I SA/Gl 1470/22
WyrokWSA w Gliwicach2023-05-09
Skład orzekający: Agata Ćwik-Bury, Dorota Kozłowska, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe zasadnie określiły zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. na podstawie informacji PIT-8C wystawionej przez Dom Maklerski, mimo zarzutów skarżącego co do braku dowodów na dokonanie transakcji sprzedaży papierów wartościowych i uprawnień domu maklerskiego do ich zbywania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zobowiązanie podatkowe na podstawie dokumentów dostarczonych przez Dom Maklerski, które posiadają cechy dokumentów urzędowych i zostały należycie zweryfikowane. Umowa z domem maklerskim uprawniała go do samodzielnego podejmowania decyzji inwestycyjnych, w tym do zbywania instrumentów udziałowych, a zarzuty skarżącego dotyczące braku dowodów i uprawnień domu maklerskiego są niezasadne.Stan faktyczny
Skarżący nie złożył zeznania PIT-38 za 2017 r. dotyczącego dochodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, co wykazała informacja PIT-8C sporządzona przez Dom Maklerski B. S.A. Organy podatkowe wszczęły postępowanie podatkowe i ustaliły zobowiązanie podatkowe na podstawie dokumentów domu maklerskiego oraz umowy zarządzania portfelem inwestycyjnym. Skarżący kwestionował ustalenia, zarzucając brak dowodów na dokonanie transakcji i brak uprawnień domu maklerskiego do zbywania aktywów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska, Protokolant st. sekretarz sądowy Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 września 2022 r. nr 2401-IOD-2.4102.113.2021 UNP: 2401-22-199039 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w 2017 r. kapitałów pieniężnych oddala skargę.
1. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z dnia 5 września 2022 r. nr 2401-IOD-2.4102.113.2021 UNP:2401-22-199039 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 24 września 2021 r. nr [...] wydaną wobec S. C. (dalej: skarżący, strona) i dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zbycia kapitałów pieniężnych w 2017 r.
2. Postępowanie przed organami administracji.
2.1. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. przekazał organowi pierwszej instancji, zgodnie z właściwością, informację o wpłaconym stypendium, o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych PIT-8C za 2017 r. sporządzoną przez Dom Maklerski B. S.A., celem przeprowadzenia czynności sprawdzających dotyczących braku zeznania podatkowego strony PIT-38 za 2017 r.
Z informacji PIT-8C wystawionej przez Dom Maklerski B. S.A. wynika, iż strona w 2017 r. osiągnęła dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych w kwocie 11.026,77 zł, zgodnie z wyliczeniem: przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych 36.933,55 zł; koszty uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych 25.906,78 zł; dochód: 11.026,77 zł.
Ponieważ ww. dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych podlegał opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2032 z późn. zm., dalej: u.p.d.o.f.), zaś strona nie złożyła stosownego zeznania, organ pismami z dnia 14 lipca 2020 r. oraz 4 września 2020 r. wezwał stronę do złożenia zeznania PIT-38 za 2017 r. w celu rozliczenia się z przychodów (dochodu), o których mowa w art. 30b u.p.d.o.f. Pierwsze z wezwań strona odebrała osobiście, zaś drugie doręczono jej w sposób zastępczy w trybie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.). Pomimo wezwań, strona nie złożyła wymaganego zeznania.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2021 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z odpłatnego zbycia w 2017 r. kapitałów pieniężnych.
Jednocześnie pismem z dnia 16 marca 2021 r. wezwano stronę do udzielenia informacji, czy w roku 2017 poniosła inne wydatki dotyczące przychodów z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, aniżeli wykazane w informacji o wypłaconym stypendium, o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych PIT-8C za rok 2017, sporządzonej przez Dom Maklerski B. S.A. W odpowiedzi strona wskazała, iż nie posiada żadnej wiedzy w przedmiocie wskazanego w wezwaniu zbycia papierów wartościowych. Dodała, iż posiadanymi akcjami zdeponowanymi w Domie Maklerskim B. S.A. dotychczas nie rozporządzała w żaden sposób, w tym nie polecała ich zbycia. Nie posiada również wiedzy co do przymusowego zbycia akcji bez jej zgody. Strona zaznaczyła też, że wiele lat temu wpłaciła kwotę 50,000 zł do B. S.A. i od tej pory nie zlecała żadnych działań. Zaznaczyła, że nie jest jej znana treść powołanej w wezwaniu informacji PIT 8-C sporządzonej przez Dom Maklerski.
W celu wyjaśnienia stanu faktycznego, organ zwrócił się do Domu Maklerskiego B. S.A. o udzielenie informacji w sprawie. Z przekazanych danych wynikało, iż:
- strona w dniu 7 lutego 2008 r. zawarła umowę o zarządzania portfelem, w którego skład wchodził jeden lub większa liczba instrumentów finansowych; na podstawie tej umowy prowadzony jest rachunek;
- w roku 2017 r. rachunek był aktywny, znajdowały się na nim instrumenty finansowe, nabyte w ramach umowy przez zarządzającego (upoważnionego pracownika B. S.A.), zaś wszystkie transakcje w 2017 r. były dokonywane przez zarządzającego;
- informacja PIT-8C za rok 2017 była sporządzona i przesłana do strony na adres, będący w posiadaniu Domu Maklerskiego;
- strona została poinformowana o działaniach na rachunku w kwartalnej korespondencji, wymaganej przez regulamin, korespondencji tej strona nie odebrała pod adresem zawartym w umowie i została ona zwrócona do B. S.A.;
- zgodnie z umową oraz regulaminem klient był zobowiązany do informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w umowie z B. S.A.
