I SA/Gl 1434/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. K. (K.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej adwokata. Przedmiotem skargi C. K., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mocą której odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 636,60 zł. W ramach urzędowego formularza PPF z dnia 10 maja 2013 r. strona skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku obszernie nawiązała do merytorycznych aspektów sprawy z jej skargi. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach odnotowała natomiast, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie 1.347,73 zł i z dochodu z działalności gospodarczej w kwocie 447,38 zł. Uśrednione miesięczne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wynoszą 1.788,00 zł. Z dokumentów źródłowych, nadesłanych do Sądu w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 16 maja 2013 r., wynika, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do lokalu, w którym mieszka. Mieszkanie to należy do osoby, która użycza jej jeden pokój z możliwością korzystania z kuchni i łazienki. Skarżąca uzgodniła z właścicielem lokalu, że będzie partycypować w kosztach jego utrzymania w wysokości 500 zł miesięcznie. W tej kwocie zawarta jest rekompensata za zużycie energii elektrycznej, wody i gazu. Dodatkowo skarżąca partycypuje w kosztach bieżących napraw. W chwili obecnej C. K. spłaca zobowiązanie wobec banku w kwocie 16.000,00 zł, które zaciągnęła na spłatę uprzednio zaciągniętych pożyczek, zaległości z tytułu czynszu za lokal, w którym prowadzi działalność (wynajęty od spółdzielni mieszkaniowej) i wsparcie finansowe swojej byłej wspólniczki. Część środków pochodzących z ww. pożyczki służyła skarżącej do wsparcia jej matki, która poważnie zachorowała. Aktualny dochód skarżącej stanowi kwota 1.763,04 zł, z kolei stałe miesięczne wydatki wynoszą 1.864,69 zł. Wszystkie sygnalizowane wyżej okoliczności zostały przez skarżącą skrupulatnie udokumentowane. Na potrzebę rozpoznania wniosku nadesłano także kopie dokumentacji prowadzonej na potrzebę działalności gospodarczej. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należało odnotować, że zakres wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy został oznaczony w pkt 4 druku urzędowego formularza wniosku PPF. Intencją wnioskującej jest więc uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na decyzję dotyczącą spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przedmiotem skargi jest działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęta jest w tej sprawie C. K. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżąca zwolniona jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się bezprzedmiotowy, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadziło się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie więc do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonawszy analizy sytuacji majątkowej wnioskującej przez pryzmat przywołanej wyżej przesłanki należało stwierdzić, że C. K. wykazała, że nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie. W toku rozpoznania wniosku zwrócono przede wszystkim na relację dochodów i wydatków w budżecie domowym skarżącej. Dokonanie tego zestawienia pozwoliło stwierdzić, że C. K. nie posiada środków, które pozwoliłby jej na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Na szczególną uwagę zasługuje w tym przypadku skrupulatność w dokumentowaniu sytuacji materialnej skarżącej. W uznaniu orzekającego skarżąca z całą pewnością nie jest osobą, która wnosząc o przyznanie prawa pomocy, próbuje bezpodstawnie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów sądowych na innych współobywateli. W chwili obecnej regularnie ponosi zobowiązania wobec Skarbu Państwa, jak i zobowiązania cywilnoprawne. Nie bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia pozostaje także stan zdrowia skarżącej, który generuje wydatki związane z leczeniem. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.