I SA/Gl 1468/20
WyrokWSA w Gliwicach2021-02-10
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Agata Ćwik-Bury, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zwalnia abonenta z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych RTV, pomimo wcześniejszej rejestracji odbiornika?Ratio decidendi
Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych jest konsekwencją używania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a nie samego faktu posiadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Rejestracja odbiornika, nawet dokonana na podstawie przepisów sprzed 2007 roku, skutkuje obowiązkiem ponoszenia opłat tak długo, jak długo odbiornik jest używany i nie został wyrejestrowany. Brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ma charakter techniczny i nie zwalnia abonenta z obowiązku zapłaty, ponieważ nie istnieje przepis prawa, który przewidywałby wygaśnięcie rejestracji w takiej sytuacji.Stan faktyczny
Skarżący M. B. kwestionował postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległych opłat abonamentowych RTV. Twierdził, że obowiązek ten nie istnieje, ponieważ Poczta Polska S.A. nie doręczyła mu skutecznie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, co jego zdaniem spowodowało wygaśnięcie rejestracji odbiornika. Organ egzekucyjny uznał zarzuty za niezasadne, wskazując na fakt pierwotnej rejestracji odbiorników w 2000 roku i wysłanie zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego w 2008 roku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając argumentację skarżącego za niezasadną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Adam Nita (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...], Poczta Poiska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (zwany dalej Wierzycielem, Organem administracyjnym lub Dyrektorem Centrum) utrzymał w mocy swoje własne postanowienie z [...], nr [...]. W tym nieostatecznym rozstrzygnięciu zapadłym w sprawie, Organ administracyjny rozpatrywał zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. (zwanego dalej Naczelnikiem Urzędu Skarbowego lub Organem egzekucyjnym) na podstawie tytułu wykonawczego z [...], nr [...]. Wspomniany środek zaskarżenia został wniesiony przez M. B. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Zobowiązanego, Strony lub Skarżącego). Organ administracyjny orzekając w pierwszej instancji uznał zaś skierowany do niego zarzut za niezasadny.
Postanowienie ostateczne Dyrektora Centrum zapadło w następującym stanie faktycznym. Wspomniany organ doszedł do przekonania, że Strona nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań z tytułu zaległych opłat abonamentowych. W związku z tym, wystawiono tytuł wykonawczy i skierowano go do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dokument ten obejmował zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 roku do sierpnia 2019 roku w kwocie [...]zł., odsetki w wysokości [...]zł. oraz koszty upomnienia w kwocie [...]zł.
W piśmie z 28 kwietnia 2020 r. Strona złożyła do Organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniesiono w nich obrazę art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, zwanej dalej u.p.e.a.). Tym samym, Skarżący wyartykułował nieistnienie egzekwowanego od niego obowiązku. Uzasadniając swoje racje, Strona wskazała, że zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych Poczta Polska była zobowiązana do skutecznego powiadomienia Skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przesyłając zawiadomienie, określone w załączniku nr 2 do wspomnianego rozporządzenia. Powinno to nastąpić w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ zaś Poczta Polska S.A. nie wywiązała się z tej powinności i skutecznie nie doręczyła Zobowiązanemu stosownego powiadomienia, należy przyjąć, że nie miał on zarejestrowanego odbiornika radiowo – telewizyjnego. W tym kontekście wskazano też, iż w ocenie Strony powinna ona otrzymywać korespondencję na adres swojego zameldowania.
W dalszej części swojego wywodu, Skarżący powołał się na okoliczność, że obowiązujące do 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie indywidualnej książeczki opłaty abonamentowej zachowują ważność nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (por. § 5 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia), natomiast operator publiczny, w ciągu dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek imienny numer identyfikacyjny. O tej czynności powiadamia się zaś użytkownika poprzez przesłanie mu zawiadomienia, określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. W tym kontekście, Strona podkreśliła, że Poczta Polska S.A., jako operator publiczny wyznaczony do pobierania opłat z tytułu abonamentu RTV nie wykazała, że przesyłka została do niej wysłana. Ponadto, wyartykułowano brak doręczenia wspomnianego zawiadomienia Zobowiązanemu (brak potwierdzenia odbioru przesyłki przez Skarżącego, a taki warunek musi być spełniony, aby w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przyjąć skuteczność doręczenia powiadomienia Stronie).