Dom Maklerski przesłał nadto organowi szczegółowy wydruk operacji nabycia / zbycia papierów wartościowych do deklaracji PIT-8C za 2017 r., który precyzyjnie wskazywał na nazwę papierów wartościowych, numer transakcji nabycia i zbycia, datę zbycia, liczbę papierów wartościowych oraz koszt ich nabycia a także przychód ze zbycia czy też dochód / stratę.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2021 r. organ poinformował o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, zaś w dniu 18 czerwca 2021 r. udostępnił stronie i jej pełnomocnikowi akta sprawy. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2021 r. ponownie wyznaczono 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W piśmie z dnia 25 czerwca 2021 r. pełnomocnik strony w szczególności wskazał, że strona nie osiągała przychodów z tytułu odpłatnego zbycia posiadanych kapitałów pieniężnych, w rozumieniu art. 17 u.p.d.o.f., w tym zarządzanych przez B. S.A.; poza złożoną deklaracją PIT-8C za 2017 r. w aktach sprawy nie znajduje się żaden inny dowód faktycznie stwierdzający osiągnięcie przez podatnika deklarowanego przychodu; zdaniem pełnomocnika strony, brak jest w aktach dowodu w istocie wskazującego na rozporządzenie przez podatnika jakimikolwiek aktywami finansowymi, w sposób prowadzący do powstania zobowiązania podatkowego; ponadto, zdaniem tego pełnomocnika, umowa zawarta z B. S.A. nie upoważniała zarządzającego (B. S.A.) do swobodnego zbywania zarządzanych aktywów finansowych klienta.
Decyzją z dnia 24 września 2021 r. organ pierwszej instancji określił stronie zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z odpłatnego zbycia w 2017 r. kapitałów pieniężnych w kwocie 2.095,00 zł.
W związku z powyższym, organ pierwszej instancji dokonał wyliczenia należnego podatku dochodowego za 2017 r., przyjmując: dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych: 36.933,55 zł; koszty uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych: 25.906,78 zł; dochód: 11.026,77 zł; podstawa opodatkowania: 11.027,00 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych); podatek należny 19%: 2.095,00 zł, stanowiący zarazem podatek do zapłaty.
2.5. W odwołaniu od ww. decyzji strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając organowi pierwszej instancji:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 7) u.p.d.o.f. a także art. 17 ust. 1 pkt 6) lit. a) tej ustawy poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, iż podatnik osiągnął opodatkowany przychód z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółdzielni oraz papierów wartościowych, podczas gdy w toku postępowania nie wskazano oraz nie zidentyfikowano instrumentów finansowych, które miałyby zostać przez podatnika odpłatnie zbyte;
b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności:
- art. 121 § 1 w zw. z art. 122 O.p. poprzez brak podjęcia działań dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia w postępowaniu podatkowym;
- art. 180 § 1, art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez niesłuszne przyznanie wiarygodności dowodowej dokumentowi wygenerowanemu w programie tekstowym nazwanemu "Wydruk szczegółowy operacji nabycie/zbycia PW do deklaracji PIT-8C za rok podatkowy 2017", i wykorzystanie go jako podstawy ustaleń faktycznych, podczas gdy nie wskazuje on nawet osoby sporządzającej wydruk, nie zawiera też podstawowych danych identyfikacyjnych;
- art. 122 O.p. w zw. z art. 191 O.p. poprzez dowolne ustalenie, iż umowa podatnika z Domem Maklerskim upoważniała B. S.A. do dokonywania dowolnych transakcji kapitałowych w imieniu i na rzecz podatnika, podczas gdy postanowienia umowy regulowały precyzyjnie zakres umocowania pełnomocnika (biura maklerskiego), a w sprawie nie przeprowadzono żadnych dowodów wskazujących, że przypisane transakcje przeprowadzono na rzecz podatnika i że nastąpiły one w ramach pełnomocnictwa;
- art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p., art. 180 § 1 O.p., art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez poczynienie nieudowodnionego ustalenia faktycznego, iż uzyskane ze sprzedaży papierów wartościowych środki pieniężne zostały reinwestowane;
- uzupełniająco, decyzji pierwszoinstancyjnej zarzucono naruszenie art. 121 § 1 O.p. oraz art. 122 O.p. ze względu na ujawniony w jej uzasadnieniu sposób przeprowadzenia postępowania jedynie w kierunku określenia wysokości zobowiązania podatkowego, niezależnie od mankamentów dowodowych.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony podnosił, że umowa podatnika z B. S.A. polecała zarządzanie portfelem finansowym podatnika na zasadach Modelu Portfela Fundamentalnego, z którego opisu wynika, iż zarządzający był uprawniony przeprowadzać transakcje sprzedaży wyłącznie w zakresie instrumentów dłużnych na rynku międzybankowym oraz dłużnych udziałów na rynku regulowanym. Z wyjaśnień Domu Maklerskiego wynika, iż zadeklarowanych transakcji nie przeprowadzono na instrumentach dłużnych, zatem Dom Maklerski nie był uprawniony bez zgody strony dokonywać innych operacji, skoro umocowanie do sprzedaży dotyczyło wyłącznie instrumentów dłużnych. Pełnomocnik zarzucał też, że w odniesieniu do stwierdzonego uprawnienia B. S.A. do dokonywania dowolnych transakcji na podstawie