I SA/Gl 1490/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 253 zł, skarżąca Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zwróciła uwagę na konieczność ponoszenia kosztów w kilkuset postępowaniach prowadzonych na terenie całego kraju, w których dochodzi prawa do nadpłaty w podatku od gier. Zaznaczyła, że niejednokrotnie koszty te są wysokie. Według wniosku wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1.000.000 zł, a wartość środków trwałych 300.155,92 zł, choć te ostatnie obejmują głównie automaty do gry o niskich wygranych, nieprzedstawiające obecnie większej wartości ze względu na proces eliminacji z rynku podmiotów prowadzących działalność w tym zakresie. Spółka w ubiegłym roku obrotowym wykazała zysk w kwocie 713.731,90 zł, natomiast stan jej rachunku bankowego wynosi 180.334,29 zł. Spółka wnosiła o przyznanie prawa w innych postępowaniach toczących się przed Sądem, lecz były one załatwiane odmownie. Było tak np. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1437/13, w którym zgromadzono obszerną dokumentację źródłową – wniosek Spółki został w tej sprawie oddalony postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r. Na dzisiejszym posiedzeniu rozpoznawane są wnioski złożone przez Spółkę jeszcze w dziewięciu innych sprawach. Suma wpisów od skarg we wszystkich tych sprawach wynosi 2.493 zł Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). W przypadku skarżącej Spółki powyższe przesłanki nie zostały spełnione, przy czym można to stwierdzić na podstawie jej wniosku, bez potrzeby wzywania o dodatkowe dokumenty źródłowe. Wszystkie wartości wskazane we wniosku wprost nieporównywalnie przekraczają wszak wpis od skargi, który zresztą w niniejszej sprawie nie jest znaczny. W szczególności według wniosku Spółka zgromadziła na rachunku bankowym środki i wykazała zysk za ostatni rok obrotowy w kwotach kilkusettysięcznych. Suma wpisów od skarg we wszystkich sprawach stanowiących przedmiot dzisiejszego posiedzenia stanowi zaledwie 1,39 % środków, które według wniosków znajdują się na rachunku bankowym Spółki. Ta rażąca dysproporcja powoduje, że niepodobna przyjąć, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Konkluzję tę potwierdza uwzględnienie ustaleń poczynionych w innych sprawach Spółki, m.in. w przywołanej już sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1437/13, które obrazują aktualny stan rzeczy, bo pochodzący sprzed niecałych dwóch miesięcy. W wydanym w tej sprawie postanowieniu z dnia 18 grudnia 2013 r. stwierdzono na podstawie dostarczonej przez Spółkę dokumentacji księgowej, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 listopada 2013 r. odnotowała ona zysk netto w kwocie 240.556,09 zł, w okresie od sierpnia do października 2013 r. dokonała dostawy towarów bądź świadczyła usługi na terytorium kraju na łączną kwotę 10.214.668 zł, a stan jej kasy na dzień 30 listopada 2013 r. wynosił 107.940,36 zł – zasoby gotówkowe skarżącej, podobnie jak stan jej rachunków bankowych, również wielokrotnie, wprost niewspółmiernie przewyższają zatem wspomnianą sumę wpisów. Spostrzeżenia te są wystarczające do sformułowania wniosku, że Spółka funkcjonuje i osiąga wciąż bardzo duże obroty, dysponując w swojej bieżącej działalności znacznymi środkami. Co więcej, działalność ta – pomimo problemów podnoszonych we wniosku, w tym konieczności prowadzenia licznych postępowań sądowych – prosperuje dobrze, skoro skarżąca wykazuje zysk netto i spore nadwyżki w kasie i na rachunkach. Zestawienie jej wyników finansowych z wysokością wpisu od skargi prowadzi do oczywistej konkluzji, że opłacenie kosztów sądowych musi być dla Spółki nieomal nieodczuwalne i nie może mieć jakikolwiek wpływu na jej sytuację materialną, możliwości płatnicze czy poziom płynności finansowej. W tym kontekście podkreślić trzeba, że koszty postępowania sądowego przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności kalkulować w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w przypadku, gdy nieporównywalnie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Z tego punktu widzenia dalszą kwestią pozostaje to, że wskutek zmian stanu prawnego pogorszeniu uległy warunki prowadzenia działalności w zakresie organizowania gier losowych na automatach o niskich wygranych. Wypada bowiem przypomnieć pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 436/11, że okoliczność ta nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów sądowych, które są immanentnie związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.