Na tej podstawie Strona przyjęła, że dotychczasowa rejestracja jej odbiornika z mocy prawa wygasła w roku 2008, a po tej dacie nie doręczono jej potwierdzenia zarejestrowania odbiornika. W tej sytuacji Skarżący stanął na stanowisku, że nie miał on obowiązku wyrejestrowywać odbiornika w chwili zmiany swojego miejsca zamieszkania (adresu, pod którym, na podstawie książeczki abonamentowej był zarejestrowany odbiornik RTV). Z żadnego przepisu prawa nie wynika też, że Strona miała podejmować jakikolwiek działania, nakierowane na nadanie jej indywidualnego numeru. Z woli prawodawcy, aktywność w tym względzie jest bowiem domeną Poczty Polskiej S.A., która powinna przedsięwziąć wszelkie możliwe środki w celu nadania Skarżącemu indywidualnego numeru i powiadomienia go o tym.
W konsekwencji skierowania do Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazanego wcześniej pisma procesowego, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z mocy prawa, a Organ egzekucyjny zwrócił się do Wierzyciela o wydanie postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Doszło do tego [...]. Wtedy właśnie Organ administracyjny wydał postanowienie, w którym uznał zarzut Skarżącego za niezasadny. Uzasadniając swoje racje, Dyrektor Centrum wskazał, że
6 września 2000 r. zarejestrowano na imię i nazwisko Zobowiązanego odbiorniki -radiofoniczny i telewizyjny, używane przez ten podmiot w miejscu wskazanym w postanowieniu nieostatecznym. Jednocześnie, wydano Stronie książeczkę radiofoniczną nr [...]. Stanowiła ona dowód zarejestrowania odbiorników oraz służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Jak wskazał Organ administracyjny, w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 187, poz. 1342, zwanego dalej rozporządzeniem) Skarżącemu nadano indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Właśnie zgodnie z tym aktem prawnym, Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i do powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Powinno to nastąpić w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, czyli od 13 grudnia 2007 r.
Jak podkreślił Wierzyciel, Poczta Polska wysłała do abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Stanowią one dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zastępują dotychczasowe dowody zarejestrowania w formie imiennych książeczek radiofonicznych. Ponadto, do abonentów zobowiązanych do wnoszenia opłat przesłano 5 spersonalizowanych blankietów wpłat. Wyartykułowano też, że użytkownicy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych, wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzającej ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych w oparciu o nową regulację prawną (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie rozporządzenia nie anulowano natomiast zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedyna zmiana polegała na tym, że imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym.
Dodatkowo, Dyrektor Centrum wyartykułował, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, wysłano do Strony [...]. Jak przy tym zapewnił Organ administracyjny, nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji.
Według Organu administracyjnego, w rozporządzeniu nie operuje się pojęciem "doręczenie". Jest w nim natomiast mowa o przesłaniu zawiadomienia. W związku z tym, poprzez przesłanie zawiadomień Poczta Polska wykonała obowiązek powiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat) o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Jak podkreślono, pisma kierowane do abonentów w formie zawiadomienia mają charakter informacyjny - wysyłany dokument jest wydrukiem komputerowym, nie wymaga dodatkowych podpisów oraz pieczęci i jest doręczany listem zwykłym, bez potwierdzenia odbioru. Legalność takiego postępowania znajduje zaś potwierdzenie w orzeczeniach sądów administracyjnych powołanych przez Wierzyciela.