umocowania udzielonego przez podatnika, umowa zarządzania nie uprawniała zarządzającego do swobodnego zbywania zarządzanych aktywów finansowych klienta. Przeciwnie - umowa ta regulowała podstawy do rozporządzania w ten sposób zarządzanymi środkami enumeratywnie i wyczerpująco wymieniała przypadki, w których zarządzający uprawniony był rozporządzić zarządzanymi środkami bez posiadania stosownej dyspozycji klienta. Nie były to cele inwestycyjne. Z § 9 umowy wynika przy tym, iż Dom Maklerski jest upoważniony do zbycia części aktywów finansowych wchodzących w skład pakietu w celu zaspokojenia roszczeń o zapłatę należnego wynagrodzenia. Podobnie § 32 Regulaminu świadczenia usług zarządzania portfelem, w skład którego wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych stwierdzał, że w przypadku, gdy pobranie opłat nie będzie możliwe z powodu niewystarczającego stanu rachunku pieniężnego klienta, B. S.A. zastrzega sobie prawo dokonywania zbycia części aktywów portfela w celu umożliwienia pobrania należnych opłat za świadczenie usług zarządzania portfelem. Zatem, w ocenie pełnomocnika, wyłącznie w przypadkach opisanych umową (i jej wszystkimi integralnymi aktami) B. S.A. był uprawniony zbywać aktywa finansowe podatnika i to wyłącznie w określonym celu. Natomiast z wyjaśnień B. S.A. wynika, że żaden z opisanych przypadków w stanie faktycznym sprawy nie stanowił podstawy zbycia aktywów portfela podatnika. Dlatego też B. S.A. nie posiadał uprawnienia do skutecznej sprzedaży aktywów finansowych podatnika w jakiejkolwiek części. W ramach zawartej umowy zarządzanie powierzonymi środkami pieniężnymi podatnika miało polegać na poszerzaniu jego portfela inwestycyjnego. Zdaniem pełnomocnika nie wiadomo, jakie transakcje dotyczące konkretnych aktywów finansowych z portfela inwestycyjnego podatnika miałyby doprowadzić do powstania zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz na jakiej podstawie.
2.6. Decyzją z dnia 5 września 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Na wstępie organ drugiej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazywał, iż spór dotyczy kwestii zasadności określenia stronie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2017 z tytułu dochodu uzyskanego ze sprzedaży papierów wartościowych, wykazanego w informacji PIT-8C, wystawionej przez Dom Maklerski B. S.A. w B..
Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 10 ust. 1 pkt 7) u.p.d.o.f., art. 17 ust. 1 pkt 6) lit. a) tej ustawy a także art. 30b ust. 1, art. 39 ust. 3, art. 42a u.p.d.o.f. i art. 45 ust. 1a pkt 1) u.p.d.o.f. i akcentował, że źródłami przychodów są m.in. kapitały pieniężne, zaś za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych.
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, iż organ pierwszej instancji, dążąc do wyjaśnienia sprawy, trzykrotnie zwracał się do Domu Maklerskiego B. S.A. jako podmiotu sporządzającego informację PIT-8C, o przekazanie dokumentów i informacji odnoszących się do transakcji dokonanych na rachunku strony w 2017 r.
Przypisując podatnikowi sporny przychód organ pierwszej instancji oparł się na:
- wystawionej przez Dom Maklerski B. S.A. informacji PIT-8C,
- wyjaśnieniach domu maklerskiego zawartych w piśmie z dnia 28 kwietnia 2021r. oraz dołączonym do niego wydruku szczegółowym operacji nabycia/zbycia PW do deklaracji PIT-8C za rok podatkowy 2017,
- wyjaśnieniach domu maklerskiego zawartych w piśmie z dnia 19 maja 2021 r., umowie z dnia 7 lutego 2008 r. o Zarządzanie Pakietem Maklerskich Instrumentów Finansowych na Zlecenie oraz na Regulaminie świadczenia usług Zarządzania Portfelem, w skład którego wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych,
- wyjaśnieniach domu maklerskiego zawartych w piśmie z dnia 27 lipca 2021 r. oraz na dołączonym do tego pisma pełnomocnictwie dla B. S.A. z dnia 7 lutego 2008 r., wyciągach ze stanu rachunku oraz zestawieniach zrealizowanych transakcji za okres od 1 stycznia 2017 r. do 29 grudnia 2017 r.
W dalszej kolejności, odnosząc się do zarzutów odwołania, organ drugiej instancji wskazał, iż strona podważyła wiarygodność przesłanego przez Dom Maklerski B. S.A. wydruku szczegółowego operacji nabycia/zbycia papierów wartościowych do deklaracji PIT-8C oraz stwierdziła, że ww. wydruk nie zawiera podstawowych danych identyfikujących opisywany instrument finansowy oraz nie wykazuje jego posiadania przez stronę.
Argumenty te organ odwoławczy uznał za niezasadne i podkreślił, iż Dom Maklerski B. S.A. przesłał pismo przewodnie z wyjaśnieniami podpisane przez Prokurenta Domu Maklerskiego zaznaczając, że wydruk opatrzony jest nazwą i adresem domu maklerskiego, datą jego sporządzenia oraz skrótowym oznaczeniem osoby sporządzającej. Zawiera również dane podatnika, tj. imię, nazwisko, adres, PESEL, NIP, nr dowodu osobistego oraz nr rachunku - tożsamy z numerem umowy zawartej z domem maklerskim. Ponadto zawiera nazwę papierów wartościowych (S., E., G., K., K1., P., P1., P2., P3., P4., U., P5., O., G1., M.), nr transakcji nabycia, ID operacji nabycia, datę nabycia, nr transakcji zbycia, ID operacji zbycia, datę zbycia, liczbę papierów wartościowych, koszt nabycia, przychód ze zbycia, koszty dodatkowe nabycia, koszty dodatkowe zbycia, dochód/stratę.
