I SA/Gl 1476/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W skardze z dnia 2 listopada 2016 r. A. Ś. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach między innymi z żądaniem zwolnienia go od kosztów sądowych. Wniosek ów zawarty został także na dołączonym do skargi urzędowym formularzu z dnia 25 października 2016 r. W jego motywach napisał, że jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.579,00 zł netto. Kwota ta w całości przeznaczana jest na bieżące wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, w tym również na zobowiązanie kredytowe. Skarżący oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają w nim: córka, syn oraz wnuk. A. Ś. posiada dom o pow. 120 m2 o wartości szacunkowej około 300 tys. zł. W rubryce dochody, oprócz ww. wynagrodzenia, wpisał świadczenie wychowawcze z programu 500+ w kwocie 500 zł oraz zasiłek rodzinny w wysokości 89 zł. Łącznie dochody oznaczył w kwocie 3.168,86 zł netto. Do wydatków zaliczył natomiast: koszt kredytu hipotecznego (834,91 zł); "media - ½ - prąd, woda, gaz, telefon, odpady, podatek – 650 zł miesięcznie"; wyżywienie – średnio 1200 zł miesięcznie; odzież – średnio 200 zł/m-c oraz środki higieniczne i czystości – 250 zł. W następstwie analizy wniosku, co do wymogów formalnych, jak i co do treści, wezwano skarżącego (patrz pismo z 22 grudnia 2016 r.) do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych oświadczeń. W tych ramach zobowiązano go do: 1) nadesłania zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości będącej adresem zamieszkania skarżącego; w tych ramach należy wskazać nadto na wzajemne relacje pomiędzy tymi osobami; wykonując ten punkt wezwania należy złożyć oświadczenie co do osoby A. Ś., która jeszcze w toku postępowania administracyjnego odbierała korespondencję adresowaną do skarżącego jako "żona"; 2) nadesłania dokumentu pozwalającego na identyfikację nieruchomości będącej adresem zamieszkania z nieruchomością oznaczoną w pkt 7.1 druku PPF, tj. dom o wielkości 120 m2, szacunkowa wartość 300.000,00 zł, rok budowy – 1937; w tych ramach należy nadesłać m.in. tytuł prawny skarżącego do zajmowania nieruchomości będącej adresem zamieszkania; 3) wykazania za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należy wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na nieruchomości, w tym media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku itp); w tych ramach należy przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należy przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należy wskazać na wszystkie osoby, które ewentualnie partycypują w ww. kosztach utrzymania nieruchomości będącej adresem zamieszkania; 4) przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające w gospodarstwie domowym skarżącego, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne (wystawione po otrzymaniu niniejszego wezwania) zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 5) udokumentowania wysokości wszelkich dochodów skarżącego oraz pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym z okresu ostatnich czterech miesięcy, w szczególności poprzez zaświadczenia pracodawców informujące o wysokości wynagrodzenia w ostatnich czterech miesiącach, podające też formę zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) i ewentualne obciążenia; 6) nadesłania kopii decyzji, na podstawie której przyznano świadczenie rodzinne w kwocie 89 zł, o którym mowa w druku PPF; 7) nadesłania odpisów zeznań podatkowych za 2015 r.; ten punkt wezwania dotyczy również osób pozostających ze skarżącym w gospodarstwie domowym. Skarżącemu zakreślono siedmiodniowy termin i pouczono go, że niezastosowanie się do wezwania w tym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania praw pomocy określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Wyjaśniono nadto skarżącemu, że ilekroć w wezwaniu jest mowa o osobach pozostających z nim w gospodarstwie domowym, należy przez to rozumieć również żonę, niezależnie od tego, że w małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa. W reakcji na przywołane wyżej wezwanie skarżący nadesłał pismo procesowe z dnia 7 stycznia 2017 r., w którym oświadczył, że w nieruchomości, w której mieszka, zameldowane są jeszcze dodatkowo: jego żona, córka, syn i wnuk. Podkreślił, że w dniu 3 stycznia 2013 r. zawarł z żoną umowę małżeńską wyłączającą wspólność majątkową. Przy piśmie załączono plik dokumentów źródłowych. W tych ramach nadesłano: zaświadczenie o zameldowaniu w domu będącym adresem zamieszkania skarżącego; akt notarialny dokumentujący zawarcie ww. umowy małżeńskiej z żoną A. Ś.; akt notarialny z dnia 11 lutego 2009 r. dokumentujący zakup domu, w którym skarżący mieszka za cenę nabycia 230.000,00 zł, które to środki pochodziły z majątku wspólnego małżonków; faktury, rachunki oraz potwierdzenia wpłat, z których wynika, że miesięczne opłaty z tytułu mediów stanowią kwotę 765,59 zł (energia elektryczna, woda, gaz, gospodarka odpadami, usługi telekomunikacyjne oraz opłaty z tytułu dzierżawy); potwierdzenie wpłaty z tytułu ubezpieczenia (skarżący ponosi miesięczny wydatek z tego tytułu w kwocie 73,04 zł. Z zaświadczenia z dnia 4 stycznia 2017 r., wystawionego przez Przedsiębiorstwo Handlowe A A. Ś., wynika, że miesięczne wynagrodzenie skarżącego stanowi kwotę 2.579,86 zł netto. Nadesłane zeznanie PIT-37 wskazuje, że skarżący osiągnął w 2015 r. dochód brutto w kwocie 74.931,28 zł. Z kolei wyciągi z rachunku bankowego potwierdzają również wysokość jego wynagrodzenia, a dodatkowo wskazują na wysokość zobowiązania z tytułu kredytu hipotecznego (około 835 zł miesięcznie). Z wyciągów tych wynika nadto, że tuż przed wniesieniem skargi do Sądu, skarżący wykonał dwie transakcje obciążeniowe (wypłaty gotówkowe) na łączną kwotę 35.000,00 zł Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 500 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przedmiotem tego incydentalnego postępowania jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena okoliczności faktycznych tej sprawy, w tym oświadczeń skarżącego, prowadzi do wniosku, że jego postulat o zwolnienie od kosztów sądowych nie może być uwzględniony. Uzasadnienie tejże konkluzji sprowadzono do syntetycznego wypunktowania tych z okoliczności, które wykluczają przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Po pierwsze, skarżący przedstawił dokumentację źródłową w sposób selektywny, tak aby ujawnić tylko te z dokumentów, które mogłyby wpłynąć na uwzględnienie jego wniosku. Tytułem wyjaśnienia należy wspomnieć, że pomimo pouczenia, skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu obrazującego sytuację dochodową jego żony, która nota bene prowadzi przedsiębiorstwo zatrudniające skarżącego. Judykatura jednoznacznie ocenia natomiast kwestie rozdzielności majątkowej w ustroju małżeńskim wnioskujących o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem sądów wzajemna pomoc małżonków nie jest w takiej sytuacji wykluczona (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14; wszystkie dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Po wtóre, przyjmując za reprezentatywny dochód skarżącego, który wynika z oświadczenia złożonego na druku PPF (uwzględniając przy tym część przypadających na niego świadczeń pomocowych) po pomniejszeniu go o bieżące, udokumentowane wydatki (w tym media oraz zobowiązanie kredytowe w ½ części), uznano, że skarżący będzie w stanie uiścić należny w tej sprawie wpis sądowy od skargi, który jest wpisem stałym i wynosi 500 zł. Po trzecie wreszcie, skarżący świadomy konieczności poniesienia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w tej sprawie (zaskarżoną decyzję doręczono stronie w dniu 3 października 2016 r.), na kilka dni przed sygnowaniem druku PPF, dokonał rozporządzenia środków pieniężnych na kwotę 35.000,00 zł. W kontekście omawianej obecnie instytucji prawa pomocy, negatywnie oceniono tę okoliczność stanu faktycznego. Poczynione wyżej ustalenia i konkluzje rozmijają się z twierdzeniem skarżącego, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.