I SA/Gl 1494/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 września 2023 r. nr 2401-IOD-2.4104.23.2023 UNP: 2401-23-211738 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 21 września 2023 r. nr 2401-IOD-2.4104.23.2023 UNP: 2401-23-211738, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.) dalej: O.p. oraz przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 644 z późn. zm.) dalej. u.p.s.d., po rozpoznaniu zażalenia M.G. (dalej: podatniczka, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: organ pierwszej instancji) z 30 grudnia 2022 r. nr [...], ustalające koszty postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym 18 września 2018 r. M.D.G., stwierdzonym aktem poświadczenia dziedziczenia z 25 października 2018 r. Repertorium A numer [...] w wysokości 3.014,00 zł. Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Aktem poświadczenia dziedziczenia z 25 października 2018 r. Repertorium A numer [...] poświadczono, że spadek po zmarłym 18 wrześnie 2018 r. M.D.G. ostatnio zamieszkałym w W., na mocy testamentu sporządzonego 12 sierpnia 2018 r. podatniczka nabyła w całości. Postanowieniem z 15 marca 2022 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym M.D.G. Organ pierwszej instancji 2 czerwca 2022 r. wezwał podatniczkę do określenia wartości przedmiotu spadku. W zakreślonym terminie podatniczka nie udzieliła odpowiedzi na pismo. W związku z powyższym organ pierwszej instancji pismem z 28 lipca 2022 r. ponownie wezwał podatniczkę do określenia wartości przedmiotu spadku, informując jednocześnie, że według wstępnej, szacunkowej oceny organu, wartość nabytego spadku wynosi 1.052.500,00 zł. W związku z brakiem odpowiedzi organ pierwszej instancji postanowieniem z 23 września 2022 r. powołał rzeczoznawcę w celu określenia wartości nieruchomości, wchodzącej w skład spadku, o czym powiadomił pełnomocnika podatniczki. Postanowieniem z 30 grudnia 2022 r. organ pierwszej instancji ustalił koszty postępowania w wysokości 3.014,00 zł w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym M.D.G. i kosztami tymi obciążył podatniczkę. Podatniczka, zastępowania przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z 30 grudnia 2022 r. Wskazała, iż w odwołaniu z 9 stycznia 2023 r., dotyczącym decyzji organu pierwszej instancji z 30 grudnia 2022 r. podała, że procedowanie z udziałem biegłego było bezzasadne oraz, że w związku z wadliwością decyzji organu pierwszej instancji, obciążenie podatniczki kosztami nie znajduje oparcia w przepisach. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność ustalenia kosztów postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym 18 września 2018 r. M.D.G. i obciążenie podatniczki tymi kosztami. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie konieczne stało się powołanie biegłego w celu ustalenia wartości nabytych w drodze dziedziczenia rzeczy i praw majątkowych. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 269 § 1 O.p., organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób uiszczenia, gdyż podatnik wbrew dyspozycji art. 8 ust. 4 u.p.s.d., pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej nabytych rzeczy. Zatem zasadnie organ pierwszej instancji dokonał jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego. Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji wobec braku odpowiedzi na prawidłowo doręczone wezwania z 2 czerwca 2022 r. oraz 28 lipca 2022 r. w sprawie określenia wartości spadku, prawidłowo uznał, że powołanie rzeczoznawcy majątkowego jest warunkiem niezbędnym do zakończenia sprawy. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że zarzuty przedstawione w treści zażalenia są bezzasadne. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zastępowania przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego zarzuciła naruszenie art. 8 ust. 4 u.p.s.d. przez wadliwe, wielokrotne ustalanie wartości spadku i mnożenie wstępnych ocen w tym zakresie, do czego przepis ten nie uprawnia oraz wadliwe procedowanie z udziałem biegłego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła, że przedmiotowe zobowiązanie podatkowe jest przedawnione. Ponadto wskazała, że wstępna wycena została określona przez organ w piśmie z 28 lipca 2022 r. na kwotę 1.052.500 zł. Następnie bez udziału biegłego organ wskazał, że według wstępnej jego oceny, wartość udziałów w spółkach to odpowiednio 1.218.806 zł i 80.156 zł. Przepis stanowi o wstępnej wycenie jako takiej, która poza jej zmianami wynikającymi z opinii rzeczoznawcy nie może ulegać zmianom, według widzimisię urzędnika, co jest istotnym uchybieniem w sprawie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 264 O.p. koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa albo określona jednostka samorządu terytorialnego, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Art. 265 § 1 O.p. określa, co należy zaliczyć do kosztów postępowania, wymieniając m.in. wynagrodzenie przysługujące biegłym (pkt 3). Od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa przepisy przewidują wyjątki. W myśl art. 267 § 1 pkt 4 O.p. stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Za taki odrębny przepis należy bez wątpienia uznać regulację zawartą w art. 8 ust. 4 u.p.s.d. Zgodnie z art. 269 O.p., organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona oraz termin i sposób ich uiszczenia. Postanowienie w sprawie kosztów postępowania jest więc odrębnym aktem administracyjnym, niezwiązanym z istotą sprawy lecz z czynnościami postępowania. W sprawie ma zastosowanie art. 8 ust. 4 u.p.s.d. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca Należy podkreślić, że organ pierwszej instancji wzywając podatniczkę do określenia wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych, pouczył ją o treści art. 8 ust. 4 u.p.s.d. Postanowieniem z 23 września 2022 r. organ pierwszej instancji zasięgnął opinii biegłego - rzeczoznawcy majątkowego M.J. celem wyceny nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Następnie 10 października 2022 r. rzeczoznawca majątkowy dokonał oględzin wycenianej nieruchomości gruntowej zabudowanej. Operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa własności wycenianej nieruchomości został złożony w organie pierwszej instancji 25 października 2022 r. wraz z fakturą z 24 października 2022 r. nr [...] na kwotę 3.014 zł. W postępowaniu ograniczonym do kosztów postępowania nie bada się merytorycznych zarzutów związanych z opinią biegłego. W myśl art. 197 O.p., w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na osobę biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Sąd zauważa, że skarżąca nie podała w ogóle wartości nieruchomości, wchodzącej w skład spadku, dlatego też organ podatkowy uprawniony był do zastosowania art. 8 ust. 4 u.p.s.d. Zarzuty skargi okazały się niezasadne, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) oddalił skargę.