Ponadto, Dyrektor Centrum wyartykułował, że powinność uiszczania opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Tym samym, nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku odprowadzania opłat, nałożonych ustawą abonamentowych. W dalszej części swojego wywodu, Wierzyciel wyartykułował, że nie dysponuje informacją, aby Zobowiązany informował jakąkolwiek placówkę Poczty Polskiej S.A. o nieotrzymaniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego albo aby występował o przesłanie mu duplikatu wspomnianego pisma. W przekonaniu Dyrektora Centrum świadczy to o skutecznym doręczenia zawiadomienia Stronie. Dodatkowo wyartykułowano, że nawet w przypadku nieprzesłania informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jej zagubienia czy zniszczenia, użytkownik radioodbiornika czy telewizora powinien wnosić opłaty abonamentowe w placówkach Poczty Polskiej S.A., wypełniając standardowy formularz wpłaty gotówki albo korzystając z instytucji polecenia przelewu. Wierzyciel wskazał też, iż każdy abonent może ustalić swój indywidualny numer identyfikacyjny na stronie internetowej Poczty Polskiej S.A.
W przekonaniu Organu administracyjnego, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. nr 141, poz. 1190), posiadacz książeczki radiowotelewizyjnej zawiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od powstania lub zaistnienia zdarzenia. Podobny obowiązek wynika też z powoływanego już rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. W myśl tego aktu prawnego, o zmianie danych zawartych we wniosku, a także o zagubieniu lub zniszczeniu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu użytkowania tych urządzeń, użytkownik niezwłocznie zawiadamia operatora publicznego. Następuje to poprzez złożenie w placówce tego podmiotu "Formularza zmiany danych". Dodatkowo, Dyrektor Centrum powołał się na § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676). Także w tym akcie prawnym ukształtowano powinność niezwłocznego zawiadamiania Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, o zniszczeniu dowodów potwierdzających rejestrację, a także o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych, czy telewizyjnych.
W tym kontekście normatywnym podkreślono, że obowiązek aktualizowania danych, a także powinność wyrejestrowania odbiornika (w przypadku zaprzestania jego użytkowania) spoczywa na abonencie. Wierzyciel wskazał też, że zobowiązanie do uiszczania opłat abonamentowych jest przypisane do osób, które zarejestrowały odbiornik radiowy, czy telewizyjny.
Na koniec Dyrektor Centrum podniósł twierdzenie, że w odpowiedzi na pismo Zobowiązanego z 30 września 2019 r., 23 grudnia 2019 r. Poczta Polska S.A. przekazała wspomnianemu podmiotowi informacje o obowiązujących przepisach prawnych dotyczących opłat abonamentowych. Do tego dokumentu dołączono duplikat Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którego oryginał został do wysłany do Strony 17 lipca 2008 r.
Według treści nieostatecznego postanowienia Dyrektora Centrum, załącznikiem do tego rozstrzygnięcia była kserokopia "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z 6 września 2000 r. oraz duplikat Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z 17 lipca 2008 r.
W zażaleniu na orzeczenie Organu administracyjnego zarzucono mu naruszenie:
1) art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. – poprzez uznanie za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego, wynikającego z tytułu wykonawczego wystawionego przez Pocztę Polską S.A.;
2) art. 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
3) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz wszechstronnego jego rozważenia i właściwej oceny.
Uzasadniając swoje racje, Zobowiązany podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i argumentację, uprzednio przedstawione już jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym, Strona podniosła nieistnienie obowiązku uiszczania przez nią abonamentu radiowotelewizyjnego, będące konsekwencją tego, że nie został jej doręczony indywidualny numer identyfikacyjny. Dodatkowo, Skarżący wskazał, że na przekazanej mu kopii zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego brak jest informacji, o tym kiedy i gdzie został nadany list zawierający wspomniane pismo. Dodatkowo, wskazany dokument, przesłany Zobowiązanemu w załączeniu do postanowienia nieostatecznego nie zawiera daty i oznaczenia miejsca jego sporządzenia. W ocenie Strony, Wierzyciel nie wykazał ani wysłania do niej zawiadomienia o nadaniu numeru, ani doręczenia jej tego pisma.
