I SA/Gl 1436/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 września 2023 r. nr 340400.71.2023-RED-Ty-2798 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi K.J. (dalej "Skarżąca") jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. W dniu 19 czerwca 2023 r. Skarżąca złożyła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego składki na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2023 r., podnosząc nieistnienie zobowiązania wskutek jego uregulowania. 2. ZUS Oddział w R. postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r., wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1, § 3 i 4, art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej "u.p.e.a."), oddalił zarzut Skarżącej dotyczący wygaśnięcia w całości obowiązku. ZUS, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdził, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego TW1340423002200 należności nim objęte nie były uregulowane. Jednocześnie wyjaśnił, że wpłatę w kwocie 340,00 zł zaksięgowano na należności za okres 01/2023-03/2023. 3. Pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nr TW1340423002200 zobowiązanie nim objęte nie istniało, a płatnik nie posiadał zadłużenia za wcześniejsze okresy, tj. 1/2023- 3/2023, na które zaksięgowano kwotę 340,00 zł. Zadłużenie to zostało bowiem uregulowane wpłatami w kwotach: - za styczeń: 270,90 zł 22 lutego 2023 r. i omyłkowo dodatkowo 2 kwietnia 2023 r., - za luty: 314,10 zł 4 kwietnia 2023 r., - za marzec: 314,10 zł 2 czerwca 2023 r., - koszty upomnienia: 16,00 zł 2 kwietnia 2023 r. W Jej ocenie nie można było dokonać zaliczenia wpłaty na poczet innych, nieistniejących zobowiązań. Do pisma Skarżąca przedłożyła wydruki wpłat. Wskazała również, że rozliczenie dokonanych wpłat powinno nastąpić zgodnie z treścią art. 62 ust. 1 Ordynacji podatkowej, czyli w pierwszej kolejności zgodnie ze wskazaniem podatnika na dokumencie wpłaty, natomiast, jeżeli podatnik nie wskazał tytułu zobowiązań, na poczet zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności. 4. Prezes ZUS postanowieniem z 20 września 2023 r., wydanym na podstawie art. 17 u.p.e.a. oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego( t.j. Dz. U. z 2023 r., poz.775, dalej "k.p.a") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2023 r. poz.1230, dalej "ustawa o ZUS"), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 21 lipca 2023 r. Prezes ZUS, powołując się na akta sprawy, wskazał, że wystawienie tytułu wykonawczego zostało poprzedzone doręczeniem Skarżącej w dniu 17 maja 2023 r. upomnienia wzywającego do zapłaty należności w terminie 7 dni od daty jego odebrania oraz, że w postanowieniu z dnia 21 lipca 2023 r. omówiono sposób rozksięgowania wpłaty w kwocie 340,00 zł z dnia 2 czerwca 2023 r. oraz przepisy prawa, które były podstawą takiego sposobu jej rozliczenia. Prezes ZUS wyjaśnił, że w sprawie nie ma zastosowania art. 62 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2022 r. poz. 261, dalej "o.p."). Art. 31 ustawy o ZUS jednoznacznie wskazuje przepisy Ordynacji podatkowej, które mają odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek. Wśród nich zawarto odwołanie do art. 62 o.p., ale wyłącznie w zakresie § 3 i 5. Brak odwołania do art. 62 § 1 o.p. wynika z faktu, że ustawodawca w art. 49 ust 1 ustawy o ZUS zawarł zapis, że zasady opłacania i rozliczania wpłat na poczet składek precyzują przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1771 z późn. zm., dalej "Rozporządzenie"). Zgodnie z przepisami Rozporządzenia składki opłacane są jednym przelewem. Każda wpłata dokonywana przez płatnika jest dzielona proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Podzieloną wpłatę rozlicza się w pierwszej kolejności na najstarsze zaległości; nie jest uwzględniany tytuł wpłaty określony na przelewie przez płatnika. Dlatego dokonane przez Skarżącą wpłaty w kwotach: 270,90 zł, 190,00 zł, 16,00 zł, 315,00 zł oraz 340,00 zł zostały rozliczone zgodnie z przepisami Rozporządzenia, w sposób wskazany w tabeli. Tym samym, wbrew twierdzeniom Skarżącej, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego TW1340423002200 należność nim objęta nie była uregulowana. Ponadto Prezes ZUS poinformował, że w systemie nie odnotowano wpłat w kwotach: 314,10 zł z dnia 4 kwietnia 2023 r. i 314,10 zł z dnia 2 czerwca 2023 r., które wskazała Skarżąca w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym dowodów ich dokonania nie dołączyła do wniosku o ponowne rozpatrzenie zarzutu. 