Organ skonstatował, że powyższy wydruk zawiera zatem informacje, które pozwalają na ustalenie, jakie transakcje miały miejsce w 2017 r. oraz jednoznacznie wskazuje podatnika jako osobę, której te transakcje dotyczyły. Dane te znalazły dokładne potwierdzenie w nadesłanych przez Dom Maklerski B. S.A. przy piśmie z dnia 27 lipca 2021 r. raportach kwartalnych sporządzanych na koniec każdego okresu rozliczeniowego wraz z zestawieniami zrealizowanych transakcji za okres od 1 stycznia 2017 r. do 29 grudnia 2017 r.
Ponadto Dom Maklerski B. S.A. w ww. piśmie podkreślił, że od początku świadczenia usług z tytułu umowy wysyłał stronie informacje PIT-8C oraz raporty kwartalne z działań przeprowadzonych na jej rachunku.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, iż Dom Maklerski przesłał, na prośbę organu, dokumenty podpisane przez licencjonowanego doradcę inwestycyjnego, w postaci: wydruku szczegółowego operacji nabycia/zbycia PW do deklaracji PIT-8C za rok podatkowy 2017; wyciągów ze stanu rachunku; zestawienia zrealizowanych transakcji za okresy od 2017-01-01 do 2017-03-31, 2017-04-01 do 2017-06-30, 2017-07-01 do 2017-09-29, 2017-09-30 do 2017-12-29; zestawienia dywidend, odsetek oraz innych pożytków z aktywów za okresy od 2017-01-01 do 2017-03-31, 2017-04-01 do 2017-06-30, 2017-07-01 do 2017-09-29, 2017-09-30 do 2017- 12-29.
Organ odwoławczy stwierdził, że księgi rachunkowe banków i wyciągi sporządzone na ich podstawie posiadają walor dokumentów urzędowych, co tyczy się również dokumentów sporządzonych przez biura maklerskie i domy maklerskie.
Organ zauważył przy tym, iż dom maklerski, jako instytucja zaufania publicznego, działa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa – tj. przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1876 ze zm., dalej: pr. bank.) oraz ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. – o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1768 ze zm., dalej: o.i.f.). Dlatego też nie można zarzucić informacjom PIT-8C, że są one nieprawdziwe, nierzetelne.
Jak podkreślał organ odwoławczy, wszystkie dane wynikające z przesłanych przez dom maklerski informacji były przedmiotem wnikliwej analizy organów podatkowych, na tej podstawie poczynione zostały ustalenia co do wysokości przychodów podatnika ze sprzedaży papierów wartościowych oraz kosztów ich uzyskania.
Odnosząc się do zarzutu braku umocowania B. S.A. do dokonywania w imieniu i na rzecz strony transakcji organ odwoławczy przedstawił zapisy umowy z dnia 7 lutego 2008 r. zawartej pomiędzy podatnikiem a B., a także "Regulaminu Świadczenia Usług Zarządzania Cudzym Pakietem Maklerskich Instrumentów Finansowych na Zlecenie przez B. S.A." Organ nie zgodził się przy tym z twierdzeniem pełnomocnika strony, że B. S.A. był uprawniony do zbywania aktywów finansowych podatnika jedynie w przypadku opisanym w § 9 Umowy (tj. w celu zaspokojenia roszczeń o zapłatę należnego wynagrodzenia) oraz w przypadku określonym w § 32 Regulaminu (tj. w celu umożliwienia pobrania należnych opłat za świadczenie usług zarządzania Portfelem, gdy pobieranie opłat nie będzie możliwe z powodu niewystarczającego stanu rachunku pieniężnego klienta).
Jak bowiem wynika z treści tej Umowy oraz Regulaminu a nadto z treści udzielonego przez podatnika pełnomocnictwa, Dom Maklerski B. S.A. byt uprawniony do samodzielnego podejmowania decyzji inwestycyjnych. Ponadto zgodnie z wyjaśnieniami Domu Maklerskiego, w tym także zgodnie z zapisem § 21 pkt 3 Regulaminu, jednym przypadkiem, kiedy Dom Maklerski B. S.A. przyjmuje od klienta dyspozycje lub zlecenia dotyczące inwestycji, jest wybór przez Klienta Strategii Indywidualnej, w której określa się indywidualnie prawa i obowiązki obu stron. Strona wybrała natomiast Strategię Fundamentalną, która jest wystandaryzowana i nie uprawnia do składania samodzielnych zleceń. Dom Maklerski B. S.A. miał umocowanie do podejmowania wszystkich czynności, które uznał za właściwe dla korzystnego ulokowania aktywów strony, wchodzących w skład Portfela. Były to czynności polegające na podejmowaniu i realizacji decyzji inwestycyjnych. Z zapisu § 9 Umowy i § 32 Regulaminu wynika, że Dom Maklerski B. S.A. zastrzegł, iż może zbyć część aktywów finansowych klienta w celu umożliwienia pobrania należnych opłat za świadczenie usług. A zatem z powyższego wynika, że Dom Maklerski umożliwił zbycie części aktywów strony również w celach nie inwestycyjnych, opisanych wyłącznie w § 9 Umowy i § 32 Regulaminu.
Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że zdaniem pełnomocnika strony umowa zawarta z B. S.A. uprawniała Biuro Maklerskie do zbywania bez zgody podatnika wyłącznie instrumentów dłużnych. Natomiast Dom Maklerski w swoich wyjaśnieniach wykluczył dokonywanie operacji na instrumentach dłużnych. Dom Maklerski zwrócił też uwagę, że na rachunku podatnika przeprowadzano transakcje na instrumentach udziałowych.
