I SA/Gl 1473/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 3 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowił dla skarżącej doradcę podatkowego z urzędu. W piśmie z dnia 15 września 2007 r. (data nadania), które następnie zostało uzupełnione pismem z dnia 4 października 2007 r. (data nadania), skarżąca ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych Odpowiadając w terminie na wezwanie referendarza sądowego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, strona złożyła druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści uzasadnienia skarżąca przedstawiła przede wszystkim swój stan zdrowia, oświadczając, że ponosi wydatki związane z zakupem lekarstw. Ponadto wskazała, że ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie [...] zł miesięcznie oraz że miesięczny jej dochód wynosi [...] zł netto (w poprzednim formularzu druku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała dochód miesięczny w kwocie [...] zł brutto). Na kwotę tę składa się emerytura w wysokości [...] zł netto oraz alimenty w wysokości [...] zł. Skarżąca nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Ponadto strona uzupełniła swój wniosek pismem z dnia 11 grudnia 2007 r. (data nadania 12 grudnia 2007 r.), w którym kolejny raz wskazuje na swój zły stan zdrowia. Z analizy wcześniej nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca opłaca czynsz za mieszkanie ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), wodę ([...] zł), gaz ([...] zł), składkę na PZU ([...] zł), telefon ([...] zł), a także ponosi koszty związane z zakupem lekarstw. Z deklaracji podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2006 wynika, że jej roczny dochód stanowił kwotę [...] zł brutto, w tym [...] zł z tytułu innych źródeł. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 grudnia 2007 r. W dniu 28 grudnia 2007 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik skarżącej wskazał na trudną sytuację materialną skarżącej. Skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić w tym miejscu należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Ewentualne przyznanie prawa pomocy stronie w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od przywołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. W świetle powyższego zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. Z tego powodu wspomniana strona musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i wykazać, czyli udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu. Przytoczone więc przez stronę okoliczności we wniosku, jak i przedstawione dokumenty, powinny spowodować osiągnięcie stanu pewności co do tego, iż nie ma on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy, będącego formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno bowiem mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba odnotować, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy tj. w dniu 3 września 2007 r. tutejszy Sąd oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie jej od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowił doradcę podatkowego. Podkreślić w tym miejscu należy, że postanowienie to do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Obecnie więc rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w istocie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okresie, jaki upłynął od wydania wspomnianego postanowienia, sytuacja wnioskodawczyni pogorszyła się na tyle, by odstąpić od oceny powziętej w tamtym orzeczeniu. Nie można przy tym tracić z pola widzenia art. 164 ppsa, zgodnie z którym postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 ppsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku, gdy tym postanowieniem jest postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy, chodzi o zmianę w postaci pogorszenia się najogólniej rozumianej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Tymczasem - w ocenie Sądu - w omawianej sprawie okoliczności te nie uległy zmianie. Przede wszystkim należy odnotować, że zarówno dochody skarżącej, jak i wydatki nie uległy większej zmianie. Zgodnie zatem z oświadczeniem zawartym w pierwszym druku formularza dochód skarżącej wynosił [...] zł brutto, a w ostatnim druku jest to kwota w wysokości [...] zł netto. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżąca posiada stałe źródło utrzymania, które przewyższa wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz. U. 2007 Nr 171, poz. 1209), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r. Powtórzyć zatem należy argumentację zawartą w postanowieniu z dnia 3 września 2007 r., że zgodnie z orzecznictwem strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Ponadto oceniając zasadność wniosku trzeba mieć na uwadze z jednej strony wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu (na obecnym etapie będzie to wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł oraz opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie [...] zł), a z drugiej szeroko rozumiane możliwości finansowe skarżącej. W tym kontekście przyjdzie odnotować, że skarżąca znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na pokrycie tych kosztów. W świetle powyższych uwag należy podkreślić, że okoliczności przedstawione w kolejnym wniosku nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, nie uległy one również takiej zmianie, która umożliwiłaby zmianę postanowienia z dnia 3 września 2007 r. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.