I SA/Gl 1437/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ nadzoru), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Dyrektor ZUS) z dnia [...] nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K.B. (dalej: skarżąca) na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o nr od [...] do nr [...], obejmującego zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych. Powyższe postanowienie organu drugiej instancji zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dyrektor ZUS prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, obejmujące zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych. W toku egzekucji skarżąca pismem z dnia 28 marca 2017 r. wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wniesienia odwołania od decyzji ZUS z dnia [...] nr [...] stwierdzającej, że jest ona dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, na podstawie której wystawione zostały tytuły wykonawcze. Wniosek ten skarżąca uzasadniła faktem złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Pismem z dnia [...] ZUS wezwał skarżącą do wskazania rodzaju pomocy publicznej, o którą się ubiega. W odpowiedzi skarżąca wskazała, iż jest to pomoc de minimis a następnie złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości. Postanowieniem z dnia [...] ZUS odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazując, iż nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w ustawie egzekucyjnej. Skarżąca natomiast uzasadniła wniosek jedynie złożonym podaniem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie wskazała na żadne trudności finansowe ani nie zaproponowała innej formy spłaty zadłużenia. Nie wykazała nadto ważnego interesu w sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz wskazywał, że zawieszenie to jest zasadne w świetle art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej. Odwołał się do kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS oraz wskazywał, że prowadzona egzekucja nie ma podstaw prawnych. Postanowieniem z dnia [...] organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając przyjęte stanowisko organ nadzoru odwołał się do treści art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej i zaakcentował, że wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zaistniała żadna okoliczność, opisana w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zdaniem organu nadzoru podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji stanowiącej podstawę egzekucji nie jest przesłanką do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie nie zostały ponadto wskazane przez skarżącą trudności finansowe ani nie zaproponowała ona innej formy spłaty zadłużenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie organu nadzoru skarżąca reprezentowana przez niefachowego pełnomocnika wniosła o jego zmianę, rozpatrzenie sprawy pod kątem "sprawiedliwości społecznej" oraz nieobciążanie kosztami postępowania. W kwestii trudności majątkowych skarżącej jej pełnomocnik zaznaczył, że twierdzenie organu dotyczące ich niewskazania jest absurdalne z uwagi na złożenie przez nią oświadczenia majątkowego. Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącej uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wyjaśnia sprawy. Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w niniejszej sprawie postanowienia Dyrektora ZUS Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota sprowadza się do przerwania na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały już w toku egzekucji, gdyż w przeciwnym przypadku nie należało w ogóle wszczynać postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Zarazem wymienia on przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania, nie pozostawiając tym samym do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku należy zawiesić postępowanie (por. R. Hauser, Z. Leoński, w: Postępowanie egzekucyjne w administracji pod. red. prof. R. Hausera i prof. A. Skoczylasa; C.H. BECK 2012, str. 275-276). Użycie przez ustawodawcę określenia "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że rozstrzygnięcie dotyczące zawieszenia egzekucji ma charakter związany - jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1) – 5) ustawy egzekucyjnej, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. A contrario, brak którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 735/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżącej w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wniesienia odwołania od decyzji ZUS stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Okoliczność wniesienia odwołania od decyzji stanowiącej podstawę egzekucji (czy też wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiego odwołania) nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie mieści się ona w zamkniętym katalogu przesłanek, przewidzianych w art. 56 § 1 pkt 1) – 5) ustawy egzekucyjnej. Wniosek o zawieszenie egzekucji skarżąca uzasadniła jedynie złożeniem podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby zachodziły okoliczności przewidziane w art. 56 § 1 pkt 1) – 4) u.p.e.a., tj. aby wstrzymano wykonanie bądź odroczono obowiązek czy też rozłożono na raty spłatę należności pieniężnej; aby nastąpiła śmierć zobowiązanego bądź utrata przez niego zdolności do czynności prawnych; o zawieszenie egzekucji nie wystąpił ponadto wierzyciel. Co istotne, okoliczność wskazana przez skarżącą we wniosku o zawieszenie nie stanowi również "innego przypadku" przewidzianego w ustawach, o którym mowa jest w pkt 5 wyżej wskazanego przepisu. W art. 56 § 1 pkt 5) u.p.e.a. nie wskazano bezpośrednio kolejnej podstawy zawieszenia postępowania, ustawa odwołuje się tu bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1) – 4) u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Reasumując, należy zaznaczyć, że Dyrektor ZUS w sposób wyczerpujący rozpatrzył wniosek skarżącej o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ ten rozważył przez pryzmat art. 56 § 1 u.p.e.a., czy wskazane przez skarżącą okoliczności mieszczą się w katalogu przyczyn wymienionych w tym przepisie i prawidłowo odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na niewystępowanie przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Stanowisko to zasadnie podzielił organ nadzoru, opierając rozstrzygnięcie na właściwych przepisach prawa i prawidłowo je uzasadniając. Mając na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na mocy art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.