I SA/Gl 1440/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 22 czerwca 2015 r., skarżąca wniosła o zwolnienie od tej opłaty. Podkreśliła, że nie jest w stanie jej uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego, gdyż uzyskuje jedynie rentę w wysokości 872,34 zł brutto i ma na utrzymaniu małe dziecko. Podała, że nie pozostaje z nikim innym we wspólnym gospodarstwie domowym, a jej majątek obejmuje tylko nieruchomość stanowiącą miejsce jej zamieszkania. Pismem doręczonym w dniu 7 września 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia w sprawie zameldowania skarżącej, wymieniającego wszystkie osoby z nią zameldowane wraz z ewentualnym wyjaśnieniem, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącą, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, także tytułem alimentów, w szczególności kopii potwierdzenia wypłaty renty za ostatni miesiąc, jeżeli świadczenie to nie jest wypłacane przelewem na rachunek bankowy, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących loka, kopii umowy sprzedaży nieruchomości położonej w 2013 r. ze wskazaniem sposobu, w jaki rozdysponowano środki uzyskane z tego tytułu, zaświadczenia domu maklerskiego, według akt sprawy wykonującego usługi na rzecz skarżącej, podającego wysokość środków zgromadzonych na prowadzonych przez ten podmiot kontach skarżącej oraz środków wypłaconych przez nią w okresie ostatniego półrocza, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonych przez osoby pozostające ze skarżącą w gospodarstwie domowym oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Ustosunkowując się do wezwania w piśmie z dnia 14 września 2015 r., skarżąca wyraziła przekonanie, że w toku dotychczasowego postępowania wystarczająco udokumentowała swoją sytuację materialną. Podniosła, że uzyskanie części żądanych dokumentów wiąże się z określonymi kosztami i jest niemożliwe w terminie wyznaczonym wezwaniem, zwłaszcza dla osoby znajdującej się w jej stanie zdrowia. Zwróciła uwagę, iż alimenty uzyskiwane przez jej dziecko są jego dochodem i wedle uzgodnienia z ojcem dziecka są przeznaczane na pokrycie kosztów jego kształcenia, podczas gdy jego utrzymanie w pozostałym zakresie należy do skarżącej. W związku z oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 14 września 2015 r., zgodnie z którym strona cofnęłaby zażalenie, gdyby stało się ono zbędne, i nie powinna być w konsekwencji zobowiązana do uiszczenia wpisu od tego środka zaskarżenia, Sąd postanowieniem z dnia 12 października 2015 r. umorzył postępowanie zażaleniowe. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. skarżącą zwolniono od wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Dostrzeżono wprawdzie, że materiał dowodowy sprawy wymagał wówczas uzupełnienia celem uzyskania pełnego obrazu sytuacji wnioskodawczyni we wszystkich aspektach, lecz odstąpiono od wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych ze względu na fakt, iż w tamtym czasie miała ona przejść poważny zabieg operacyjny, co uniemożliwiałoby jej wykonanie wezwania. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna zachować strona, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżąca nie nadesłała żadnego z żądanych dokumentów i nie przedstawiła okoliczności, które mogłyby taki stan rzeczy usprawiedliwiać. Niepodobna zgodzić się z argumentem, że nie dysponowała ona czasem odpowiednim do wykonania wezwania, jeżeli zważyć, iż od dnia jego doręczenia upłynęło już 6 tygodni. Skądinąd część żądanych materiałów, np. dokumenty dotyczące kosztów utrzymania, mogła być zgromadzona od ręki. W tym m.in. przypadku nie wymagało to poniesienia dodatkowych kosztów. Ponadto skarżąca uchyliła się od nadesłania również dokumentów tego rodzaju jak te przedkładane przez nią wcześniej, np. dokumentu domu maklerskiego na temat stanu jej konta i operacji dokonywanych na nim w jej imieniu. Nie było również podstaw, by przyjąć, że wykonanie wezwania nie wchodzi w rachubę z przyczyn zdrowotnych. Skarżąca, inaczej niż w trakcie postępowania w przedmiocie wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uprawdopodobniła takiej przeszkody, trudno zresztą przyjąć, iż ona wystąpiła, skoro strona aktywnie uczestniczy w postępowaniu, m.in. odpowiedziała na wezwanie i prowadzi inną korespondencję procesową. W jej wyniku Sąd umorzył postępowanie w sprawie złożonego przez skarżącą zażalenia, co przekreśla obowiązek uiszczenia wpisu, w związku z którym złożyła ona rozpoznawany wniosek. Nie można tego tracić z pola widzenia, choć postanowienie wydane w tej materii nie stało się jeszcze prawomocne. Stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych objętych wezwaniem wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dających pełny obraz sytuacji wnioskodawczyni, co dostrzeżono w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 lutego 2015 r., w którym wskazano nadzwyczajne powody umożliwiające odstąpienie od tego wezwania; te powody, jak już wspomniano, tym razem jednak nie wystąpiły. Spostrzeżenie to dotyczy zwłaszcza wszystkich dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, czyli kwestii kluczowych z punktu widzenia oceny przesłanek prawa pomocy. Jedynie zestawienie tych dwóch wielkości pozwala na wyciągnięcie wniosku co do tego, czy wnioskodawca może przeznaczyć część swoich środków celem opłacenia kosztów sądowych, także poczynając niezbędne oszczędności lub ograniczając te wydatki, które nie należą do sfery utrzymania koniecznego jego i jego rodziny. Skarżąca w ogóle nie udokumentowała zaś kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, a spośród dowodów obrazujących jej dochody na wcześniejszym etapie postępowania nadesłała tylko dokument dotyczący jej renty. W tym kontekście zauważyć wypada, że strona poprzestała na wyjaśnieniach na temat dochodów otrzymywanych przez jej dziecko, nie precyzując nawet ich wysokości, choć wezwanie obejmowało dokumentację odnoszącą się do dochodów uzyskiwanych nie tylko przez nią osobiście, lecz także przez osoby pozostające w jej gospodarstwie domowym. Bezsprzecznie te środki nie pozostają bez znaczenia dla położenia wnioskodawczyni, skoro ułatwiają jej poniesienie wydatków dziecka pozostającego na jej utrzymaniu. Niewykonanie wezwania wyklucza uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.