Reasumując tę część rozważań organ odwoławczy stwierdził, że bezzasadne są zarzuty dotyczące braku uprawnienia B. S.A. do samodzielnego i swobodnego rozporządzania nabywanymi w imieniu strony aktywami finansowymi.
Następnie organ odwoławczy przywołał ustalenia, zgodnie z którymi wszystkie transakcje zawarte zostały na rynku regulowanym (GPW), a uzyskane ze sprzedaży instrumentów finansowych środki zostały reinwestowane – co potwierdzają zdaniem organu informacje pozyskane z B. S.A.
Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami, przewidzianymi w O.p., zaś strona została zapoznana z materiałem dowodowym i umożliwiono jej wypowiedzenie się w sprawie. Organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy a przed wydaniem decyzji rozpatrzył uwagi pełnomocnika strony, zawarte w piśmie z dnia 25 czerwca 2021 r.
3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
3.1. W skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 10 ust. 1 pkt 7) u.p.d.o.f., art. 17 ust. 1 pkt 6) lit. a) u.p.d.o.f. poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów wskutek nieuprawnionego stwierdzenia, że skarżący osiągnął opodatkowany przychód z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółdzielni oraz papierów wartościowych, podczas gdy w toku postępowania nie wskazano oraz nie zidentyfikowano instrumentów finansowych, które miały być przez skarżącego bądź w jego imieniu i na jego rachunek odpłatnie zbyte;
- art. 95 pr. bank. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na nieuprawnionym przyznaniu dokumentom domu maklerskiego mocy dokumentów urzędowych podczas gdy żaden przepis obowiązującego prawa nie zrównuje w skutkach prawnych dokumentów prywatnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą - domu maklerskiego - z dokumentami bankowym, chyba, że właścicielem domu maklerskiego jest bank, co nie ma miejsca w stanie faktycznym sprawy;
- nieuprawnione powoływanie przepisów pr. bank. dla uzasadnienia rzetelności deklaracji składanej przez B. S.A., podczas gdy przepisy powołanej ustawy nie odnoszą się do działalności tego podmiotu w obrocie prawnym, w tym do obrotu instrumentami finansowymi, gdyż podmiot ten nie jest domem maklerskim, zdefiniowanym w art. 4 ust. 1 pkt 44a pr. bank., a jedynie do tych domów maklerskich we wskazanym w ustawie zakresie ustawa powyższa ma zastosowanie.
Pełnomocnik skarżącego zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.:
- art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p., art. 124 O.p. poprzez nieprawdziwe stwierdzenie, że skarżący w toku całego postępowania podatkowego nie zaoferował żadnych wiarygodnych dowodów, które przeczyłyby ustaleniom organów podatkowych, w sytuacji, gdy skarżący powołał się na znajdujący się w aktach dowód z treści umowy z domem maklerskim oraz postanowienia towarzyszące (w tym regulaminy), których treść wykazuje, że dom maklerski nie był uprawniony i nie miał podstaw do dokonania deklarowanych transakcji;
- art. 121 § 1 O.p.i art. 122 O.p. poprzez wadliwe stwierdzenie, że dom maklerski w ramach umowy ze skarżącym uprawniony był do zbywania instrumentów dłużnych jak i udziałowych w sytuacji, w której dokonywanie tych operacji wyłączały zasady przyjętej przez skarżącego strategii inwestycyjnej;
- art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p., art. 124 O.p., art. 191 O.p. poprzez bezpodstawne ustalenie, iż w ramach umowy łączącej skarżącego z domem maklerskim ten ostatni był uprawniony do samodzielnego podejmowania decyzji inwestycyjnych, podczas gdy swoboda inwestycyjna domu maklerskiego była ściśle określona umową stron i była ograniczona przyjętą strategią inwestycyjną; nadto w postępowaniu nie ustalono, że dokonywane przez dom maklerski operacje były korzystne, względnie – że za takie uważał je B. S.A.;
- art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p., art. 124 O.p., art. 180 § 1 O.p., art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 197 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie w sprawie wymaganego dowodu z opinii biegłego w sytuacji, w której organ podatkowy wykazał się brakiem wymaganych kompetencji i wiedzy specjalistycznej oraz niezrozumieniem funkcjonowania rynku, z którego funkcjonowania zamierzał ustalić skutki podatkowe, co ujawnia nieuprawnionym i bezkrytycznym oparciem swoich ustaleń w całości na stanowisku domu maklerskiego; organ ten nie weryfikował twierdzeń B. S.A., np. poprzez odwołanie się do wiedzy branżowej;
- art. 122 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie niewszechstronnej oceny dowodów oraz dowolnych ustaleń faktycznych w wyniku stwierdzenia, że dokumenty domu maklerskiego precyzyjnie wskazują nazwę papierów wartościowych, podczas gdy dokumenty te nie zawierają podstawowych danych identyfikujących transakcje, a zwłaszcza nie wykazują podstawowych danych dotyczących rozporządzania instrumentem finansowym;
- art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 194 § 1 i § 2 O.p. i w zw. z art. 95 ust. 1 pr. bank., poprzez wadliwe dokonanie ustaleń faktycznych na wadliwej podstawie uznania dokumentów biura maklerskiego za dokumenty urzędowe, co doprowadziło do nieuprawnionego ustalenia wysokości przychodów podatnika ze sprzedaży papierów wartościowych i kosztów ich uzyskania;
- art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 191 O.p. poprzez nieuprawnione ustalenie (w związku z informacją domu maklerskiego), że wszystkie transakcje zostały zawarte na rynku regulowanym (GPW), w sytuacji, gdy nie wynika to z żadnego dokumentu z akt sprawy. Należało zatem, dla prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego, ustalić na Giełdzie Papierów Wartościowych, czy wskazane przez dom maklerski transakcje wydarzyły się na rynku regulowanym.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, ewentualnie – o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przede wszystkim podnosił, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wiedział, jakie transakcje miały zostać dokonane, jakich instrumentów finansowych dotyczyły oraz czy transakcje dotyczyły przedmiotu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem pełnomocnika w istocie opodatkowane zostały "dane wskazane na kartce papieru, która to kartka nawet nie została właściwie podpisana" i brak jest możliwości weryfikacji prawdziwości danych.