Powtórzono też uprzednio już formułowane twierdzenia, w których Strona – powołując się na Kodeks postępowania administracyjnego - podnosiła konieczność doręczenia jej zawiadomienia o nadaniu numeru, w trybie przepisów wspomnianej ustawy. Z tego wywiedziono zaś wygaśnięcie rejestracji odbiornika, dokonanej w formie książeczki abonamentowej, mające miejsce na skutek braku dostarczenia Zobowiązanemu zawiadomienia o nadaniu numeru indywidualnego. W przekonaniu Skarżącego, taki sposób działania Wierzyciela narusza wskazane wcześniej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 18 u.p.e.a.
Jak wiadomo, Dyrektor Centrum, działając jako organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko, powtórzył on argumentację podnoszoną w postanowieniu nieostatecznym. W związku z tym, Wierzyciel w szczególności podkreślił fakt wysłania Zobowiązanemu zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wyartykułował informacyjny charakter tej czynności oraz brak prawnego wymogu legitymowania się przez Organ administracyjny potwierdzeniem doręczenia tego dokumentu. Jak podniesiono, zawiadomienie ma formę wydruku komputerowego i nie ma prawnego wymogu opatrzenia go podpisem, czy pieczęcią, a także wysłania do adresata jako przesyłki rejestrowanej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona wniosła o uchylenie w całości ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie. Jednocześnie zarzuciła ona postanowieniu Dyrektora Centrum naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. - przez uznanie za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z [...], wystawionego przez Poczta Polska S.A., w sytuacji gdy powinność ta nie istnieje;
2) art. 6, 7, 8 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
3) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz wszechstronnego jego rozważenia i właściwej oceny.
Uzasadniając swoje racje, Skarżący powtórzył argumentację uprzednio przez siebie formułowaną jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz podnoszoną w zażaleniu na nieostateczne postanowienie Wierzyciela.
W odpowiedzi na pismo Strony inicjujące postępowanie sądowoadministracyjne, Organ administracyjny podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna i dlatego podlega oddaleniu. Zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ustalenie charakteru prawnego rejestracji odbiornika radiowego i telewizyjnego, dokonanej przez Stronę 6 września 2000 r., udokumentowanej wydaniem temu podmiotowi książeczki opłat radiowotelewizyjnych. Na to nakłada się zaś kwestia zawiadomienia Skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Spór pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego sprowadza się bowiem do pytania o to, czy miało ono miejsce, a także o to, jaki jest charakter tej czynności – czy jej niedokonanie w odpowiednim czasie oznacza, że wygasła rejestracja odbiornika radiowego i telewizyjnego, a w związku z tym, że Skarżący jest wolny od ponoszenia opłaty abonamentowej RTV. To zaś przekłada się na ocenę zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, podniesionego przez Zobowiązanego wobec Organu egzekucyjnego, a następnie powtórzonego w zażaleniu oraz w skardze do Sądu.
Okolicznością niebudzącą wątpliwości jest to, że w obowiązującym stanie prawnym, wyznaczonym przez ustawę z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (obecne miejsce publikacji tekstu jednolitego - Dz.U. z 2020 r., poz. 1689), opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych (por. art. 2 ust. 1 wspomnianego aktu prawnego). W tym celu odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają zaś zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (por. art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych). Ta powinność zapłaty wspomnianej daniny publicznej (na taki charakter abonamentu radiowotelewizyjnego wskazał Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03) trwa do chwili zgłoszenia zaprzestania używania odbiorników radiowych lub telewizyjnych. Po dokonaniu tej czynności, operator wyznaczony w rozumieniu Prawa pocztowego dokonuje bowiem wyrejestrowania wspomnianych urządzeń (por. art. 5 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych). Tym samym, stanem faktycznym, którego zaistnienie determinuje istnienie powinności zapłaty daniny w postaci opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika radiowego lub telewizyjnego, trwające do momentu jego wyrejestrowania.
Na marginesie warto zauważyć, że materia czasu trwania powinności odprowadzania opłat abonamentowych, w podobny sposób do obecnie obowiązującego unormowania regulowana była również w poprzednim stanie prawnym. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. nr 7 z 1993 r., poz. 34), odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, podlegały zarejestrowaniu w jednostkach nadzorowanych przez Ministra Łączności. Sąd zwraca uwagę na tę okoliczność, ponieważ w przypadku Skarżącego stan faktyczny, którego urzeczywistnienie wyznacza powstanie powinności odprowadzania opłaty abonamentowej rozpoczął się jeszcze pod rządami poprzedniej regulacji prawnej, bo w roku 2000.