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podniosła, iż płatnik nie miał zadłużenia za poprzednie okresy. Samo wezwanie skierowane do płatnika (jak również dane widoczne w portalu informacyjnym ZUS) wskazywało na fakty, iż poza należnościami wymienionymi w wezwaniu na dzień jego wystawienia nie istniało żadne inne zadłużenie z tytułu składek wobec ZUS. Jeśli więc w skutek wezwania płatnik uiścił wskazane w wezwaniu należności (a stało się to niewątpliwie po wystawieniu wezwania i ujawnieniu wysokości bieżącego zadłużenia), to składki winny zostać zarachowane zgodnie z dyspozycją płatnika, tj. jak wskazano w odwołaniu od pierwszego postanowienia - należność za styczeń, luty i marzec została uregulowana, przy czym składka za luty została błędnie opisana jako składka za marzec, a płatnik zapłacił odpowiednio składki w dniach: - za styczeń: 270,90 22 luty 2023 r. i omyłkowo dodatkowo 2 kwietnia 2023 r., - za luty: 314,10 zł 4 kwietnia 2023 r., - za marzec: 314,10 zł 2 czerwca 2023 r., - koszty upomnienia: 16 zł dnia 2 kwietnia 2023 r. Skarżąca argumentowała, że w powołanych przez organ przepisach Rozporządzenia nie ma jakiejkolwiek dyspozycji, aby składki zarachowywać wbrew dyspozycji płatnika na inne zobowiązania. Poszczególne rozwiązania zawarte w Rozporządzeniu (§ 14 ust. 1, § 17 ust. 1, § 18 ust. 1) wskazują jedynie na sytuacje, gdy dokonana wpłata przewyższa wartość składki za deklarowany okres. Żaden natomiast przepis nie uprawnia wprost ani pośrednio do zarachowywania składek wbrew dyspozycji płatnika wyrażonej w poleceniu przelewu. 6. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia Prezesa ZUS wydanego w przedmiocie zarzutu zgłoszonego przez Skarżącą w sprawie egzekucji zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2023 r. Zarzut ten został sformułowany na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. i dotyczy wygaśnięcia obowiązku. Uzasadniając zarzut, Skarżąca wskazała, że nie posiadała zaległości na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i jego wystawienie nastąpiło z kwalifikowanym naruszeniem prawa. Argumentowała, że należność z tytułu składek za styczeń, luty i marzec 2023 r. została już uregulowana, przy czym składka za luty została błędnie opisana jako składka za marzec, a płatnik zapłacił odpowiednio składki w dniach: - za styczeń: 270,90 zł 22 lutego 2023 r. i omyłkowo dodatkowo 2 kwietnia 2023 r., - za luty: 114,10 zł 4 kwietnia 2023 r., ' - za marzec: 314,10 zł 2 czerwca 2023 r., - koszty upomnienia: 16 zł 2 kwietnia 2023 r. W ocenie Skarżącej, nawet gdyby przyjąć, że istnieje jakakolwiek zaległość, to powinna zostać rozliczona zgodnie z art. 62 ust. 1 o.p., a nie w sposób wskazany przez ZUS.  Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Przedstawione przez skarżącą argumenty nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku w postaci uwzględnienia zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości. Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy nr TW13404230002200, obejmuje zadłużenie na ubezpieczenie zdrowotne (FUZ) za marzec 2023 r. na kwotę 77,01 zł należności głównej. Wystawienie tytułu wykonawczego poprzedzone zostało doręczeniem Skarżącej upomnienia zawierającego wezwanie do zapłaty należności w terminie 7 dni od jego odebrania. Zawiadomieniem z dnia 6 czerwca 2023 r. zajęty został rachunek bankowy Skarżącej w A S.A. Zajęcie zostało wystawione na kwotę 192,54 zł (należność główna powiększona o odsetki naliczone na dzień wystawienia zajęcia i koszty egzekucyjne). Prezes ZUS prawidłowo wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 62 § 1 o.p. Art. 31 ustawy o ZUS jednoznacznie wskazuje przepisy Ordynacji podatkowej, które mają odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek. Wśród nich zawarto odwołanie do art. 62 o.p., ale wyłącznie w zakresie § 3 i 5. Brak odwołania do art. 62 § 1 o.p. wynika z faktu, że ustawodawca w art. 49 ust. 1 ustawy o ZUS zawarł zapis, że zasady opłacania i rozliczania wpłat na poczet składek precyzują przepisy Rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 - 7 Rozporządzenia płatnik składek dokonuje jednej wpłaty obejmującej łączną kwotę składek na: 1) ubezpieczenia społeczne w wysokości stanowiącej różnicę między wykazaną w deklaracji kwotą należnych składek za