Pełnomocnik akcentował, że powoływane przez organ podatkowy dokumenty w istocie zostały wystawione przez podmiot prywatny, niezwiązany żadnym węzłem prawnym z instytucjami prawa bankowego. Dokumenty te nie korzystają ze zwiększonej mocy dowodowej. Nadto, zdaniem pełnomocnika także w uzupełnionym materiale dowodowym nie pozyskano wiarygodnych dowodów stwierdzających transakcje, a jedynie kolejną wewnętrzną dokumentację biura maklerskiego.
Pełnomocnik zarzucił, że przepisy Prawa bankowego nie odnoszą się do działalności domów maklerskich w obrocie prawnym, w tym – obrocie instrumentami finansowymi. Zaznaczył, że na gruncie pr. bank. termin "dom maklerski" ogranicza się jedynie do podmiotu stosującego rozporządzenie nr 575/2013, a więc podmiot, wobec którego wydana została decyzja Komisji Nadzoru Finansowego, bądź też podmiot, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a) lub b) lub ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/2033 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla firm inwestycyjnych oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1093/2010, (UE) nr 575/2013, (UE) nr 600/2014 i (UE) nr 806/2014 20, a nie każdy podmiot prowadzący dom maklerski.
Dalej pełnomocnik skarżącego podnosił, że z materialnego punktu zapatrywania na sprawę wydana decyzja narusza prawo, gdyż organ opodatkował przychody z tytułu odpłatnej sprzedaży instrumentów finansowych, a faktycznie nie jest w stanie wiarygodnie stwierdzić, które spośród wskazanych przedmiotów opodatkowania opodatkowuje w przypadku skarżącego.
Pełnomocnik wskazał, że skarżący wyraźnie powoływał się w toku postępowania na dokument – dowód z treści umowy z domem maklerskim oraz postanowienia towarzyszące, w tym regulaminy – które wystarczająco wykazywały bezprzedmiotowość postępowania podatkowego. Zdaniem pełnomocnika skarżący skutecznie także wykazał, że zarządzanie przez B. S.A. portfelem finansowym skarżącego na zasadach Modelu Portfela Fundamentalnego, mogło dotyczyć wyłącznie instrumentów dłużnych na rynku międzybankowym oraz dłużnych udziałów na rynku regulowanym. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby deklarowane transakcje dotyczyć miały instrumentów finansowych zgromadzonych w portfelu inwestycyjnym skarżącego, oraz aby B. S.A. do ich zbycia posiadał umocowanie. W umowie – co akcentował pełnomocnik – brak było uprawnienia do swobodnego zbywania zarządzanych aktywów finansowych skarżącego.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
3.3. Na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze i stwierdził, że przedstawione przez Dom Maklerski dokumenty nie mają mocy dokumentów urzędowych, nadto przeprowadzenie transakcji na gruncie zwartej umowy jest wysoce wątpliwe.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4.1. Skarga okazała się niezasadna.
4.2. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zasadnie organy podatkowe określiły stronie skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. z tytułu dochodu uzyskanego ze sprzedaży papierów wartościowych wykazanego w informacji PIT-8C wystawionej przez Dom Maklerski B. S.A.
4.3. Rozważając sporne zagadnienie Sąd dokonał w pierwszej kolejności oceny zarzutów nakierowanych na wzruszenie ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Kontrola legalności w tym zakresie nie wykazała naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym za podstawę orzekania Sąd przyjął ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny, z którego wynika, że skarżący, wbrew twierdzeniom skargi, uzyskał przychód z odpłatnego zbycia w 2017 roku papierów wartościowych.
W tych ramach przypomnieć należy, że organy podatkowe mając na uwadze obowiązki wynikające z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, następnie dokonały jego swobodnej oceny w granicach wyznaczonych art. 191 O.p. Organy podatkowe prowadziły postępowania podatkowe w sposób obiektywny i bezstronny, więc nie doszło do naruszenia art. 121 § 1 O.p. Organy te podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia spraw - ustosunkowały się do przeprowadzonych dowodów i oceniły te dowody we wzajemnym ich powiązaniu. Fakt, że przeprowadzona zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych prawem reguł, ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła do odmiennego niż prezentowane przez skarżącą stanowiska, nie wskazuje na ich naruszenia. Nie naruszono zatem zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 O.p. stanowiącej, iż organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, a także wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności, organy podatkowe oceniły według własnej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, samodzielnie decydując o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i towarzszące im obiektywne okoliczności zasługiwał na to, by uznać go za wiarygodny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie dowodów, na których opierał się organ, dokonując ustaleń faktycznych.
Natomiast okoliczność, że strona skarżąca nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie oznacza naruszenia przez te organy podatkowe powołanych w skardze przepisów prawa materialnego.