Jednocześnie godzi się podkreślić, iż określenie warunków oraz trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych ustawodawca powierzył ministrowi właściwemu do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji (por. art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych). Właśnie w wykonaniu tej delegacji ustawowej, 25 września 2007 r. Minister Transportu wydal wcześniej już powoływane rozporządzenie w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W myśl § 3 tego aktu prawnego, dowodem zarejestrowania odbiorników, co do zasady stał się wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4 rozporządzenia. W ten sposób prawodawca wprowadził nowy system potwierdzenia zarejestrowania odbiorników radiowych i telewizyjnych, który zastąpił wcześniej obowiązujące książeczki opłaty abonamentowej. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły przy tym dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego aktu prawnego. W tym czasie (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia) operator publiczny, działając z urzędu miał nadać posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. O tej czynności był on obowiązany powiadomić użytkownika, przesyłając mu zawiadomienie, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (por. § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych).
Sąd zwraca uwagę na te okoliczności, aby wyartykułować, że powinność uiszczania opłaty abonamentowej jest konsekwencją używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. Dla celów wymiaru tej daniny publicznej wspomniane urządzenia podlegają zaś zarejestrowaniu. W konsekwencji, tak długo jak odbiornik jest zarejestrowany, na abonencie ciąży obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej. Uprzednio istniejące książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników, następnie zastąpione zawiadomieniami o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych stanowią zaś jedynie dowód zarejestrowania odbiornika. Jeżeli czynność ta miała miejsce pod rządami poprzednich przepisów, stan zarejestrowania trwa po wprowadzeniu przez prawodawcę wspomnianych wcześniej zawiadomień. Tym samym, zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest materialnoprawnym elementem stanu faktycznego daniny publicznej, wyznaczającym powstanie obowiązku jej uiszczania. Zdarzenie to pozostaje natomiast w sferze dokumentacyjnej – zamiast dowodzenia zarejestrowania odbiornika poprzez wydanie książeczki, prawodawca wprowadził stosowne zaświadczenia.
Przedstawione okoliczności należy podkreślić ze szczególną mocą. Skarżący nie zanegował bowiem faktu zarejestrowania na jego imię i nazwisko odbiornika radiowego i telewizyjnego (nastąpiło to 6 września 2000 r.), a jednocześnie z dokumentacji postępowania administracyjnego nie wynika, aby miało miejsce wyrejestrowanie tych urządzeń, stosownie do poprzedniej, czy aktualnie obowiązującej regulacji prawnej (por. wcześniejszy wywód Sądu, poświęcony analizie stanu prawnego w zakresie opłat abonamentowych). Zdarzenia w postaci zgłoszenia stosownemu organowi zaprzestania używania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego nie podnosi też Zobowiązany. Istota jego argumentacji sprowadza się natomiast do tego, że ciążąca na nim powinność z tytułu opłat abonamentowych wygasła, ponieważ po zmianie systemu dokumentowania rejestracji odbiorników z książeczkowego na oparty o indywidualny numer identyfikacyjny, nie otrzymał on zawiadomienia doręczonego mu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzającego nadanie wspomnianego numeru. Tym samym, ustała rejestracja odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, dokonana 6 września 2000 r.
Nie sposób zgodzić się z tą argumentacją. Dzieje się tak nie tylko z tego powodu, że w świetle § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ma być przesłane abonentowi, a nie doręczone mu. Rzecz jasna, powinno to nastąpić na adres tego podmiotu, ujawniony operatorowi publicznemu (Poczcie Polskiej S.A.). Przede wszystkim należy zauważyć, że zmiana systemu dokumentowania rejestracji odbiorników z książeczkowego na oparty na indywidualnych numerach identyfikacyjnych podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat abonamentowych ma charakter techniczny. Tym samym, w kategoriach powinności instrumentalnej należy sytuować zawiadomienie użytkownika urządzenia radiofonicznego czy telewizyjnego o nadaniu mu indywidualnego numeru, pozwalającego na jego identyfikację. Dzieje się tak z dwóch powodów.
Przede wszystkim, z ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, z rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a także z żadnego innego znanego Sądowi aktu prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej nie wynika, że prawodawca ukształtował konstrukcję normatywną w postaci wygaśnięcia rejestracji odbiornika radiofonicznego czy telewizyjnego. W związku z tym należy przyjąć, że tak długo jak istnieje podmiot, który dokonał zgłoszenia używania odbiornika, a następnie nie zadeklarował zaprzestania tej czynności, ciąży na nim powinność publicznoprawna w postaci opłaty abonamentowej. Teza ta znajduje potwierdzenie w teorii prawa podatkowego, będącym punktem odniesienia dla rozważań Sądu. Jest tak przez wzgląd na to, że jak przyjął Trybunał Konstytucyjny w powoływanym już wyroku z 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, opłaty abonamentowe mają charakter publicznoprawny i są dochodami publicznymi. W przekonaniu Trybunału, opłata abonamentowa, jako danina publiczna jest związana z możliwością korzystania z publicznego radia i telewizji.
Biorąc pod uwagę tę okoliczność należy podkreślić, że powinność uiszczenia ustawowo kształtowanej daniny publicznej jest efektem urzeczywistnienia przez ustawowo określony podmiot obowiązany, zachowania zdefiniowanego w tym samym akcie prawnym (por. art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Każda osoba, która postępuje w sposób określony w ustawie daninowej, na skutek samego tylko podjęcia opisanego w niej zachowania staje się więc obowiązana z tytułu tej należności publicznoprawnej. W przypadku opłat abonamentowych tym elementem stanu faktycznego daniny publicznej jest używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych (por. art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych). Potwierdzeniem tego jest zaś ich zarejestrowanie w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (por. art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych). Skoro ponad wszelką wątpliwość Skarżący używał wskazanych urządzeń, czego potwierdzeniem była ich rejestracja dokonana 6 września 2000 r., nie ulega wątpliwości, iż realizował stan faktyczny opłaty abonamentowej. W konsekwencji, cały czas był on obowiązany z tytułu tej daniny publicznej. Okoliczność prawidłowego przesłania mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie ma zaś w tym kontekście znaczenia. Czynność ta ma bowiem charakter wyłącznie instrumentalny – jest związana ze sposobem dokumentowania rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, a także z ewidencjonowaniem dokonywanych opłat abonamentowych. Nawet nieprawidłowe zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, czy jego brak nie uwalnia natomiast posiadacza aparatu radiowego czy telewizyjnego od daniny publicznej, będącej konsekwencją użytkowania tego urządzenia, potwierdzonego rejestracją (w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy – w formie wydania indywidualnej książeczki opłaty abonamentowej).
Nie ulega wątpliwości, że gdyby Strona uiściła opłatę abonamentową w oparciu o książeczkę, wydaną jej w związku z rejestracją dokonaną 6 września 2000 r., korzystając czy to z formy przekazu pocztowego, czy to dokonując przelewu bankowego, nastąpiłoby efektywne wygaśnięcie wspomnianej powinności daninowej. Skoro zaś nie miało to miejsca, zasadne było wystawienie tytułu wykonawczego przez uprawniony do tego podmiot. W tym stanie rzeczy nie znalazła potwierdzenia podniesiona w skardze teza, zgodnie z którą Organ administracyjny dopuścił się obrazy art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - przez uznanie za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku, wynikającego z tytułu wykonawczego z [...]. Ponadto, nie znalazły uznania Sądu argumenty procesowe Skarżącego, podniesione przez niego w piśmie inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne. Materiał dowodowy został bowiem prawidłowo zgromadzony i oceniony przez Dyrektora Centrum. To zaś, że Strona nie zgadza się z wnioskami, jakie ten wyprowadził z przeprowadzonych dowodów nie świadczy o wadliwości rozstrzygnięcia ostatecznego.
W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło