I SA/Gl 149/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi H. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oświadczyła, że tytułem najmu posiadanej przez nią kamienicy uzyskuje miesięcznie kwotę około 2000 zł, natomiast jej mąż otrzymuje emeryturę w kwocie 950 zł. Wyjaśniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie jeszcze z córką, która studiuje i nie uzyskuje dochodów. Referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełniania w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą, zwłaszcza z najmu nieruchomości (kopie umów najmu, pokwitowań zapłaty czynszu itp.), i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii potwierdzenia wypłaty emerytury męża skarżącej za ostatni miesiąc i ostatniej decyzji o waloryzacji tego świadczenia lub zaświadczenie organu rentowego o jego wysokości do wypłaty w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji w okresie ostatnich 5 lat – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię, że córka skarżącej uczy się w tej placówce oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wnioskodawczyni zwróciła się o przedłużenie terminu do wykonania wezwania ze względu na fakt, iż udała się wraz z mężem na leczenie uzdrowiskowe w charakterze osoby towarzyszącej. Zarządzeniem z dnia 20 lipca 2015 r., doręczonym w dniu 11 sierpnia 2015 r., referendarz sądowy uwzględnił częściowo ten wniosek, przedłużając wspomniany termin o 7 dni. Ustosunkowując się do wezwania, skarżąca wyjaśniła, że ponosi w ostatnim czasie stratę z najmu kamienicy. Zwróciła też uwagę na ciężki stan swojego zdrowia, który wymaga dalszej hospitalizacji i specjalistycznego leczenia. Wyjaśniła, iż jej córka ukończyła studia, lecz nie obroniła pracy magisterskiej. Wnioskująca nadesłała: zbiorcze podsumowanie księgi przychód i rozchodów za ubiegły rok (wykazano w niej łączne przychody w kwocie 56.937,85 zł i sumę wydatków w kwocie 62.637,82 zł), rozliczenie podatkowe za czerwiec 2015 r. (według niego skarżąca uzyskała w tym miesiącu przychód w kwocie 6.727,22 zł i koszty w kwocie 7.375,21 zł, przy czym od początku roku kwoty te wyniosły odpowiednio 36.041,20 zł i 35.619,66 zł, co dało dochód w kwocie 421,54 zł mimo straty w czerwcu w kwocie 647,99 zł; dokument nie zawiera żadnego podpisu czy choćby oznaczenia osoby, która go sporządziła, znajdują się na nim natomiast odręczne adnotacje m.in. o koszcie usług księgowych w wysokości 202,95 zł oraz nadwyżce w podatku od towarów i usług w wysokości 6.028 zł), kopie decyzji o waloryzacji emerytury męża skarżącej (kwotę do wypłaty określono w niej na 969,08 zł), zeznania podatkowego za ubiegły rok (skarżąca wykazała w nim wyłącznie przychód z tytułu najmu, a jej mąż z tytułu emerytury) oraz karty leczenia ambulatoryjnego (według niej skarżąca zgłosiła się dnia 14 sierpnia 2015 r. do szpitala, lecz nie została przyjęta z uwagi na brak podstaw do hospitalizacji). W sprawie odrzucono już skargę ze względu na to, że strona nie uiściła w terminie wpisu od skargi wynoszącego 100 zł. Skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 313/10 – postanowieniem Sądu z dnia 6 grudnia 2010 r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego fachowego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżąca, pomimo przedłużenia terminu wyznaczonego takim wezwaniem, wykonała je w sposób wybiórczy i niepełny. Żaden z punktów wezwania nie został wszak wykonany należycie, co uniemożliwia rozwianie tych wątpliwości, który miały być wyjaśnione za pomocą dokumentacji objętej wezwaniem. Wnioskodawczyni nadesłała dokumenty, które obrazują jej dochody jedynie zbiorczo i ogólnie. Przedłożono dokument nie pozwala w szczególności zbadać struktury poniesionych kosztów celem ustalenia możliwości poczynienia w ich ramach oszczędności pozwalających na finansową partycypację w postępowaniu. Możliwość ta musi być zaś oceniana jako realna, skoro wpis od skargi stanowi zaledwie 1,36% kosztów wykazanych przez skarżącą jedynie w czerwcu bieżącego roku, kiedy już toczyło się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Ponadto trudno zgodzić się ze spostrzeżeniem, że ponosi ona stratę z tytułu najmu, tylko z tego powodu, iż stratę taką wykazała w rozpatrywanym miesiącu, gdyż w ujęciu narastającym od początku roku uzyskano dochód, przy przychodach, które proporcjonalnie są znacząco wyższe niż w poprzednim roku. Wnioskująca powinna więc przedstawić kopie księgi przychodów i rozchodów w pełnej wersji oraz deklaracji dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, przy czym może to uczynić, wnosząc sprzeciw od tego postanowienia. Wezwanie służyło też pozyskaniu informacji na temat formy, w jakiej wpłacane są dochody. Dlatego obejmowało ono kopie umów najmu, pokwitowań wpłaty czynszu oraz potwierdzenia wypłaty emerytury. Otóż w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia z dnia 6 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 313/10 odnotowano, że czynsz był płatny na rachunek bankowy, z którego wyciąg wnioskująca wówczas dostarczyła. Tymczasem w tym postępowaniu nie nadesłała ona ani tego wyciągu, ani dokumentu, którym, według wezwania, należało wykazać likwidację rachunku bankowego w okresie ostatnich 5 lat, czyli po dniu, kiedy bezsprzecznie z rachunku korzystano. W efekcie nie można zbadać stanu rachunku i dokonanych na nim operacji, co wyklucza w istocie jakiekolwiek wnioski na temat możliwości płatniczych. Skarżąca w ogóle nie wykonała wezwania w części odnoszącej się do kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, co uniemożliwia ustalenia tego aspektu jej sytuacji, który, tak jak dochody, jest kluczowy z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie udowodniła także, że ponosi wydatki w związku ze swoim stanem zdrowia. Skądinąd przedstawiony przez nią dokument nie potwierdza jej oświadczenia, że stan ten wymaga hospitalizacji, ponieważ wprost stwierdzono w nim brak podstaw do tego rodzaju leczenia. Dalsze znaczenie ma okoliczność, że skarżąca nie przedłożyła również żadnego dokumentu, który obrazowałby aktualne położenie jej pełnoletniej córki, a z jej wyjaśnień nie wynika jednoznacznie, czym osoba ta się obecnie zajmuje, zwłaszcza czy pozostaje na utrzymaniu rodziców. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.