I SA/Gl 1439/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. oraz nadpłaty w tym podatku w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. zwolnienie od wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Oświadczyła, ze jest matką samodzielnie wychowującą córkę i że uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1600 zł oraz tytułem alimentów na córkę w kwocie 650 zł. Stałe wydatki gospodarstwa domowego wyliczyła na sumę około 1200 zł, uwzględniając m.in. czynsz za mieszkanie – 495 zł, ratę pożyczki – 106 zł, koszty leczenia córki – 150 zł za jedną wizytę oraz jej uczestnictwa w kursie języka obcego – 140 zł. Zwróciła uwagę na inne poniesione ostatnio wydatki, m.in. zakup okularów dla córki za cenę 400 zł. Według wniosku skarżąca jest właścicielem mieszkania oraz współwłaścicielem samochodu osobowego. Pismem doręczonym dnia 18 stycznia 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku, m.in. poprzez udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego oraz nadesłanie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych i prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. Zarządzeniem z dnia 1 lutego 2018 r., odebranym przez skarżącą dopiero dnia 23 lutego 2018 r., referendarz przedłużył jej termin do wykonania wezwania o 7 dni. Skarżąca przesłała plik dokumentów, które generalnie potwierdzają okoliczności wskazane we wniosku, a mianowicie: zaświadczenie pracodawcy (według niego w listopadzie i grudniu ubiegłego roku wynagrodzenie było objęte zajęciem skarbowym i wypłacono je jedynie w kwotach odpowiednio 1416,25 zł i 1209,40 zł), kopię orzeczeń w sprawie alimentów, kopię zeznań podatkowych skarżącej w podatku dochodowym za lata 2015-2016 oraz dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia i kosztów utrzymania i leczenia, które zostały opłacone. Przedłożyła również wyciągi z rachunku bankowego za okresy od dnia 6 listopada 2017 r. do dnia 4 lutego 2018 r. Poza wynagrodzeniem i alimentami odnotowują one jeszcze inne wpływy, które jednak zostały na wyciągu przynajmniej częściowo ręcznie zamazane: kwoty 200 zł w dniu 4 grudnia 2017 r. (zamazano opis operacji, czyli oznaczenie podmiotu, który dokonał przelewu oraz jego tytuł), a także kwoty przelanej dnia 19 grudnia 2017 r. (jak wynika z wyliczeń polegających na pomniejszeniu sumy wpływów o wpływy, których wysokość można odczytać – chodzi o kwotę 557,19 zł). Zamazano też opisy operacji w przypadku niektórych płatności: w listopadzie na kwotę 30 zł, w grudniu na sumę 270 zł, a w styczniu na sumę 377 zł. Pozostałe płatności, w tym odnoszące się do podanych we wniosku kosztów utrzymania, nie zamazano. Na podstawie zarządzenia z dnia 3 stycznia 2018 r. skarżącą poinformowano, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Nie można przy tym z pola widzenia, że wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postępowaniu, jest o wiele niższy, niż sądziła skarżąca, składając rozpoznawany wniosek. To najmniejszy wpis spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej i dlatego trzeba poczynić bardzo precyzyjne, wieloaspektowe ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, aby stwierdzić, czy istotnie jest ona aż tak zła, iż wyklucza poniesienie takiego ciężaru finansowego, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Tymczasem przedłożony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie w tej materii oceny, która byłaby wolna od wątpliwości. Wprawdzie skarżąca udokumentowała wysokość zarówno swojego wynagrodzenia, jak i alimentów otrzymywanych przez jej córkę oraz kosztów utrzymania wskazanych we wniosku, lecz jednocześnie część faktów zataiła. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych usunięto odręcznie niektóre dane, które po prostu zamazano. Dane te odnoszą się nie tylko wpływów na rachunek w kwotach wyższych od wpisu od skargi, ale i wydatków, które w dwóch miesiącach spośród trzech objętych wyciągiem przewyższały ten wpis, i to wielokrotnie. Niewątpliwie zatem skarżąca otrzymała dochód ze źródła, którego nie ujawniła w postępowaniu, a jednocześnie ponosi wydatki większe od wpisu od skargi, co do których nie można wykluczyć, że nie należą do sfery koniecznego utrzymania. Skądinąd mimo niewielkiej kwoty dochodów deklarowanych we wniosku bez zaległości ponosi wszystkie udokumentowane wydatki, które do tej sfery z pewnością wypada zaliczyć, i to nawet wtedy, gdy – tak jak w wypadku kosztów leczenia – są one z tego punktu widzenia bardzo znaczne. Jej możliwości płatnicze wymagają dalszej weryfikacji, która nie wchodzi w rachubę ze względu na mankamenty przedłożonego materiału dowodowego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.