dany miesiąc kalendarzowy a kwotą wypłaconych zasiłków, świadczeń rodzinnych oraz przysługującego płatnikowi składek wynagrodzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, zwanych dalej "kwotą uznań", 2) Fundusz Emerytur Pomostowych w wysokości wykazanej w deklaracji kwoty należnych do zapłaty składek, określonej w deklaracji za dany miesiąc kalendarzowy, 3) ubezpieczenie zdrowotne w wysokości wykazanej w deklaracji kwoty należnych do zapłaty składek za dany miesiąc kalendarzowy, 4) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości wykazanej w deklaracji kwoty należnych do zapłaty składek, określonej w deklaracji za dany miesiąc kalendarzowy - na przydzielony przez Zakład płatnikowi składek numer rachunku składkowego (ust. 1). Jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami część składek na poszczególne ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne podlega finansowaniu z budżetu państwa lub Funduszu Kościelnego i jest przekazywana przez te podmioty bezpośrednio do Zakładu, w deklaracji płatnik składek wykazuje odpowiednio kwoty składek finansowanych z tych źródeł (ust. 2). Kwot składek, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się we wpłacie dokonanej przez płatnika składek na numer rachunku składkowego (ust. 3). Jeżeli ze złożonej deklaracji korygującej wynika, że kwota należnych do zapłaty składek wykazana zgodnie z § 3 ust. 1 jest wyższa niż wykazana w deklaracji korygowanej za dany miesiąc kalendarzowy, którego deklaracja dotyczy, płatnik składek dokonuje wpłaty różnicy zgodnie z ust. 1 (ust. 4). Wpłata składek dokonana przez płatnika składek po terminie określonym w ustawie powinna obejmować również odsetki za zwłokę (ust. 5). W przypadku gdy wpłata, o której mowa w ust. 5, nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie określonym w ustawie. Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę (ust. 6). Wpłat, o których mowa w ust. 1, 4 i 5, płatnik składek dokonuje w trybie określonym w ustawie (ust. 7). W myśl § 7 ust. 1 Rozporządzenia dokonaną przez płatnika składek wpłatę na numer rachunku składkowego Zakład rozdziela na pokrycie należności z tytułu składek na poszczególne fundusze, z uwzględnieniem: 1) proporcjonalnego procentowego podziału wpłaty według kwot składek przypadających do zapłaty na poszczególne fundusze na podstawie danych zawartych w deklaracji złożonej za ostatni miesiąc kalendarzowy albo 2) w przypadku gdy płatnik składek nie złożył deklaracji - według procentowego udziału składek na poszczególne fundusze w kwocie wpłaty, na podstawie stóp procentowych składek na poszczególne fundusze dla płatnika składek opłacającego składki na własne ubezpieczenia. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 1 -5 Rozporządzenia: Zakład dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji oraz raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących, w części przypadającej na dany fundusz według podziału ustalonego zgodnie z § 7 ust. 1 (ust. 1). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych podlega zaliczeniu na należności z tych tytułów, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 5). Z powołanych przepisów Rozporządzenia wynika, że składki opłacane są jednym przelewem. Każda wpłata dokonywana przez płatnika jest dzielona proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Podzieloną wpłatę rozlicza się w pierwszej kolejności na najstarsze zaległości; nie jest uwzględniany tytuł wpłaty określony na przelewie przez płatnika. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że dokonane przez Skarżącą wpłaty w kwotach: 270,90 zł, 190,00 zł, 16,00 zł, 315,00 zł oraz 340,00 zł zostały rozliczone zgodnie z przepisami wskazanego Rozporządzenia w sposób wskazany w tabeli zawartej w zaskarżonym postanowieniu. Z rozliczenia tego wynika, że zobowiązania objęte tytułem wykonawczym nie zostały przez Skarżącą uregulowane. Wpłatą z dnia 2 czerwca 2023 r. w wysokości 340,00 zł Skarżąca nie uregulowała w całości zadłużenie istniejącego w dniu dokonania tej wpłaty. Zadłużenie za marzec 2023 r. wygasło w całości dopiero w wyniku uzyskanej wpłaty egzekucyjnej z zajętego rachunku bankowego. Co istotne Prezes ZUS wyjaśnił, że ZUS nie otrzymał wpłat w kwocie 314,10 zł z 4 kwietnia.2023 r. i 314,10 zł z dnia 2 czerwca 2023 r., które wskazała Skarżąca w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), oddalił skargę.