I SA/Gl 1440/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 7 kwietnia 2015 r., skarżąca wniosła o zwolnienie od tej opłaty. Podkreśliła, że nie jest w stanie jej uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego, gdyż uzyskuje jedynie rentę w wysokości 872,34 zł i ma na utrzymaniu sześcioletniego syna. Podała, że nie pozostaje z nikim innym we wspólnym gospodarstwie domowym, a jej majątek obejmuje mieszkanie o powierzchni 80,5 m2 oraz udział w działce o powierzchni 0,0318ha i w częściach wspólnych budynku. Pismem doręczonym w dniu 10 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia w sprawie zameldowania skarżącej, wymieniającego wszystkie osoby z nią zameldowane wraz z ewentualnym wyjaśnieniem, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącą, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, także tytułem alimentów, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, kopii umowy sprzedaży nieruchomości położonej w 2013 r. ze wskazaniem sposobu, w jaki rozdysponowano środki uzyskane z tego tytułu, zaświadczenia domu maklerskiego, według akt sprawy wykonującego usługi na rzecz skarżącej, podającego wysokość środków zgromadzonych na prowadzonych przez ten podmiot kontach skarżącej oraz środków wypłaconych przez nią w okresie ostatniego półrocza, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącą oraz osoby pozostające ze skarżącą w gospodarstwie domowym oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Ustosunkowując się do wezwania, skarżąca nadesłała kserokopie: zaświadczeń w sprawie zameldowania (według nich pod podanym przez skarżącą adresem zamieszkania zameldowana jest wyłącznie skarżąca i jej syn), rocznego obliczenia podatku skarżącej przez organ rentowy za 2015 r. oraz zaświadczenia w sprawie jej podatku za 2014 r., potwierdzenia wypłaty renty oraz listu elektronicznego dotyczącego rachunku prowadzonego w jej imieniu przez dom maklerski (według niego bilans zamknięcia tego rachunku jest ujemny). Wnioskodawczyni oświadczyła nadto, że posiadany przez nią rachunek bankowy został zamknięty przez bank "z braku operacji". Podkreśliła, że kwestię rozdysponowania kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości w 2013 r. poruszyła w przywołanym wyżej zażaleniu i wyraziła pogląd, iż "sięganie przez Wysoki Sąd do dochodów z roku 2013 jest sprzeczne z obowiązującym prawem". Jak podkreśliła, utrzymuje się przez cały miesiąc wyłącznie z renty, wobec czego jej zaległości za mieszkanie wynoszą 3151,40 zł, gdyż regulowane są rachunki tylko za energię elektryczną i za gaz, i to z opóźnieniem. Dokumentów w tym zakresie skarżąca jednak nie przedstawiła, wyjaśniając, że posiada je właściciel mieszkania. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. skarżącą zwolniono od wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Dostrzeżono wprawdzie, że materiał dowodowy sprawy wymagał wówczas uzupełnienia celem uzyskania pełnego obrazu sytuacji wnioskodawczyni we wszystkich aspektach, lecz odstąpiono od wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych ze względu na fakt, iż w tamtym czasie miała ona przejść poważny zabieg operacyjny, co uniemożliwiałoby jej wykonanie wezwania. Z kolei postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. oddalono następny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie nadesłała ona wówczas żadnego z dokumentów objętych wezwaniem referendarza sądowego, zbieżnym z tym, jakie wystosowano do niej obecnie. Poprzestała ona na oświadczeniach, że jej syn uzyskuje alimenty od ojca, z którym uzgodniła podział kosztów wychowania: ojciec miał pokrywać koszty kształcenia, a skarżąca pozostałe koszty utrzymania. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna zachować strona, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Obowiązek taki wynika wprost z przywołanego w wezwaniu art. 255 P.p.s.a., na co zwrócono uwagę skarżącej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 października 2015 r. W świetle jego treści jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jest poza sporem, że wezwanie takie może obejmować sprzedaż nieruchomości dokonaną trzy lata temu. W świetle znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu umowy z dnia 14 maja 2013 r. (dokument ten nie jest paginowany) skarżąca sprzedała nieruchomość za kwotę 110.000 zł, która miała być uiszczona przelewami na rachunek bankowy do dnia 15 lipca 2013 r. Bezsprzecznie suma ta mogłaby być dotąd źródłem finansowania potrzeb wnioskodawczyni i jej syna, pozwalającym nawet wygospodarować środki na opłacenie kosztów postępowania w sprawie, w tym zwłaszcza wpisu, o który wezwano ją obecnie, najniższego spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Trudno zatem wskazać przyczyny, dla których wezwanie wystosowane w tej materii miałoby pozostawać w sprzeczności z prawem, szczególnie z przytoczonym art. 255 P.p.s.a. W tym kontekście zaznaczyć również trzeba, że skarżąca, wbrew swoim twierdzeniom, nie wyjaśniła, w jaki sposób rozdysponowała tę kwotę. Ograniczyła się przy tym do oświadczenia, iż jej rachunek, zapewne ten, na który ją przelano, został zlikwidowany, nie przedstawiając jakiegokolwiek dowodu mogącego tę okoliczność choćby uprawdopodobnić, np. pisma banku informującego o zamknięciu rachunku "z braku operacji". Skądinąd skarżąca wykorzystywała ten rachunek również do innych znacznych operacji, skoro kilka lat wcześniej przelano na niego kwotę 100.331,25 zł, uzyskaną przez nią ze sprzedaży innej nieruchomości (umowa z dnia 29 lutego 2008 r., k. 4/1 akt administracyjnych). Nieruchomość tę nabyła ona od T. W. dnia 27 grudnia 2005 r. (zob. odpis aktu notarialnego, k. 10 akt administracyjnych), z którym dnia 5 kwietnia 2008 r. zawarła umowę przedwstępną sprzedaży mieszkania mającego stanowić obecnie jej adres zamieszkania (k. 8 akt administracyjnych). Znamienne jest, że obie strony tej umowy zamieszkiwały wówczas pod tym samym adresem, pod którym ówczesny kontrahent zamieszkuje nadal, tj. w S. przy ulicy [...]. Adres ten widnieje bowiem na oświadczeniu T. W. z dnia 23 czerwca 2015 r. na temat okoliczności związanych z awizowaniem korespondencji kierowanej do skarżącej (k. 159 akt). Ponadto nieruchomość ta należy do wnioskującej (zob. postanowienie z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności, k. 19/2 akt administracyjnych), a z dokumentów nadesłanych do sprawy wynika, że Ta. W. jest ojcem jej syna (zob. zwłaszcza kopię zaświadczenia w sprawie zameldowania tego syna na pobyt stały z dnia 9 lutego 2009 r. – osobę tę oznaczono tam jako: "W. J. T. s/c T."). Dalej każde z licznych pism kierowanych do niej w toku postępowania sądowego było awizowane, czego – jeżeli zważyć, że ma ona problemy z poruszaniem się – nie można wytłumaczyć inaczej niż spostrzeżeniem, iż faktycznie wcale nie zamieszkuje ona wraz synem pod adresem jej formalnego zameldowania. Wersja prezentowana przez skarżąca oznaczałaby zresztą, że zamieszkuje ona w mieszkaniu należącym do ojca jej syna, podczas gdy on mieszka w mieszkaniu należącym do niej. Tym samym całkowicie niewiarygodne są jej wyjaśnienia, że nie może ona przedstawić przechowywanych przez właściciela dokumentów dotyczących kosztów utrzymania zajmowanego przez nią lokalu, i to nie tylko dlatego, iż wedle aneksu z dnia 30 września 2013 r. do umowy przedwstępnej z dnia 5 kwietnia 2008 r. (k. 27/1 akt administracyjnych) mieszkanie mające stanowić miejsce jej zamieszkania zostało jej wydane, zaś w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji utrzymywała ona, iż przekazanie to nastąpiło już 19 stycznia 2009 r. i od tego dnia ponosi ona koszty utrzymania lokalu (s. 7 odwołania znajdującego się w aktach administracyjnych, k. 38). Niezależnie jednak od tego, którą wersję przyjąć, nie można w niniejszym postępowaniu pominąć faktu, iż skarżąca jest właścicielem mieszkania o dużej powierzchni. Otóż fakt tego rodzaju nigdy nie pozostaje bez wpływu na sytuację majątkową właściciela, dla którego może on wiązać się bądź z dochodami z tytułu najmu, jeżeli – jak ma to być w przypadku strony – nie zamieszkuje on w nim osobiście, bądź z kosztami łączącymi się z utrzymaniem tego dobra. Podobnie alimenty, które według wcześniejszych oświadczeń skarżącej, miał otrzymywać jej syn powiększają niewątpliwie pulę środków składających się na dochód gospodarstwa domowego. Stąd brak jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie wyklucza przyznanie prawa pomocy, uniemożliwiając ustalenie jego przesłanek, czyli ocenę, czy poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania są przecież niewielkie, może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla wnioskującej i jej rodziny. Niewystarczające jest w tym zakresie ograniczenie się do udokumentowania dochodów otrzymywanych przez wnioskodawczynię osobiście. Uwzględnienie wniosku może wchodzić w rachubę, jeśli skarżąca przedstawi dokumentację źródłową pozwalającą rozwiać podniesione wyżej wątpliwości. Przypomnieć jednak trzeba zastrzeżenie poczynione w postanowieniu z dnia 12 lutego 2015 r., iż dokumenty takie mogą uzasadniać również cofniecie prawa pomocy, które zostało skarżącej tym postanowieniem przyznane. Stosownie do art. 249 P.p.s.a. cofnięcie takie może nastąpić, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których prawo pomocy przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.