4.4. Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej, iż umowa zawarta przez niego z Domem Maklerskim B. S.A uprawniała biuro maklerskie do zbywania bez jego zgód wyłącznie instrumentów dłużnych na rynku międzybankowym oraz dłużnych udziałów na rynku regulowanym. Twierdzeniom tym przeczą postanowienia Modelu Portfela Fundamentalnego wybranego przez skarżącego, z których wynika, że Dom Maklerski B. S.A. był umocowany m.in. do przeprowadzenia transakcji kupna i sprzedaży instrumentów dłużnych na rynku międzybankowym oraz dłużnych i udziałowych na rynku regulowanym. Natomiast jednym z podstawowym instrumentów finansowych wchodzących w skład ww. Modelu są papiery wartościowe. Zatem z powyższego opisu Modelu jednoznacznie wynika, że Dom Maklerski był uprawniony do zbycia zarówno instrumentów dłużnych i udziałowych. Należy w ty miejscu zauważyć, że pełnomocnik błędnie posługuje się pojęciem "dłużne instrumenty udziałowe". Bowiem czym innym są instrumenty dłużne a czym innym instrumenty udziałowe.
W tych ramach wskazać należy, iż z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 1636) wynika, że instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe.
Pojęcie papierów wartościowych w sposób ogólny wyjaśnia Kodeks cywilny. Bardziej szczegółowe definicje natomiast wynikają z dwu innych aktów prawnych tj. ww. ustawy obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy z 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 679).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 14 Prawa dewizowego, papierami wartościowymi są papiery wartościowe udziałowe, w szczególności akcje i prawa poboru nowych akcji oraz papiery wartościowe dłużne, w szczególności obligacje, wyemitowane lub wystawione na podstawie przepisów państwa, w którym emitent lub wystawca ma swoją siedzibę albo w którym dokonano ich emisji lub wystawienia. W definicji tej został zarysowany wyraźnie podział papierów wartościowych na dłużne i udziałowe, co ma związek ze sposobem realizacji praw i obowiązków wynikających z papieru wartościowego.
Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi natomiast definiuje papiery wartościowe, zestawiając ich listę. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 są nimi: akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1030, z póżn. zm), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego. Lista ta zawiera zarówno papiery wartościowe o charakterze udziałowym, jak i dłużnym. Swą treścią obejmuje więc definicję podaną przez Prawo dewizowe.
Z pisma z 27 lipca 2021 r. przesłanego przez Dom Maklerski B. S.A. wynika, że w 2017 r. nie przeprowadzono na rachunku skarżącego transakcji na instrumentach dłużnych, ale przeprowadzono je na instrumentach udziałowych. Zatem twierdzenia pełnomocnika dotyczące umocowania domu maklerskiego do zbywania wyłącznie instrumentów dłużnych należy uznać za nieuzasadnione.
4.5. Zdaniem Sądu niezasadne okazały się również zarzuty dotyczące braku przez Dom Maklerski B. S.A. uprawnienia do samodzielnego i swobodnego rozporządzania nabywanymi w imieniu skarżącego i na jego rzecz aktywami finansowymi poprzez ich sprzedaż, są nieuzasadnione. Z powołanego wyżej pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego, jak również postanowień Umowy oraz Regulaminu, które zaakceptował jednoznacznie wynika, że Dom Maklerski B. S.A. był uprawniony do samodzielnego podejmowania decyzji inwestycyjnych. Ponadto zgodnie z wyjaśnieniami Domu Maklerskiego, w tym także zgodnie z zapisem § 21 pkt 3 Regulaminu, jedynym przypadkiem, kiedy Dom Maklerski B. S.A. przyjmuje od Klienta dyspozycje lub zlecenia dotyczące inwestycji, jest wybór przez Klienta Strategii Indywidualnej, w której określa się indywidualnie prawa i obowiązki obu stron. Skarżący wybrał natomiast Strategię Fundamentalną, która była wystandaryzowana i nie uprawniała go do składania samodzielnych zleceń. Dom Maklerski B. S.A. miał umocowanie do podejmowania wszystkich czynności, które uznał za właściwe dla korzystnego ulokowania aktywów Podatnika wchodzących w skład Portfela. Były to czynności polegające na podejmowaniu i realizacji decyzji inwestycyjnych. Z zapisu § 9 Umowy i § 32 Regulaminu wynika, że Dom Maklerski B. S.A. zastrzegł, iż może zbyć część aktywów finansowych Klienta w celu umożliwienia pobrania należnych opłat za świadczenie usług. A zatem z powyższego wynika, że Dom Maklerski umożliwił zbycie części aktywów również w celach nieinwestycyjnych opisanych wyłącznie w § 9 Umowy i § 32 Regulaminu.
