I SA/Gl 147/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącej adwokata; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że jest wdową utrzymująca się jedynie z niewielkiej emerytury rolniczej niepozwalającej jej na pokrycie kosztów postępowania, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż ponosi wydatki związane ze swoim stale pogarszającym się stanem zdrowia. Jak zaznaczyła, nie może przy tym liczyć na pomoc bliskich, gdyż ich sytuacja również jest trudna. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca nadesłała dokumenty dotyczące jej dochodów (potwierdzenie wypłaty emerytury za marzec bieżącego roku, według którego świadczenie to wynosi 841,52 zł brutto, obliczenie podatku przez organ za ubiegły rok) oraz wydatków na leczenie (faktura z dnia 19 marca 2013 r., poświadczająca zakup leków za kwotę 95,47 zł, paragon wystawiony w aptece dwa dni później, opiewający na kwotę 140 zł). Ponadto oświadczyła, że utrzymuje się sama i nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, synową oraz wnukiem. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącej przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie adwokata, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca powinien zatem za pomocą dokumentacji źródłowej udowodnić, że przesłanka ta została spełniona. Minimum staranności, jakiej można od niego wymagać, polega zaś na przedłożeniu tej dokumentacji, która została wskazana w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W tym kontekście wytknąć trzeba skarżącej, że – mimo wyraźnego wezwania – nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów dotyczących zamieszkujących z nią członków rodziny, lecz poprzestała jedynie na oświadczeniu, które zresztą nie może być uznane za przekonujące. Nie może ulegać bowiem wątpliwości, że pozostaje ona ze wspomnianymi osobami we wspólnocie rodzinnej, mającej także swój wymiar ekonomiczny, choćby ze względy na wielkość otrzymywanej emerytury rolniczej, której wypłata wiąże się zresztą z przejęciem przez syna prowadzonego przez nią wcześniej rodzinnego gospodarstwa rolnego. Skarżąca z pewnością nie może w szczególności partycypować w znaczącym stopniu kosztach utrzymania nieruchomości, które muszą być pokrywane przez innych mieszkańców. Stąd możliwości płatnicze tych osób nie pozostają bez wpływu na sytuację skarżącej. Z drugiej strony jednak członkowie rodziny wnioskującej, jeżeli nawet wspierają ją w pokrywaniu bieżących życiowych wydatków, nie mają obowiązku finansowania prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Bezsprzecznie zaś nie może ona uczynić tego samodzielnie. Uzyskiwana przez nią emerytura jest wszak niewielka, a spora część tego świadczenia przeznaczona zostaje na opłacenie kosztów leczenia, których niepodobna ograniczać. W takim stanie rzeczy każdy dodatkowy wydatek, w tym na potrzeby postępowania sądowego, może wiązać się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego skarżącej, wobec czego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.