łącznie kwoty 22.000 zł, stanowiącej prawie trzykrotność tej sumy, natomiast dzień wcześniej przelano tytułem dartym kwotę przewyższającą tę sumę ponadośmiokrotnie. Tego rodzaju przykłady można mnożyć. Niemniej już tylko te dotąd przywołane wykluczają przyznanie prawa pomocy, i to pomimo zobowiązań ciążących na skarżących, tak publiczno, jak i prywatnoprawnych. Konieczność spłaty tych zobowiązań nie uniemożliwiła przecież poniesienia tych wszystkich wydatków, a nawet osiągnięcia zysku z działalności gospodarczej. W tym kontekście podnieść należy, że koszty postępowania sądowego przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności kalkulować w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieporównywalnie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy poniesienie kosztów sądowych pozostanie bez jakiegokolwiek istotnego czy wręcz odczuwalnego wpływu na poziom płynności finansowej prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.