4.6. Odnosząc się w dalszej kolejności do podnoszonej w skardze kwestii braku charakteru dokumentu urzędowego dokumentów sporządzonych przez Dom Maklerski i naruszenia w związki z tym art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe oraz art. 194 § 1 i 2 O.p. wskazać należy, iż pozostaje ona bez znaczenia dla oceny ich przydatności jako materiału dowodowego. Dowodami w sprawie mogą być bowiem wszelkiego rodzaju dokumenty nie tylko dokumenty urzędowe (art. 181 O.p.). Stosownie do wymogów dowodowych, jakie ciążą na organie podatkowym według zapisów ordynacji podatkowej, w tym zasady zaufania, nie jest to wystarczający argument do tego, by uznać materiał dowodowy za niezupełny, gdyż nie podważa ostatecznych danych zawartych w informacji PIT-8C. Niewątpliwie informacja ta jest jednym z dowodów, jakie należy brać pod uwagę i obowiązkiem organu jest jej weryfikacja tak by ostateczny stan sprawy był stanem realnym. Ponadto domy maklerskie są zobowiązane do sporządzenia profesjonalnej informacji PIT-8C oraz przekazania jej podatnikowi i właściwemu urzędowi skarbowemu. Dom Maklerski jako instytucja zaufania publicznego działa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, uchwały organów Izby, Kodeks, jego wykładnie dokonywane przez Komisje Etyki zgodnie z Regulaminem Komisji Etyki, standardy Izby, przyjęte praktyki rynkowe oraz powszechnie uznawane zwyczaje kupieckie. Dom Maklerski w prowadzonej działalności na rzecz osób trzecich zobowiązany jest zachować należytą staranność, którą określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Kierując się zatem dbałością o bezpieczeństwo rynku w szczególności wprowadzając wewnętrzne zasady monitorowania transakcji oraz przeciwdziałania praktykom manipulacji instrumentami finansowymi, zobowiązany jest do zachowania tajemnicy zawodowej, a w działalności prowadzonej na rzecz swoich klientów zobowiązany jest wykonywać powierzone czynności profesjonalnie, z należytą starannością, w dobrej wierze i w dobrze pojętym interesie klientów, w granicach obowiązującego prawa. Dlatego też zdaniem organu, informacjom PIT-8C nie można zarzucić tego, iż są nieprawdziwe, nierzetelne, czy też błędne, gdyż zarówno banki, jak i domy maklerskie są instytucjami zaufania publicznego, a ich działalność jest uregulowana na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Reasumując, przekazane przez B. informacje i zestawienia, wbrew twierdzeniom skargi zawierające wszelkie dane pozwalające na identyfikacje transakcji jak i właściciela rachunku, na którym zostały one dokonane, stanowiły dowody z dokumentów, które zostały poddane przez organy podatkowe obu instancji ocenie w granicach określonych w art. 191 O.p.
4.7. Sąd nie podzielił również zarzutów skargi w zakresie braku wymaganych kompetencji, wiedzy specjalistycznej oraz braku zrozumienia funkcjonowania rynku przez organy podatkowe. Tym samym nie było podstaw prawnych do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu działalności domów maklerskich oraz transakcji na instrumentach finansowych na okoliczność dokonanych transakcji i weryfikacji dokumentów. W tych ramach wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 1 i 2 O.p., w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii, a powołanie na biegłego następuje z urzędu, jeżeli opinii biegłego wymagają przepisy prawa podatkowego. Oznacza to, że powołanie biegłego jest zbędne, gdy spór dotyczy faktów i dokonanej na ich podstawie kwalifikacji prawnej.
Zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi, nie przeprowadzenie przez organy podatkowe dowodu z opinii biegłego na podstawie art. 197 § 1 O.p. nie świadczy w żaden sposób o naruszeniu zasad postępowania dowodowego. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody wyznacza zasada prawdy obiektywnej, gdyż z niej wypływa obowiązek organu do podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy podatkowej. Organ podatkowy obowiązany jest wykorzystać ten środek dowodowy w sprawie o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami. Tymczasem wynikające z akt sprawy okoliczności przemawiają na rzecz stanowiska organów, zgodnie z którym skarżący nie wykazał potrzeby powołania biegłego, gdyż w żaden sposób nie wykazał potrzeby powołania się na wiadomości specjalne. Zasadnie wskazuje Dyrektor, iż wysokość przychodów ze zbycia papierów wartościowych oraz poniesionych z tego tytułu kosztów została należycie udokumentowana w oparciu o dowody pochodzące od Domu Maklerskiego, które zawierały niezbędne dane w tym zakresie. Z tych względów podnoszony przez stronę skarżącą zarzut, iż w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów na podstawie których można byłoby przypisać stronie skarżącej sporne przychody, uznać należało za nieuzasadniony.
4.8. Mając na uwadze powyższe zasadnie za podstawę wyliczeń dochodu ze sprzedaży papierów wartościowych, organ podatkowy pierwszej instancji przyjął znajdujące się w aktach sprawy dokumenty tj. 1) wystawionej przez Dom Maklerski B. S.A. informacji PIT-8C, 2) wyjaśnienia Domu Maklerskiego zawartych w piśmie z 28 kwietnia 2021 r. oraz dołączonym do ww. pisma wydruku szczegółowym operacji nabycia/zbycia PW do deklaracji PIT-8C za rok podatkowy 2017, 3) wyjaśnienia domu maklerskiego zawartych w piśmie z 19 maja 2021 r., umowie z 7 lutego 2008 r. o Zarządzanie Pakietem maklerskich Instrumentów Finansowych na Zlecenie oraz na Regulaminie świadczenia usług Zarządzania Portfelem, w skład którego wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych; 4) na wyjaśnieniach domu maklerskiego zawartych w piśmie z 27 lipca 2021 r. oraz na dołączonym do ww. pisma pełnomocnictwie dla B. S.A. z 7 lutego 2008 r., wyciągach ze stanu rachunku oraz zestawieniach zrealizowanych transakcji za okres od 01.01.2017 r. do 29.12.2017 r.
Wszystkie dane wynikające z przesłanych informacji Domu Maklerskiego stały się przedmiotem wnikliwej analizy organu podatkowego i na tej podstawie poczyniono ustalenia, co do wysokości przychodów skarżącego ze zbycia papierów wartościowych i ich kosztów ich uzyskania.
4.9. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło